Je leest het bericht tussen het ontbijt door: een virus dat tot nu toe alleen bij koeien en schapen voorkwam, heeft voor het eerst een mens besmet. Die persoon, in Frankrijk, is overleden. Je zet je koffiekopje neer en denkt: moet ik me hier als bewoner van Spanje zorgen over maken?
Het gaat om het shamonda-virus, een pathogeen dat wordt overgedragen door muggen en knutten (kleine steekinsecten) en dat tot nu toe vooral bekend stond als veeziekte. Het virus werd eerder al gevonden bij vee in verschillende Europese landen. Dat nu voor het eerst een mens besmet is geraakt, is nieuw en wordt daarom nauwlettend gevolgd door het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC).
Wat we wel en niet weten
Het ECDC bevestigt dat het om een opvallende gebeurtenis gaat, maar benadrukt ook dat het risico voor de bevolking in het algemeen laag wordt ingeschat. Er is tot nu toe één bevestigd geval bekend. Dat betekent niet dat het virus zich makkelijk van mens op mens verspreidt. Voor zover nu bekend verloopt besmetting via insectenbeten, niet via contact tussen mensen.
Wist je dat
Shamonda behoort tot een familie van virussen die al langer bekend is bij veeartsen, maar die zelden of nooit eerder bij mensen werd vastgesteld.
Waarom dit relevant is als je in Spanje woont
Spanje heeft, net als Frankrijk, een klimaat en insectenpopulatie die geschikt zijn voor de muggen en knutten die dit soort virussen kunnen overdragen. Vooral in landelijke gebieden met veeteelt, denk aan delen van Extremadura, Castilla y León of het binnenland van Andalusië, is er al langer aandacht voor insectgebonden veeziektes. Dat wil niet zeggen dat er ook maar iets wijst op een geval in Spanje. Er is op dit moment geen melding van het virus bij mensen of dieren in Spanje.
Toch is het voor wie op het platteland woont, een moestuin heeft, vee houdt of gewoon veel buiten is in de zomermaanden, verstandig om de berichtgeving te volgen. Niet uit paniek, maar omdat insectgebonden ziektes de laatste jaren vaker opduiken in delen van Europa waar ze eerder niet voorkwamen. Mijn inschatting is dat warmere zomers en langere perioden waarin insecten actief zijn hierbij een rol spelen, een patroon dat in Spanje goed te zien is.
Let op
Verwar dit niet met al bekende muggenziektes zoals West-Nijlvirus, dat in delen van Spanje (onder andere Andalusië en Extremadura) al langer wordt gemonitord. Shamonda is een ander virus, met een andere geschiedenis.
Wat je concreet kunt doen
Voor de meeste mensen die in Spanje wonen, verandert er op dit moment niets. Er is geen reden om je gedrag aan te passen. Wat wel verstandig is:
- Volg updates via het ECDC (ecdc.europa.eu) of de Spaanse Ministerio de Sanidad, niet via social media of ongecontroleerde bronnen.
- Als je op het platteland woont met vee in de buurt, let dan op ongewone sterfte of ziekte bij dieren en meld dit bij de lokale veterinaire dienst.
- Standaard insectenbescherming (muggenspray, hor voor ramen, geen stilstaand water rond huis) blijft altijd zinvol in de Spaanse zomer, voor dit en andere insectgebonden risico's.
Het is te vroeg om te zeggen hoe dit verder gaat. Eén geval is geen uitbraak, en de kans dat dit virus een rol gaat spelen in het dagelijks leven in Spanje is op basis van de huidige informatie klein. Maar de combinatie van klimaat, insectenpopulatie en de manier waarop dit soort ziektes zich de afgelopen jaren hebben verspreid, maakt het wel iets om in de gaten te houden, zeker als je gezondheidsrisico's in Spanje al volgt via onderwerpen zoals het Vibrio-risico aan de kust of de gevolgen van extreme hitte voor je lijf.