Wie na een duik in zee ineens koorts krijgt en een rode, pijnlijke plek op zijn been of arm ziet, denkt al snel aan een wondje dat geïrriteerd is geraakt. Maar in sommige gevallen gaat het om een infectie met vibrio, een bacterie die van nature voorkomt in warm en licht brak zeewater. De laatste jaren wordt er in Spanje vaker over gesproken, simpelweg omdat het zeewater warmer wordt en de bacterie zich daardoor makkelijker vermenigvuldigt.
Voor iedereen die aan de Spaanse kust woont of er veel zwemt, is het goed om te weten wat vibrio precies is, waar het risico groter is, en wat je zelf kunt doen om een infectie te voorkomen.
Wat is vibrio precies
Vibrio is eigenlijk een familie van bacteriën die van nature in zeewater en in schaal- en schelpdieren voorkomt. De meeste soorten zijn onschuldig, maar een paar kunnen bij mensen klachten veroorzaken. De bekendste zijn:
- Vibrio vulnificus: kan via een open wondje het lichaam binnendringen en in zeldzame, ernstige gevallen een snel voortschrijdende weke delen infectie veroorzaken.
- Vibrio parahaemolyticus: veroorzaakt meestal diarree en buikpijn na het eten van rauwe of onvoldoende verhitte schaal- of schelpdieren.
- Vibrio cholerae: de veroorzaker van cholera, maar die komt in Spaans kustwater vrijwel niet voor.
De meeste mensen die in aanraking komen met vibrio merken er niets van of krijgen hooguit een milde maag-darmklacht. Het echte risico zit in een kleine groep mensen bij wie het wel misgaat, en dan kan het snel gaan.
Waar is het risico groter
Vibrio-bacteriën gedijen het best in warm water met een beetje zout, niet te zoet en niet te zout. Dat betekent dat het risico niet overal langs de Spaanse kust gelijk is. Gebieden waar zoet rivierwater en zeewater mengen, of waar het water minder ververst wordt, vormen een gunstigere omgeving.
Denk aan de Mar Menor in Murcia, een lagune met relatief warm en gedeeltelijk afgesloten water. Ook de delta van de Ebro in Catalonië en delen van de Golf van Cádiz, waar rivieren uitmonden in zee, worden vaker genoemd als gebieden met gunstige omstandigheden voor vibrio. Dat wil niet zeggen dat je daar niet kunt zwemmen, maar het is wel een plek waar je iets voorzichtiger kunt zijn, vooral in de nazomer wanneer het water het warmst is.
Wist je dat
Vibrio-bacteriën vermenigvuldigen zich het snelst bij zeewatertemperaturen boven de 20 graden. Augustus en september, als de zee het warmst is, vormen daardoor doorgaans de piekperiode.
Wie loopt het meeste risico
Voor de meeste gezonde mensen is het risico op een ernstige infectie klein. Maar een paar groepen moeten extra opletten:
- Mensen met open wondjes, schaafwonden of recente operaties die in zee of brak water zwemmen.
- Mensen met een verzwakt afweersysteem, bijvoorbeeld door chemotherapie of een chronische ziekte.
- Mensen met een leveraandoening, zoals levercirrose: bij hen kan vibrio vulnificus via het bloed veel sneller ernstige klachten veroorzaken.
Daarnaast kun je een infectie oplopen door het eten van rauwe of onvoldoende verhitte oesters, mosselen of andere schaaldieren. Dat risico staat los van zwemmen en geldt het hele jaar door, al is het in de zomer net iets groter omdat bacteriën zich dan sneller vermenigvuldigen.
Hoe herken je een infectie
Bij een huidinfectie zie je meestal binnen enkele uren tot een dag na het zwemmen een rode, warme, pijnlijke plek rond een wondje. Die plek kan snel groter worden, soms met blaren of zwelling. Bij een infectie via voedsel krijg je eerder last van misselijkheid, braken, diarree en buikpijn.
Let op
Een plek die in korte tijd duidelijk groter wordt, veel pijnlijker wordt dan je zou verwachten, of gepaard gaat met koorts en koude rillingen, is reden om niet te wachten. Ga dan direct naar de huisarts of spoedeisende hulp, zeker als je tot een kwetsbare groep behoort.
Zo verklein je het risico
Helemaal uitsluiten kun je het nooit, maar met een paar simpele gewoontes verklein je de kans flink:
- Dek open wondjes af met een waterdichte pleister voordat je gaat zwemmen, of ga pas zwemmen als een wondje goed dicht is.
- Spoel wondjes direct af met schoon water en zeep na contact met zeewater.
- Eet schaal- en schelpdieren alleen als ze goed gekookt of gebakken zijn, zeker als je tot een risicogroep behoort.
Voor de meeste mensen die in Spanje wonen en regelmatig zwemmen, is dit vooral een kwestie van gezond verstand gebruiken: niet het water in met een vers wondje, en opletten bij klachten die niet vanzelf overgaan. Twijfel je over een plek op je huid na het zwemmen? Neem dan gewoon contact op met je huisarts, die kan snel beoordelen of het om iets onschuldigs gaat of dat verder onderzoek nodig is.