Wie in Spanje belandt op de spoedeisende hulp zonder de juiste verzekering, kan maanden later nog steeds rekeningen ontvangen. Niet omdat het systeem fout is, maar omdat het Spaanse zorgstelsel werkt op basis van bijdragen. Je hebt recht op zorg als je hier sociaal verzekerd bent, of als je dat via een formulier hebt geregeld vanuit je thuisland. Niets regelen en hopen dat het goed gaat, werkt niet.
Hoe jij verzekerd bent, hangt volledig af van je situatie. Er zijn grofweg vier groepen expats, en die vier groepen hebben elk een andere route.
In loondienst bij een Spaans bedrijf
Als je een Spaans arbeidscontract hebt, betaal je elke maand sociale premies via je werkgever. Dat heet de Seguridad Social. Daar zit zorgverzekering bij inbegrepen. Je krijgt een tarjeta sanitaria, de zorgpas, en daarmee kun je terecht bij de huisarts, het ziekenhuis en de specialist. Je betaalt niets extra voor die zorg, maar je betaalt wel mee via je salaris.
Dit werkt goed, maar je moet die zorgpas wel actief aanvragen bij het lokale gezondheidscentrum, het zogenaamde centro de salud. Dat doet niemand automatisch voor je.
Autónomo
Ben je zelfstandige en betaal je RETA, de Spaanse bijdrage voor zelfstandigen? Dan heb je ook recht op publieke zorg. Zolang je je maandelijkse bijdrage betaalt, ben je aangesloten. Stopt die bijdrage, dan vervalt je recht op zorg. Dat is iets om goed in de gaten te houden als je tijdelijk minder verdient of een periode pauzeert.
Meer over hoe RETA werkt en wat je betaalt, lees je in Sociale zekerheid als autónomo in Spanje: zo werkt het.
Gepensioneerd vanuit Nederland of België
Dit is de categorie waar mensen het vaakst de fout ingaan. Je ontvangt AOW of een Belgisch pensioen, je woont in Spanje, maar je hebt geen Spaanse werkgever of bijdragen. Toch heb je recht op publieke zorg. Alleen: dat recht activeer je niet automatisch.
Daarvoor bestaat het S1-formulier. Dat vraag je aan in Nederland bij de SVB (Sociale Verzekeringsbank), of in België bij je ziekenfonds. Het formulier bevestigt dat jouw thuisland de zorgkosten in Spanje vergoedt. Je registreert het S1 bij het INSS (het Spaanse sociale zekerheidsinstituut), en daarna kun je een Spaanse zorgpas aanvragen.
Praktisch probleem: veel mensen weten niet dat dit bestaat, of stellen het uit tot ze ziek zijn. Dat is te laat. Regel het S1 zodra je je definitief inschrijft in Spanje.
Zonder Spaanse inkomsten, zonder pensioenrecht
Ben je jonger dan 65, werk je remote voor een buitenlandse werkgever zonder Spaanse structuur, en heb je geen Spaans arbeidscontract? Dan heb je formeel geen toegang tot de publieke zorg. Je bent aangewezen op een particuliere zorgverzekering.
Die verzekering heb je trouwens soms ook nodig voor je verblijfsvergunning. Voor de niet-lucratieve verblijfsvergunning (voor mensen die hier willen wonen zonder te werken) is een privéverzekering verplicht. Die moet voldoen aan bepaalde eisen: volledige dekking in Spanje, geen eigen risico, en geen maximumuitkering.
Wat dekt een privéverzekering in Spanje
Spaanse private verzekeraars zoals Sanitas, Adeslas en Asisa bieden breed pakket. Je kunt kiezen voor een polis met of zonder eigen bijdrage (copago), met of zonder tandheelkunde, en met of zonder bevalling. De maandelijkse kosten liggen ruwweg tussen de 50 en 150 euro per persoon, afhankelijk van leeftijd en dekking.
Let op twee zaken. Wachtperiodes: veel polissen gelden pas volledig na drie tot zes maanden. En bestaande aandoeningen: die worden bij sommige verzekeraars uitgesloten, of pas na een bepaalde periode meegenomen.
Vergelijk polissen altijd op het moment dat je gezond bent. Wie pas gaat zoeken als er klachten zijn, staat zwakker.
De Europese zorgpas (EHIC) is geen oplossing
De Europese zorgpas, ook wel EHIC of in Nederland de EZP, dekt spoedeisende medische zorg tijdens een tijdelijk verblijf in een ander EU-land. Dat is iets anders dan hier wonen.
Als je je hebt ingeschreven in Spanje (empadronamiento) en hier permanent woont, ben je geen tijdelijke bezoeker meer. De EHIC van je thuisland verliest dan zijn geldigheid voor Spanje. Je kunt er niet op terugvallen als je geen andere dekking hebt geregeld.
Tandarts en ggz
Dit valt voor de meeste mensen buiten de basisverzekering, zowel publiek als privé. Publieke tandzorg in Spanje is beperkt: trekkingen en spoedhulp worden wel gedaan, maar kronen, implantaten en orthodontie niet. Wie die zorg wil, betaalt zelf of sluit een aanvullende polis af.
Ggz zit in theorie in het publieke pakket, maar de wachttijden zijn lang. Via een privéverzekering gaat het sneller, maar ook hier geldt: controleer of psychologische hulp expliciet staat vermeld in de polis.
Wat je nu moet doen
Werk je in loondienst of als autónomo? Controleer of je zorgpas actief is bij het centro de salud in jouw gemeente.
Ben je gepensioneerd? Vraag het S1-formulier aan bij de SVB of je Belgisch ziekenfonds. Doe dit voor je definitief verhuist, of zo snel mogelijk daarna.
Zit je in een andere situatie en heb je geen Spaanse bijdragen? Zoek een privéverzekering die voldoet aan de Spaanse vereisten voor verblijfsvergunningen, en controleer de wachtperiodes voor je tekent.