Je voelt je al dagen niet goed, je gaat naar de dokter, en die zegt: je moet thuisblijven. In Nederland weet je wat dat betekent. In Spanje staat je voor een systeem dat net even anders in elkaar zit. Wat krijg je uitbetaald? Wie betaalt het? En wat moet je zelf doen om niets mis te laten gaan?
Wat is de baja laboral?
Als je als werknemer in Spanje ziek bent en niet kunt werken, heet dat een baja laboral, of voluit: incapacidad temporal (tijdelijke arbeidsongeschiktheid). Je huisarts of specialist stelt een ziekteverklaring op, het zogenaamde parte de baja. Dat is het startschot van het hele proces.
Belangrijk: in Spanje moet je dit document niet zelf naar je werkgever sturen. Dat doet de huisarts digitaal via het systeem van de Seguridad Social, de Spaanse sociale zekerheid. Je werkgever krijgt automatisch bericht. Wat jij wel doet: je werkgever inlichten dat je ziek bent en een baja hebt aangevraagd.
Wat krijg je uitbetaald?
Hier zit het verschil met Nederland. Spanje vergoedt geen 100 procent van je loon als je ziek bent. De regels zien er zo uit:
- De eerste drie dagen: niets. Geen uitkering, tenzij je cao iets anders zegt. - Dag vier tot en met dag vijftien: je werkgever betaalt 60 procent van je reguliere berekeningsbasis (de zogeheten base reguladora). - Dag zestien tot dag twintig: de Seguridad Social neemt het over, maar de werkgever schiet het voor. Nog steeds 60 procent. - Vanaf dag eenentwintig: de uitkering stijgt naar 75 procent van je berekeningsbasis.
Die berekeningsbasis is grofweg je gemiddelde maandloon inclusief vaste toeslagen, gedeeld door dertig. Niet je brutoloon, maar ook niet je nettoloon. Het zit er tussenin.
Je cao kan je werkgever verplichten om het verschil bij te betalen tot 100 procent. Lees je arbeidscontract en je cao er dus goed op na. Heb je geen idee wat er in je Spaans arbeidscontract staat? Dan is dat sowieso een goed moment om dat even door te nemen.
Hoe lang duurt een baja?
Een baja kan maximaal 365 dagen duren. Na 365 dagen kan de Seguridad Social de termijn verlengen met nog eens 180 dagen, als er uitzicht is op herstel. Is dat er niet, dan volgt een beoordeling voor langdurige of permanente arbeidsongeschiktheid. Dat is een apart traject.
Tijdens de baja ben je verplicht bereikbaar te zijn voor een medische controle door de inspección médica, de geneeskundige inspectie van de Seguridad Social. Die kan langs komen of je oproepen. Ben je er niet, dan kan je baja worden ingetrokken.
Herhaalafspraken bij de dokter
Je huisarts stelt niet één keer een document op en dan ben je klaar. Afhankelijk van hoe lang je baja duurt, zijn er herbeoordelingsmomenten. Bij een korte ziekte, tot vijf dagen, stelt de dokter gelijk een parte de alta uit (herstelverklaring). Duurt het langer, dan zijn er tussentijdse controles.
Since 2023 gaat veel via digitale systemen, maar je arts legt je uit wanneer je terug moet komen. Sla die afspraken niet over.
Werkloosheid versus ziekte: niet hetzelfde
Soms denken mensen dat een baja en werkloosheid op hetzelfde neerkomen. Dat klopt niet. Bij een baja blijf je in dienst. Je werkgever mag je niet ontslaan vanwege ziekte, al zijn er grenzen: bij zogenaamde absentismo (herhaald kort verzuim dat de drempel haalt die in de wet staat) heeft een werkgever in bepaalde omstandigheden meer speelruimte. Dat is ingewikkeld terrein. Als je twijfelt over je positie, is het slim om een arbeidsrechtadvocaat te raadplegen.
Wat als je een arbeidsongeval hebt?
Wordt je ziek door een arbeidsongeval of beroepsziekte, dan gelden andere regels. Je krijgt vanaf de eerste dag 75 procent van je berekeningsbasis. Geen wachtdagen. De mutua, een soort collectief ziekenfonds dat werkgevers afsluiten, neemt het direct over.
Voor een gewone ziekte of een blessure buiten het werk geldt het schema hierboven.
Wat als je verzekerd bent via het publieke systeem?
Als werknemer in Spanje ben je via je werkgever aangesloten bij de Seguridad Social. Je betaalt daar premies over, je werkgever ook. Daarmee heb je automatisch toegang tot het publieke zorgstelsel en recht op een uitkering bij ziekte, mits je lang genoeg premies hebt betaald.
De minimumeis voor een baja-uitkering is dat je in de afgelopen vijf jaar minimaal 180 dagen premies hebt betaald. Ben je pas net begonnen met werken in Spanje, dan kan het zijn dat je daar nog niet aan voldoet. In dat geval krijg je wel zorg, maar geen inkomensvervanging.
Praktisch: wat doe je op dag één?
Je voelt je te ziek om te werken. Dit is wat je doet:
1. Bel of ga naar je huisarts (médico de cabecera). Vertel dat je niet kunt werken. 2. De arts stelt de baja digitaal op. Jij krijgt een kopie. 3. Bel of app je werkgever. Meld je ziek en zeg dat je een baja hebt aangevraagd. 4. Bewaar alle documenten. 5. Kom op alle vervolgafspraken bij je arts.
Je hoeft verder niets in te dienen bij de Seguridad Social zelf. Dat loopt via je arts en werkgever.
Mag je naar het buitenland tijdens je baja?
In principe: nee, niet zonder toestemming. De Seguridad Social kan je oproepen voor een controle, en als je er dan niet bent, vervalt je uitkering. Er zijn situaties waarin een tijdelijk verblijf buiten Spanje toegestaan is, maar je hebt daar toestemming voor nodig van de Seguridad Social. Vraag dit altijd vooraf aan.
Headerfoto: RDNE Stock project via Pexels | Foto: RDNE Stock project via Pexels