Wie een Spaans arbeidscontract tekent zonder het goed te begrijpen, kan maanden later voor verrassingen komen te staan. Denk aan een ontslag zonder vergoeding omdat je de proeftijd nog niet had doorlopen, of minder ziektedagen dan je dacht. In Spanje is het systeem opgebouwd rond een paar duidelijke contracttypen, maar de details maken het verschil.
Vast of tijdelijk: dat is de basis
Het Spaanse arbeidsrecht kent twee hoofdvormen: het vaste contract (*contrato indefinido*) en het tijdelijke contract (*contrato temporal*). Sinds de arbeidshervorming van 2022 is het stukken moeilijker geworden om mensen langdurig op een tijdelijk contract aan te nemen. Tijdelijke contracten zijn nu alleen nog geldig voor echte tijdelijke situaties, zoals een seizoensproject of het vervangen van een zieke collega.
Krijg je toch een tijdelijk contract aangeboden voor structureel werk, dan heeft de werkgever een probleem. De wet zegt dat zo'n contract na 90 dagen automatisch als vast beschouwd kan worden. Je kunt dit aanvechten, en in de praktijk winnen werknemers dit soort zaken vaker dan vroeger.
De meest voorkomende contracttypen op een rij:
- Contrato indefinido: vast contract, geen einddatum. Dit is de standaard geworden na de hervorming van 2022. - Contrato fijo discontinuo: vast maar met onderbrekingen, typisch voor seizoensbranches zoals horeca of toerisme. Je bent in dienst, maar werkt niet het hele jaar. - Contrato temporal por circunstancias de la producción: tijdelijk, voor een piek in de werkdruk. Maximaal 6 maanden, éénmalig te verlengen tot 12 maanden als de sector dat via een cao heeft afgesproken. - Contrato de sustitución: vervanging van een collega die tijdelijk weg is (ziekte, verlof). Eindigt als de collega terugkeert.
Wat er altijd in je contract moet staan
Een Spaans arbeidscontract moet een aantal dingen bevatten. Als iets ontbreekt, betekent dat niet per se dat het contract ongeldig is, maar het kan later lastig worden om je rechten te bewijzen. Controleer altijd:
- Jouw naam, BSN-equivalent (*número de seguridad social*) en die van de werkgever - De startdatum en het type contract - De functie en het beroepsprofiel (*categoría profesional*) - Het brutomaandloon en het aantal maandsalarissen per jaar (in Spanje zijn dat er standaard 14: 12 maanden plus twee extra betalingen, de *pagas extraordinarias*) - Het aantal werkuren per week - De proeftijd (*período de prueba*) - De toepasselijke cao (*convenio colectivo*)
Die cao is belangrijk. In Spanje geldt per sector een eigen collectieve arbeidsovereenkomst die minimumlonen, vakantiedagen en andere voorwaarden vastlegt. Je hebt altijd recht op wat de cao bepaalt, ook als je contract zwijgt over een bepaald punt.
De proeftijd: let hier extra op
In Spanje mag een proeftijd (*período de prueba*) flink lang zijn. Voor gewone functies is dat wettelijk maximaal 2 maanden. Voor technische functies of hoger gekwalificeerde rollen mag dat oplopen tot 6 maanden. Sommige cao's hanteren kortere periodes.
Tijdens de proeftijd kan zowel jij als de werkgever het contract zonder reden en zonder vergoeding opzeggen. Dat klinkt simpel, maar het geeft de werkgever veel speelruimte. Zit je dus net in je nieuwe baan en loopt er iets mis, dan heb je weinig wettelijke bescherming totdat de proeftijd voorbij is.
Ontslag en ontslagvergoeding
In Spanje zijn er twee soorten ontslag die jou als werknemer direct raken: het gerechtvaardigde ontslag (*despido procedente*) en het ongerechtvaardigde ontslag (*despido improcedente*).
Bij een gerechtvaardigd ontslag: als je aantoonbaar slecht hebt gepresteerd of de regels ernstig hebt geschonden, krijg je 20 dagen salaris per gewerkt jaar, met een maximum van 12 maandssalarissen.
Bij een onterecht ontslag: de werkgever heeft geen goede reden, of de procedure klopt niet. Dan heb je recht op 33 dagen salaris per gewerkt jaar, met een maximum van 24 maandssalarissen. De werkgever kan ook kiezen je te herplaatsen in plaats van te betalen, maar in de praktijk wordt er bijna altijd gekozen voor de geldelijke vergoeding.
Er is ook collectief ontslag (*ERE*, expediente de regulación de empleo), dat andere regels en hogere drempels kent. Dat is relevant als een heel bedrijf of afdeling sluit.
Word je ontslagen en twijfel je of het terecht is, dan heb je 20 werkdagen de tijd om het aan te vechten bij de arbeidsrechtbank (*juzgado de lo social*). Na die termijn vervalt je recht. Een arbeidsrechtadvocaat in Spanje kan je snel vertellen of je een zaak hebt en wat realistisch te verwachten is.
Vakantie, feestdagen en ziekte
In Spanje heb je wettelijk recht op minimaal 22 werkdagen betaald verlof per jaar, dat zijn 30 kalenderdagen. Veel cao's geven meer. Vakantiedagen die je niet hebt opgenomen aan het einde van het jaar, vervallen normaal gesproken. Doorschuiven naar volgend jaar is niet vanzelfsprekend; check je cao.
Naast vakantie zijn er nationale feestdagen (14 per jaar, waarvan sommige regionaal verschillen) waarop je niet hoeft te werken. Als jouw werkdag op een feestdag valt en de werkgever wil dat je toch werkt, moet hij dat compenseren of extra betalen.
Word je ziek, dan val je onder de *baja laboral*, het systeem voor ziekteverlof. De eerste drie dagen worden in de meeste gevallen niet doorbetaald, tenzij je cao dat anders regelt. Vanaf dag vier betaalt de sociale zekerheid een deel van je salaris. Hoe dat precies werkt als je zelfstandige bent, lees je in ons artikel over ziek worden als zelfstandige in Spanje.
Registratie bij de sociale zekerheid
Een punt dat veel Nederlanders verrast: je werkgever is verplicht je te registreren bij de Spaanse sociale zekerheid (*Seguridad Social*) voor je eerste werkdag. Niet erna. Op de dag zelf of ervoor.
Als je werkgever dit niet doet en jij raakt gewond op het werk, dan heeft de werkgever een groot probleem, maar jij ook, want je bent dan niet verzekerd. Vraag altijd om bewijs van je registratie: het *documento de afiliación* of een bevestiging van je *número de afiliación a la Seguridad Social*. Dat nummer heb je sowieso nodig, voor alles van je belastingaangifte tot je zorgpas.
Laat je contract nakijken als je twijfelt
Een Spaans contract van een A4'tje kan er simpel uitzien maar veel verwijzingen bevatten naar een cao die je niet kent. Staat er iets in wat je niet begrijpt, laat het dan nakijken door een arbeidsrechtadvocaat of een gestor die ervaring heeft met arbeidsrecht. Dat kost een paar tientjes maar voorkomt dat je later machteloos staat.
Headerfoto: Mikhail Nilov via Pexels | Foto: Kindel Media via Pexels