Veel mensen denken dat een Spaanse werkloosheidsuitkering iets is waar zij als Nederlander of Belg geen recht op hebben. Maar als je hier werkt met een Spaans arbeidscontract en je baan verliest, dan gelden voor jou precies dezelfde regels als voor elke andere werknemer in Spanje.
Het heet de prestación por desempleo, en het is een van de meest onderbenutte regelingen onder expats. Niet omdat ze er geen recht op hebben, maar omdat ze het systeem niet kennen of er gewoon niet bij stilstaan.
Wie heeft er recht op?
Je kunt aanspraak maken op de uitkering als je aan drie basisvoorwaarden voldoet:
- Je hebt een onvrijwillig ontslag gehad, je contract is afgelopen, of je bent ontslagen met een reden (ook wederzijds goedvinden kan soms in aanmerking komen, maar dat is afhankelijk van de situatie).
- Je hebt minimaal 360 dagen bijgedragen aan de Spaanse sociale zekerheid in de afgelopen zes jaar.
- Je bent actief op zoek naar werk en beschikbaar om te werken.
Let op: dit geldt alleen voor werknemers met een Spaans arbeidscontract. Ben je autonomo (zelfstandige)? Dan val je onder een apart systeem met eigen bijdragen en voorwaarden. Dat is de prestación por cese de actividad, en die werkt wezenlijk anders.
Hoe lang en hoeveel?
De duur van je uitkering is direct gekoppeld aan hoe lang je hebt bijgedragen. Hoe langer je hebt gewerkt en premies betaald, hoe langer je recht op uitkering hebt.
Bijdrageduur en uitkeringsduur
Bron: SEPE (Servicio Público de Empleo Estatal)
De hoogte van de uitkering is gebaseerd op je gemiddelde brutoloon van de laatste 180 dagen dat je hebt gewerkt. De eerste 180 dagen ontvang je 70% van je gemiddeld dagloon. Daarna daalt dat naar 60%. Er zijn wettelijke minimum- en maximumbedragen, en die worden jaarlijks aangepast. Controleer de actuele bedragen op de website van de SEPE, de Spaanse dienst voor werkgelegenheid.
De 15-dagenregel die je niet mag missen
Dit is het punt waar het het vaakst misgaat. Je moet de aanvraag indienen binnen 15 werkdagen nadat je bent gestopt met werken. Doe je dat later, dan verlies je voor elke dag te laat ook een dag uitkering. Het gaat er niet van af aan het einde, het verdwijnt gewoon.
Let op
Wacht je drie weken met aanvragen, dan mis je drie weken uitkering. Die dagen worden niet naar achteren verschoven. Dien je aanvraag dus zo snel mogelijk in na je laatste werkdag, ook als je nog niet alles op orde hebt.
Zo vraag je het aan
De aanvraag loopt via de SEPE. Dat kan online via sede.sepe.gob.es als je een geldige Cl@ve of digitaal certificaat hebt, maar je kunt ook een afspraak maken bij een kantoor bij jou in de buurt.
Wat je nodig hebt:
- Je NIE of DNI (buitenlandse identiteitskaart of paspoort volstaat niet op zichzelf)
- Het bewijs van ontslag of afloop van contract, zoals een carta de despido of de comunicación de fin de contrato
- Je laatste loonstrookjes of een overzicht van de bijdragen aan sociale zekerheid (vida laboral, op te vragen via seg-social.es)
- Je Spaanse bankgegevens (IBAN) voor de uitbetaling
Je vida laboral is een officieel overzicht van alle periodes dat je hebt bijgedragen aan de Spaanse sociale zekerheid. Dat heb je nodig om te bewijzen hoe lang je recht hebt. Die vraag je gratis op via de website van de Seguridad Social of via de app.
Wat als je ook in Nederland hebt gewerkt?
Hier wordt het interessant voor mensen die pas later naar Spanje zijn verhuisd. Binnen de EU bestaat het principe van totalisering van bijdrageperiodes. Dat betekent dat de tijd dat je in Nederland hebt gewerkt en premies hebt betaald, kan meetellen voor de Spaanse uitkering, als je daarna in Spanje hebt gewerkt.
De voorwaarde is dat je direct voor je ontslag in Spanje hebt gewerkt. Je kunt dus niet jarenlang in Nederland hebben gewerkt, nooit in Spanje hebben gewerkt, en dan toch een Spaanse uitkering aanvragen. Maar als je een jaar in Spanje hebt gewerkt na jaren in Nederland, dan kunnen die Nederlandse jaren meewegen in de berekening van de uitkeringsduur.
Dit is een complex onderdeel van Europese sociale zekerheidscoördinatie. Laat je bij twijfel adviseren door een gestor of de SEPE zelf.
Wist je dat
Je Spaanse werkloosheidsuitkering is belastbaar inkomen. Je betaalt er IRPF over, de Spaanse inkomstenbelasting. Bij een lange uitkering kan het verstandig zijn om een vrijwillige inhouding aan de SEPE door te geven, zodat je aan het einde van het jaar niet voor verrassingen staat bij de aangifte.
Wat als je daarna terug wilt naar Nederland?
Dat kan. Als je een Spaanse uitkering ontvangt en naar Nederland wilt verhuizen om daar werk te zoeken, kun je onder bepaalde voorwaarden je uitkering meenemen via het U2-formulier (vroeger E303). Je vraagt dan aan de SEPE om de uitkering tijdelijk over te dragen aan het UWV. Je hebt daarvoor wel de medewerking van de SEPE nodig en er gelden strikte termijnen voor wanneer je dit aanvraagt.
Vraag dit ruim op tijd aan, want de procedure neemt tijd in beslag en je kunt de uitkering niet met terugwerkende kracht exporteren.
Als je meer wilt weten over hoe sociale regelingen in Spanje samenhangen met werken als autonomo, lees dan ook Autonomo worden in Spanje: de 5 dingen die niemand je vertelt.