De meeste Nederlanders die als zelfstandige naar Spanje willen, denken dat het werkt zoals thuis. Je schrijft je in, je betaalt belasting over wat je verdient, en klaar. Wat ze niet weten is dat je in Spanje elke maand een vaste bijdrage betaalt aan de sociale zekerheid, ook als je die maand niks hebt verdiend.
Dat is het eerste grote verschil. En het is zeker niet het enige.
Je betaalt elke maand, ongeacht je omzet
Als autonomo in Spanje ben je verplicht aangesloten bij het RETA, het Régimen Especial de Trabajadores Autónomos, zeg maar de aparte tak van de sociale zekerheid voor zelfstandigen. Je betaalt hiervoor elke maand een bijdrage. Hoeveel dat is, hangt af van je geschatte jaarinkomen.
Sinds 2023 werkt Spanje met een stelsel van inkomensschijven. Wie weinig verdient, betaalt minder. De laagste bijdrage ligt rond de 200 euro per maand. Wie meer verdient, betaalt meer, tot ruim 500 euro per maand bij hogere inkomens. Aan het einde van het jaar wordt de bijdrage afgerekend op basis van je werkelijke inkomen.
Het punt is dit: die bijdrage komt er elke maand af, ook als je ziek bent, ook als je een slechte maand hebt, ook als je één klant hebt die niet betaalt. Dat is fundamenteel anders dan in Nederland, waar je als zzp'er geen verplichte maandelijkse afdracht hebt buiten je belastingaangifte.
Inschrijven gaat via de Agencia Tributaria én de Seguridad Social
Om autonomo te worden, doe je twee dingen:
- Je registreert je bij de Agencia Tributaria (de Spaanse belastingdienst) via het Modelo 036 of 037. Hierin geef je aan welke activiteit je uitvoert en welke btw-regels op je van toepassing zijn. - Je schrijft je in bij de Seguridad Social als autonomo, zodat de maandelijkse RETA-bijdrage kan beginnen.
Je moet dit doen vóór de datum waarop je feitelijk begint met werken, niet erna. Wie te laat inschrijft, kan met terugwerkende kracht bijdragen en boetes opgelegd krijgen.
Een gestor, een Spaans administratief adviseur, kan dit voor je regelen. Dat is geen overbodige luxe, zeker als je de taal nog niet goed beheerst. De kosten zijn beperkt en je voorkomt fouten die maanden later problemen geven.
Btw: je hebt te maken met IVA, niet met BTW
In Spanje heet btw IVA. Het standaardtarief is 21 procent. Je brengt IVA in rekening op je facturen (als je zakendoet in Spanje) en je betaalt elk kwartaal de balans af via het Modelo 303. Als je alleen voor klanten buiten Spanje werkt, gelden er andere regels.
Belangrijke vraag die veel mensen over het hoofd zien: werk je voor een Nederlands of Belgisch bedrijf vanuit Spanje? Dan is de vraag wie belasting waar afdraagt afhankelijk van de specifieke situatie. Dat is geen eenvoudige berekening. Laat dit controleren door een belastingadviseur die zowel het Nederlandse als het Spaanse stelsel kent, want fouten hier kosten je achteraf veel meer dan het advies.
Je aangifte doe je vier keer per jaar
Als autonomo in Spanje doe je geen jaarlijkse aangifte zoals in Nederland. Je werkt met kwartaalaangiftes. Elk kwartaal betaal je een voorschot op je inkomstenbelasting via het Modelo 130 (als je onder het directe-kostenstelsel valt) of het Modelo 131 (bij een vereenvoudigd stelsel). Aan het einde van het jaar volgt de definitieve aangifte, de Renta, via het Modelo 100.
Dat betekent vier keer per jaar deadlines, vier keer boetes als je te laat bent. De meeste autonomos werken daarom standaard met een gestor die dit bijhoudt.
Nieuwe starters: de tarifa plana
Er is goed nieuws voor wie net begint. Nieuwe autonomos hebben recht op de tarifa plana: een verlaagde RETA-bijdrage van 80 euro per maand gedurende het eerste jaar. Onder bepaalde voorwaarden kan dit verlengd worden. Controleer de actuele voorwaarden bij de Seguridad Social (seg-social.es) of via je gestor, want de regels rondom verlenging kunnen per situatie verschillen.
Voorwaarde is wel dat je de afgelopen twee jaar niet als autonomo ingeschreven bent geweest in Spanje. Ben je eerder actief geweest, zelfs kort, dan vervalt dit recht.
Wat je verdient, valt ook in Spanje onder inkomstenbelasting
Als je in Spanje belastingplichtig bent (wat je bent als je er meer dan 183 dagen per jaar woont, al kijkt Spanje ook naar andere factoren zoals waar je gezin is en waar je economisch centrum ligt), betaal je IRPF over je netto-inkomen als autonomo. Dat is de Spaanse inkomstenbelasting.
Je mag kosten aftrekken: kantoorruimte, apparatuur, telefoonkosten, de bijdrage aan het RETA zelf. Maar wat er precies aftrekbaar is, verschilt per situatie en per activiteit. Hier maakt een belastingadviseur het verschil. Iemand die weet wat er in jouw sector gebruikelijk aftrekbaar is, kan je honderden euro's per jaar schelen.
Ziek worden als autonomo
Als je ziek wordt, heb je in principe recht op een uitkering via de Seguridad Social, de prestación por incapacidad temporal. Maar die uitkering gaat pas in op de vierde ziektedag, en de eerste drie dagen krijg je niets. Je bent dus zelf verantwoordelijk voor die eerste periode.
Veel autonomos sluiten daarom een aanvullende verzekering af, een mutua, die dit gat dekt. Of ze regelen een private ziektekostenverzekering die ook inkomensdekking biedt. Dit is geen verplichting, maar het is slim om hier vooraf over na te denken en niet pas als je al ziek bent.
Het is anders dan in Nederland, en dat is niet per se slechter
Autonomo zijn in Spanje heeft ook voordelen. De drempel om te starten is laag. De administratieve structuur is helder als je er eenmaal in zit. En als je weinig verdient, betaal je ook weinig sociale premies dankzij het inkomensafhankelijke systeem.
Maar je moet weten wat je doet. Wie zich inschrijft zonder de regels te kennen, loopt tegen kwartaalaangiftes aan die hij niet verwachtte, of tegen een RETA-rekening die automatisch van zijn rekening wordt afgeschreven terwijl hij dacht dat hij niets verschuldigd was.
Plan het goed voor je begint. Praat met iemand die het systeem kent.
Headerfoto: Gustavo Fring via Pexels | Foto: Leeloo The First via Pexels