Je krijgt een appje van je Spaanse buurman. "Buenas, tb voy al mercado el finde, si keres te aviso, jajajaja". Je begrijpt dat hij naar de markt gaat. De rest is gissen. En dat is precies het probleem: schoolSpaans en appSpaans zijn twee verschillende talen.
Ik maak deze fout nog steeds. Ik schrijf nette zinnen terug, met accenten, met punten en komma's, en aan de andere kant komt dan zoiets: "Siii buenas, te digo algo". Drie i's. Geen komma. En ik zit te denken of ik iets gemist heb.
Waarom Spaanse appjes er zo uitzien
Spanjaarden schrijven zoals ze praten, en dan ook nog eens snel. Accenten vallen weg, letters worden vervangen door cijfers of klinkers worden gewoon weggelaten. Dat is geen slordigheid, dat is stijl. Als je het herkent, lees je veel sneller. Als je het niet herkent, kijk je drie keer naar hetzelfde berichtje.
Ik leg het stuk voor stuk uit.
De meest voorkomende afkortingen
Tb is de afkorting van también (ook). Je ziet hem in bijna elk gesprek.
Tmb en tbn betekenen hetzelfde.
Xq of xk staat voor porque (omdat) of por qué (waarom). De x klinkt als "por" omdat het een visueel trucje is dat iedereen gebruikt. "Xq no vienes?" betekent: Waarom kom je niet?
Tb xq kun je dan lezen als: "también, porque" (ook, omdat).
Finde is geen afkorting maar spreektaal voor fin de semana (weekend). Iedereen zegt het, ook mondeling.
Mxo of mcho staat voor mucho (veel, erg). "Te lo agradezco mxo": Ik ben je er erg dankbaar voor.
Pq, porq of xq wisselen gewoon door elkaar, afhankelijk van wie je spreekt.
Msj is het Spaanse equivalent van "berichtje": mensaje. "Te mando un msj luego": Ik stuur je straks een berichtje.
Ntp staat voor no te preocupes: maak je geen zorgen. Hoor je ook mondeling, maar in appjes bijna altijd afgekort.
Vns of vnms is venimos (we komen). "Vns en un rato": We zijn er zo.
Letters die verdwijnen of veranderen
De h schrijf je in het Spaans al nooit uit, en in appjes helemaal niet. "Hola" wordt soms "ola", "hay" wordt "ai", en "ahora" wordt "aora".
De v en b klinken in het Spaans hetzelfde, en in appjes worden ze ook door elkaar gebruikt. Dat is geen fout, dat is gewoon zo.
De c voor e en i klinkt als een s (of in Castilië als een th), en in spreektaal schrijven mensen soms "ke" in plaats van "que", of "kiero" in plaats van "quiero". Officieel schrijft men dat niet zo, maar in een WhatsApp-gesprek zie je het regelmatig.
"Si keres te aviso" uit het openingsberichtje van mijn buurman betekent dus gewoon: "Si quieres, te aviso": Als je wilt, laat ik het je weten.
Herhalende letters voor gevoel
Dit is misschien wel het meest verwarrende als je het niet gewend bent. Spanjaarden herhalen letters om nadruk of enthousiasme aan te geven.
"Siii" is gewoon "sí" (ja), maar met extra nadruk. Idem "nooo" of "buenoooo".
"Jajaja" is lachen. Hoe meer j's en a's, hoe harder het lachen. "Jajajajaja" is schateren. "Jaja" is beleefd meelachen. Let op dit verschil, want het zegt meer dan je denkt.
"Venga" (vooruit, oké, tot ziens) zie je ook regelmatig verlengd: "vengaaa" is warmer en enthousiaster dan een droge "venga".
En bij begroetingen geldt hetzelfde: hoe Spanjaarden begroeten werkt mondeling al informeel, maar in appjes gaat het nog een stapje verder.
Zinnen die je veel tegenkomt
"Ahí te digo algo" of "Te digo algo": Ik laat je nog iets weten. Dit is de Spaanse manier om "ik kom er op terug" te zeggen. Niet verwarren met een belofte: het kan ook gewoon betekenen "we zien wel."
"Paso": letterlijk "ik ga voorbij", maar in appjes betekent het gewoon ik doe niet mee of ik heb er geen zin in. "¿Vienes esta noche? Paso, estoy cansado": Kom je vanavond? Nee, ik ben moe.
"Dale": oké, doen we, prima. Wordt overal voor gebruikt als bevestiging.
"Illo" of "tío": vriendschappelijke aanspreekvormen, een beetje zoals "man" in het Nederlands. "Tío, no me lo puedo creer": Man, ik kan het niet geloven.
"A ver": letterlijk "laten we zien", maar in appjes staat het vaak aan het begin van een uitleg of als twijfelende opener. "A ver, tampoco es para tanto": Kijk, het valt ook wel mee.
Ontkenning in appjes
In spreektaal verdwijnt soms de tweede ontkenning die je in formeel Spaans wel zou verwachten. Hoe dubbele ontkenning werkt is in schrijftaal al anders dan je misschien verwacht, maar in appjes wordt het soms nog wat losser gebruikt. "No sé nada" en "no sé" wisselen elkaar af, ook als het betekenisonderscheid er eigenlijk wel is.
Lezen gaat vanzelf
Het grote voordeel van dit alles: als je het eenmaal herkent, lees je het vanzelf. Je hoeft de afkortingen niet uit je hoofd te leren. Een paar weken actief appverkeer met een Spanjaard en je vult de rest zelf in. Schrijven doe ik zelf nog netjes, met accenten en al. Niemand heeft daar ooit van opgekeken.
Voor de duidelijkheid: ik ben geen leraar Spaans. Ik woon in Spanje en leer de taal zelf, elke ochtend opnieuw. Deze serie bestaat omdat alle informatie over Spaans leren versnipperd over het internet ligt. Hier zet ik het per klein onderwerp op een rij, zoals ik het zelf had willen vinden.
Headerfoto: Anton via Pexels | Foto: Edmond Dantès via Pexels