Wie in Spanje een baan aanneemt zonder goed te kijken naar het type contract, loopt het risico straks zonder vergoeding op straat te staan. Het klinkt dramatisch, maar het gebeurt regelmatig. De Spaanse arbeidsmarkt kent een stelsel dat er aan de buitenkant beschermend uitziet, maar in de details grote verschillen maakt tussen wie wel en niet recht heeft op een uitkering of compensatie.
De twee hoofdtypen: vast of tijdelijk
Na de arbeidshervorming van 2021 (die in 2022 definitief van kracht werd) is het uitgangspunt veranderd. Elk contract is in principe een contrato indefinido, een vast contract, tenzij er een concrete reden is voor een tijdelijk contract. Tijdelijke contracten zijn nu officieel beperkt tot twee situaties: een vervangingscontract (als een vaste medewerker tijdelijk weg is) of een contract voor productiepieken, met een maximum van 90 dagen per jaar.
Die hervorming was een reactie op het hoge aandeel tijdelijke arbeidscontracten dat Spanje jarenlang kenmerkte. Voor jou als werknemer betekent dit: als je werkgever je op een tijdelijk contract zet voor gewoon structureel werk, is dat contract mogelijk ongeldig en heb je recht op een vast dienstverband. Dat is iets om in de gaten te houden.
Wist je dat
Spanje had vóór 2022 een van de hoogste percentages tijdelijke arbeidscontracten in de EU. Na de hervorming daalde dat aandeel significant. De maatregel is hard afgedwongen: werkgevers die onterecht tijdelijke contracten gebruiken riskeren boetes van de Inspección de Trabajo.
Bijzondere contractvormen
Naast vast en tijdelijk zijn er een paar contractvormen die je als Nederlander of Belg tegenkomt:
- Contrato fijo discontinuo: een vast contract voor werk dat niet het hele jaar door bestaat, zoals in de toerismesector. Je bent formeel in vaste dienst, maar werkt seizoensgebonden. Let op: je hebt recht op el paro in de periodes dat je niet werkt, mits je voldoet aan de voorwaarden.
- Contrato a tiempo parcial: deeltijdcontract. Je uren worden vastgelegd in het contract en je werkgever mag je niet zomaar extra uren laten draaien zonder dat dit op papier staat.
- Contrato de formación en alternancia: een soort leer-werkcontract voor mensen onder de 30. Het loon ligt lager en er gelden andere sociale zekerheidsbijdragen.
Proeftijd: tot zes maanden zonder uitleg ontslagen
Dit is het punt waar de meeste misverstanden over bestaan. In Spanje geldt bij een vast contract een proeftijd van maximaal zes maanden voor hoger opgeleiden (titulados) en twee maanden voor de rest. Tijdens die proeftijd mag je werkgever het contract beëindigen zonder reden en zonder ontslagvergoeding. Dat geldt ook andersom: jij kunt weg zonder opzegtermijn.
De proeftijd moet schriftelijk in het contract staan om geldig te zijn. Staat er niets in, dan is er geen proeftijd. Check dit dus voordat je tekent.
Ontslag en vergoeding: wat je krijgt
Bij een vast contract heb je recht op een ontslagvergoeding als je werkgever je ontslaat. Hoeveel hangt af van de reden:
| Reden ontslag | Vergoeding |
|---|---|
| Objectieve reden (bijv. economisch, organisatorisch) | 20 dagen per dienstjaar, max. 12 maandsalarissen |
| Ongegrond ontslag (despido improcedente) | 33 dagen per dienstjaar, max. 24 maandsalarissen |
| Onterecht ontslag (despido nulo, bijv. discriminatie) | Werkgever verplicht je terug te nemen of volledige schadevergoeding |
Als je het niet eens bent met de reden van je ontslag, heb je 20 werkdagen de tijd om dit aan te vechten bij de SMAC (Servicio de Mediación, Arbitraje y Conciliación). Wacht je langer, dan vervalt je recht. Dit is een van de momenten waarop snel handelen echt telt.
Let op
Bij een tijdelijk contract heb je bij afloop recht op een compensatie van 12 dagen per dienstjaar. Veel werkgevers betalen dit stilzwijgend uit of verwerken het in het eindafschrift (finiquito). Controleer dit document altijd zorgvuldig voordat je tekent, want tekenen geldt als akkoord.
Vakantiedagen, feestdagen en extra maandsalarissen
In Spanje heb je wettelijk recht op minimaal 30 kalenderdagen vakantie per jaar. Dat is niet hetzelfde als 22 werkdagen. De meeste cao's (convenios colectivos) geven je meer of geven vakantiedagen in werkdagen. Welk convenio op jouw sector van toepassing is, staat in de arbeidsovereenkomst of kun je opzoeken via de Ministerio de Trabajo.
Verder betalen de meeste Spaanse werkgevers verplicht twee extra maandsalarissen per jaar: de paga de verano (zomerbonus, meestal in juni of juli) en de paga de navidad (kerstbonus, in december). Dit staat in de wet of in de cao. Soms worden deze gratificaciones verspreid over de 12 maandelijkse salarisbetalingen. Dat is toegestaan, maar het staat dan in je contract als