Je staat bij een geldautomaat, steekt je pas erin, typt je code en loopt weg met je geld. Alles lijkt gewoon. Maar ergens tussen die stappen zat een apparaatje dat je pasgegevens kopieerde en je pincode filmde. Twee dagen later, op een moment dat jij allang verder bent, wordt je rekening leeggehaald.
Dit heet skimming. Het is een vorm van fraude waarbij criminelen je bankpas fysiek kopiëren via apparatuur die ze op een geldautomaat monteren. Spanje staat in Europa bekend als een land waar dit regelmatig voorkomt, zeker in toeristische gebieden en op drukke locaties.
Hoe werkt het precies
Skimming werkt altijd met twee onderdelen. Eerst moeten criminelen je pasgegevens kopiëren, daarna moeten ze je pincode hebben. Zonder allebei kunnen ze niets.
Voor de pasgegevens gebruiken ze een zogenaamde skimmer: een dun apparaatje dat over de kaartinvoer van de geldautomaat wordt geplaatst. Je steekt je pas erin zoals normaal, maar de skimmer leest de magneetstrip of chip ondertussen af. Het zit er soms zo strak op dat je het niet ziet, maar vaak kun je het voelen als je eraan wiebelt.
Voor de pincode plaatsen ze een minicamera boven het toetsenbord, of ze leggen een neptoetsenbord over het echte. De camera filmt je vingers terwijl je typt. Het neptoetsenbord registreert de toetsaanslagen. Beide varianten zijn klein, plat en vrijwel onzichtbaar als je er niet op let.
Let op
Je pincode afdekken met je hand is de eenvoudigste bescherming die er is. Zelfs als criminelen je pasgegevens hebben, kunnen ze er niets mee zonder die code. Doe dit altijd, ook als de omgeving veilig lijkt.
Waar het het vaakst voorkomt
Skimmers hangen apparatuur op bij automaten die ze makkelijk kunnen bereiken zonder op te vallen. Dat zijn meestal automaten op straat, buiten kantooruren, op drukke toeristische locaties en in gebieden waar veel in- en uitstroom is van bezoekers.
Automaten bij een bankfiliaal binnen zijn veiliger. Niet alleen omdat er personeel in de buurt is, maar ook omdat banken hun eigen automaten vaker controleren op onregelmatigheden. Een automaat die in een supermarkt staat, in een winkelstraat of bij een parkeergarage: die wordt minder frequent gecontroleerd.
Als je woont in een toeristisch gebied zoals de Costa del Sol, de Costa Blanca of Barcelona: wees extra alert. In de zomermaanden neemt skimming toe samen met het toerisme, simpelweg omdat er meer mensen pinnen en de kans op detectie voor criminelen kleiner is in de drukte.
Wat je checkt voordat je je pas erin stopt
Je kunt skimapparatuur niet altijd zien, maar je kunt er wel naar zoeken. Dit doe je voordat je begint:
- Wiebel aan de kaartinvoer. Als er iets opzit, voelt het los of mee. Een echte kaartlezer zit vast en beweegt niet.
- Bekijk het toetsenbord. Is het dikker dan normaal? Voelt het spekglad aan of heeft het een vreemde kleur? Dan klopt er iets.
- Kijk naar de zijkanten en bovenkant van het scherm. Kleine cameratjes zitten vaak verstopt in een plastic lipje of extra afdekkapje.
- Vertrouw je het niet? Gebruik een andere automaat en meld de verdachte automaat bij de bank die het apparaat beheert.
En ongeacht hoe betrouwbaar de automaat eruitziet: dek het toetsenbord altijd af met je vrije hand als je je pincode intypt.
Als het toch mis gaat
Stel dat je rekening ineens afschrijvingen laat zien die je niet herkent. Wat doe je?
Stap één: bel direct je bank en laat de pas blokkeren. Vrijwel alle banken hebben een 24-uurs nummer voor dit soort gevallen. Bewaar dat nummer apart, niet alleen in je telefoon die misschien ook weg is.
Stap twee: doe aangifte. Dat kan bij de Policía Nacional of de Guardia Civil. Je hebt die aangifte nodig als je een terugbetaling wilt claimen bij je bank. Zonder aangifte duurt de procedure langer of loopt ze soms spaak.
Stap drie: controleer of je bank een verzekering of garantie biedt voor fraude bij betaalautomaten. Veel banken vergoeden frauduleuze transacties als je kunt aantonen dat je niet nalatig bent geweest. De schade is dan niet voor jou, maar de procedures kosten wel tijd.
Praktische tip
Stel limieten in op je bankpas. De meeste Nederlandse en Belgische banken laten je via de app zelf instellen hoeveel je per dag maximaal kunt pinnen en hoeveel je online kunt uitgeven. Als je limiet op 200 euro staat, is een crimineel met jouw gegevens ook maar tot 200 euro schade beperkt.
Contactloos pinnen is veiliger
Moderne skimapparatuur richt zich nog steeds voornamelijk op de magneetstrip van je pas. Contactloos betalen via je telefoon of via de NFC-chip in je pas geeft criminelen veel minder te kopiëren. Je telefoonnummer, vingerafdruk of gezichtsherkenning zijn veel moeilijker te stelen dan een magneetstrip.
Gebruik je telefoon of horloge voor kleine betalingen waar het kan. En voor geldopnames bij een automaat: houd je ogen open, dek je code af en wiebel aan de lezer. Het kost je twee seconden en scheelt je mogelijk een hoop gedoe.
Skimming in Spanje is geen nieuw probleem, maar het blijft actief. De techniek verandert mee met de beveiligingen van banken, dus ook als je dit al wist: het loont om de gewoontes even op te frissen. We schreven ook over andere vormen van oplichting die expats in Spanje het vaakst raken als je wilt weten waar je nog meer op moet letten.