Veel mensen denken dat de vergoedingen voor oud-politici in Spanje een ver-van-je-bed-show zijn. Maar als je belasting betaalt in Spanje, draag je gewoon mee aan die rekening.
Carmen Calvo, de nieuwe voorzitter van de Consejo de Estado, zei deze week dat het salaris van een expresident 'voldoende' zou moeten zijn, omdat de eer van het ambt immaterieel is. Dat klinkt filosofisch, maar het gaat wel ergens over. Want expresidenten in Spanje ontvangen een levenslange maandelijkse vergoeding, een kantoor met personeel, een beveiligingsteam en een representatiebudget. Allemaal bekostigd uit de Spaanse staatskas.
Wat krijgt een expresident van Spanje precies?
Expresidenten zoals Felipe González, José María Aznar, José Luis Rodríguez Zapatero en Mariano Rajoy ontvangen elk een maandelijkse vergoeding van ongeveer 80.000 euro per jaar. Daarnaast krijgen ze een kantoor, ondersteunend personeel en een beveiligingsdienst. De exacte totaalkosten per expresident per jaar worden geschat op 200.000 tot 400.000 euro, afhankelijk van de beveiliging en het gebruik van diensten.
Spanje heeft momenteel vier levende expresidenten. Dat betekent dat de jaarlijkse rekening voor al die vergoedingen samen al snel richting de 1 tot 1,5 miljoen euro gaat. En dan hebben we het nog niet over de kosten van andere oud-bewindslieden die vergelijkbare regelingen hebben.
Waarom is dit nu een discussiepunt?
Calvo's uitspraak is geen toeval. Er klinkt al langer kritiek vanuit verschillende politieke hoeken op de hoogte van deze vergoedingen. Vox heeft er meerdere keren op gehamerd, maar ook binnen de oppositie en bij economische denktanks wordt gevraagd of dit systeem nog van deze tijd is.
Het vergelijkingspunt dat steeds opduikt: in Nederland krijgen oud-premiers na hun ambtstermijn geen levenslange kantoorvergoeding op dit niveau. Een Nederlands oud-premier heeft recht op een wachtgeldregeling voor maximaal drie jaar, daarna stopt de bijzondere behandeling grotendeels. In Spanje is dat anders geregeld, en veel Spanjaarden én expats vinden dat steeds moeilijker te verdedigen nu de woningprijzen stijgen en de gewone kosten van leven flink omhoog zijn gegaan.
Wat merk jij ervan als belastingbetaler in Spanje?
Direct merk je er weinig van in je portemonnee. Het gaat om een relatief klein bedrag vergeleken met de totale Spaanse staatsbegroting van ruim 600 miljard euro. Maar het principe raakt wel aan een bredere discussie die ook expats aangaat: hoe gaat Spanje om met overheidsuitgaven, en hoe beïnvloedt dat de belastingdruk en publieke diensten?
Spanje heeft de afgelopen jaren de belastingen voor hogere inkomens en vermogenden meerdere keren verhoogd. De solidariteitsheffing op vermogen boven de 3 miljoen euro is daar een voorbeeld van. Als de discussie over overheidsuitgaven aanscherpt, is de kans reëel dat er ook gekeken wordt naar andere categorieën belastingplichtigen, waaronder expats met buitenlands vermogen of inkomen.
Hoe zit het met de politieke context?
Calvo is niet zomaar iemand. Ze was vicepremier onder Sánchez en is nu voorzitter van de Consejo de Estado, het hoogste adviesorgaan van de Spaanse staat. Haar uitspraak over de salarissen van expresidenten is dus niet alleen een mening, het is een signaal vanuit de bestuurlijke top dat er weinig animo is om dit systeem te hervormen.
Dat staat in schril contrast met de toenemende druk vanuit de samenleving. Een recent rapport van Funcas, een Spaanse economische denktank, wees erop dat de administratieve kosten van het politieke apparaat in Spanje relatief hoog zijn vergeleken met andere Europese landen. En dat terwijl de wachtlijsten in de gezondheidszorg groeien en het woningtekort in steden als Madrid en Barcelona nijpend blijft.
Als je de politieke discussie over Spanje wil volgen, is het ook de moeite waard om te lezen over de motie van wantrouwen en wat die voor jou betekent. De politieke instabiliteit heeft namelijk wel degelijk gevolgen voor de begroting en daarmee voor de diensten waarvan jij als inwoner gebruik maakt.
Wat kun je zelf doen?
Voorlopig verandert er niets aan je belastingplicht of aan de diensten die je gebruikt. Maar het is slim om bij te houden hoe de politieke en budgettaire discussie in Spanje zich ontwikkelt. Als er bezuinigingen komen, raken die vaak als eerste de publieke diensten waar ook expats van afhankelijk zijn: gezondheidszorg, infrastructuur, overheidsloketten.
Heb je buitenlands vermogen of inkomen dat je moet opgeven in Spanje? Dan is het sowieso verstandig om je belastingpositie goed in kaart te hebben. De regels rondom het Modelo 720 en andere aangifteverplichtingen kunnen veranderen als de politieke wind draait.
Voorlopig is het salaris van expresidenten een politiek gevoelig onderwerp dat veel Spanjaarden bezighoudt. Maar als belastingbetaler in Spanje hoef je je er niet druk over te maken zolang je eigen situatie helder is.
Headerfoto: Jo Kassis via Pexels | Foto: olia danilevich via Pexels Heb je vragen over jouw situatie in Spanje? Bekijk het netwerk van professionals.