Wie nu een huis koopt, een bedrijf start of een belastingbeslissing uitstelt, heeft er belang bij te begrijpen wat er politiek in Spanje speelt. De roep om een motie van wantrouwen tegen premier Sánchez wordt luider, en Junts laat weten dat ze er niet zijn om Spaanse regeringen in het zadel te houden. Dat klinkt als ver-van-je-bedshow, maar de gevolgen zijn concreter dan je denkt.
Wat er politiek speelt
De PP, de grootste oppositiepartij, bespreekt intern steeds serieuzer de mogelijkheid van een moción de censura, een formele motie van wantrouwen waarmee een regering ten val kan worden gebracht. Tegelijkertijd heeft Junts, de Catalaanse partij waarvan Sánchez afhankelijk is voor zijn meerderheid, publiekelijk afstand genomen van de rol van kingmaker. Ze steunen de regering niet langer vanzelfsprekend.
Dat betekent niet automatisch dat het kabinet morgen valt. Een motie van wantrouwen slaagt in Spanje alleen als er een alternatieve premier is die wel een meerderheid heeft. Dat heeft de PP op dit moment niet. Maar het vergroot de politieke onzekerheid, en die onzekerheid heeft gevolgen voor lopende wetgeving.
Waarom dit expats raakt
Spanje heeft de afgelopen jaren een reeks hervormingen doorgevoerd of aangekondigd die direct relevant zijn voor buitenlanders die hier wonen of willen wonen. Denk aan aanpassingen in de huurwetgeving, wijzigingen in de Beckham Law voor fiscale residents, nieuwe regels rond vakantieverhuur, en hervormingen in de vermogensbelasting. Een groot deel van die wetgeving zit nog in de pijplijn of moet nog worden uitgerold op regionaal niveau.
Bij politieke instabiliteit, en zeker bij vervroegde verkiezingen, vertraagt dat proces. Kamers worden ontbonden, nieuw gekozen parlementen hebben weken nodig om te installeren, en een nieuwe regering heeft maanden nodig om haar programma te presenteren. Wetgeving die in behandeling was, vervalt en moet opnieuw worden ingediend.
Voor jou betekent dit concreet: als je wacht op een wetswijziging die jou belastingvoordeel oplevert, kan die vertraging zomaar een jaar duren. Als je een verhuurvergunning wil aanvragen op basis van verwachte nationale regels, kan die verwachting onjuist blijken na een verkiezingsuitslag.
Wat staat er concreet op het spel
Een paar dossiers die nu in beweging zijn en die bij politieke wisseling kunnen stagneren:
Huurwetgeving. De Ley de Vivienda is al in werking, maar de uitvoering verschilt per regio en er lopen nog procedures over maximale huurprijsstijgingen. Nieuwe aanpassingen die overwogen worden, kunnen blijven hangen. Als je binnenkort een huurcontract afsluit of verlengt, is het verstandig je rechten nu te kennen op basis van de huidige wet. Meer over wat de huidige huurregels betekenen voor huurders lees je in ons artikel over huurrecht in Spanje.
Belasting op vermogen en spaargeld. Er lopen discussies over de tijdelijke solidariteitsheffing op groot vermogen en of die structureel wordt gemaakt. Bij een nieuwe regering van andere signatuur vervalt die heffing mogelijk, of wordt ze juist uitgebreid. Dat raakt iedereen met spaargeld, een tweede huis of beleggingen in Spanje.
Digitale nomaden en zelfstandigen. De visumregels voor remote workers zijn de afgelopen twee jaar uitgebreid, maar de uitvoering is niet overal consistent. Verdere vereenvoudiging staat op de agenda, maar die agenda is politiek gevoelig.
Voor wie is dit het meest urgent
Niet iedereen wordt even hard geraakt door politieke onzekerheid. Wie gewoon werkt, zijn belastingaangifte doet en een langdurig huurcontract heeft, merkt op korte termijn weinig. Maar als je in een van de volgende situaties zit, is het slim om nu actie te ondernemen in plaats van te wachten op nieuwe regels:
- Je overweegt een huis te kopen en wacht op mogelijke veranderingen in overdrachtsbelasting of hypotheekaftrek. - Je bent zelfstandige en wil een bedrijfsstructuur opzetten die fiscaal gunstig is. - Je hebt plannen rond vakantieverhuur en wacht op duidelijkheid over vergunningsvereisten. - Je bent gepensioneerde en volgt de discussie over belasting op buitenlands pensioen in Spanje.
Voor al die groepen geldt: plan op basis van de wetgeving zoals die nu bestaat, niet op basis van wat mogelijk gaat veranderen. Die veranderingen kunnen komen, maar ze kunnen ook een jaar of twee jaar vertraging oplopen.
Hoe stabiel is Spanje in de praktijk
Het is goed om dit in perspectief te zetten. Spanje heeft de afgelopen tien jaar meerdere periodes van politieke onzekerheid doorgemaakt, inclusief twee verkiezingen binnen één jaar in 2019. De economie is gewoon doorgedraaid, expats hebben gewoon hun verblijfsvergunning gekregen, en de dagelijkse dienstverlening van gemeenten en provincies is amper verstoord.
Wat wel verandert bij politieke wissel is de nationale agenda en de snelheid waarmee nieuwe wetgeving wordt doorgevoerd. Spanje heeft een sterk regionaal systeem, en veel van wat je dagelijks merkt, wordt geregeld door Andalusië, Catalonië, de Valenciana of welke regio je ook woont. Die blijven gewoon functioneren, ook als Madrid in politieke mist hangt.
Maar voor wie grotere financiële beslissingen op de lange baan schuift in afwachting van politieke duidelijkheid: die duidelijkheid kan nog wel een tijdje uitblijven. Beter om te handelen op wat nu wettelijk geregeld is, dan te wachten op een politiek klimaat dat misschien pas volgend jaar ontstaat. Heb je vragen over jouw situatie in Spanje? Bekijk het netwerk van professionals.