Toen ik net in Spanje woonde, zei ik tegen de vrouw bij de bakker dat ik haar kende. La conozco, zei ik trots, terwijl ik eigenlijk bedoelde dat ik wist waar haar winkel was. Ze keek me aan alsof ik haar ergens van een feestje herkende. Dat was niet de bedoeling. Zo ontdekte ik dat saber en conocer geen uitwisselbare synoniemen zijn, ook al vertalen we ze allebei met "weten" of "kennen".
Het Nederlands heeft hier maar één woordpaar voor nodig, maar in de praktijk maken wij het onderscheid ook, alleen onbewust. Je "kent" een persoon, maar je "weet" een feit. Het Spaans maakt dat verschil alleen veel strenger en consequenter dan wij gewend zijn.
Saber: feiten, kennis, kunnen
Saber gebruik je voor feiten, informatie en vaardigheden. Alles wat je in je hoofd hebt zitten aan kennis, of wat je kunt doen.
Sé dónde está la farmacia. Ik weet waar de apotheek is.
No sé qué hora es. Ik weet niet hoe laat het is.
¿Sabes hablar inglés? Kun je Engels spreken?
Dat laatste voorbeeld is belangrijk: saber plus een werkwoord in de infinitief betekent "iets kunnen", in de zin van een vaardigheid beheersen. Sé nadar betekent niet "ik weet zwemmen", maar "ik kan zwemmen". Het gaat om een geleerde vaardigheid, niet om fysiek vermogen op dat moment. Als je been in het gips zit, zeg je niet no sé nadar, want je kunt het nog steeds, alleen even niet.
Saber gebruik je ook bij feiten die je uit je hoofd kent, zoals een telefoonnummer, een datum of de uitslag van een wedstrijd.
Sé su número de teléfono de memoria. Ik ken zijn telefoonnummer uit mijn hoofd.
No sabía que el bar cerraba los lunes. Ik wist niet dat de bar op maandag dicht was.
Die laatste zin hoor je in bijna elk Spaans dorp wel een keer per week vallen, meestal gevolgd door een zucht en een rondje lopen naar de volgende bar.
Conocer: mensen, plekken, ervaring
Conocer gebruik je voor mensen, plaatsen en dingen waar je bekend mee bent door ervaring. Niet omdat je er feiten over weet, maar omdat je er al eens mee te maken hebt gehad.
Conozco a tu vecina. Ik ken je buurvrouw.
¿Conoces Valencia? Ken je Valencia?
No conozco este restaurante, nunca he comido aquí. Ik ken dit restaurant niet, ik heb hier nog nooit gegeten.
Let op het woordje a in de eerste zin. Als het lijdend voorwerp een persoon is, zet je er in het Spaans altijd een a voor, ook bij conocer. Dat heet de persoonlijke a, en je hoort hem overal terugkomen zodra het om mensen gaat: conozco a mi profesor, conozco a los hijos de mi vecino, enzovoort.
Conocer gebruik je ook voor boeken, muziek, films: alles waarmee je bekend bent, zonder dat het per se om feitelijke kennis gaat.
¿Conoces esta canción? Ken je dit liedje?
Conozco su obra, pero no he leído este libro. Ik ken zijn werk, maar dit boek heb ik niet gelezen.
Het verschil in de praktijk
Het makkelijkste ezelsbruggetje dat ik zelf gebruik: saber is wat er in mijn hoofd zit, conocer is waar ik al eens ben geweest of wie ik al eens ontmoet heb. Bij saber denk ik aan een schoolbord met feiten. Bij conocer denk ik aan een handdruk of een bezoek.
Het mooiste is als beide woorden in dezelfde context voorkomen, met een echt verschil in betekenis.
Sé que existe ese pueblo, pero no lo conozco. Ik weet dat dat dorp bestaat, maar ik ken het niet. Je weet het feit dat het dorp bestaat, maar je bent er zelf nooit geweest.
Conozco a tu hermano, pero no sé dónde vive ahora. Ik ken je broer, maar ik weet niet waar hij nu woont. Je kent de persoon, maar het feit over zijn huidige adres ontbreekt.
Dit soort zinnen helpt enorm om het verschil scherp te krijgen, omdat je in één adem ziet dat het om twee andere dingen gaat.
Een paar vaste uitdrukkingen
Sommige uitdrukkingen met saber en conocer zijn zo vast dat je ze het beste in hun geheel leert, zonder er te veel over na te denken.
Que yo sepa... Voor zover ik weet...
No sé qué decir. Ik weet niet wat ik moet zeggen.
Hasta donde yo sé... Voor zover mij bekend is...
Nos conocimos en la playa. We hebben elkaar op het strand leren kennen.
Dat laatste voorbeeld laat nog iets zien: in de verleden tijd krijgt conocer soms de betekenis "elkaar leren kennen" in plaats van "kennen". Los conocí el año pasado betekent niet "ik kende ze vorig jaar", maar "ik heb ze vorig jaar leren kennen". Het moment waarop de kennismaking begint, verandert de betekenis van het werkwoord een beetje. Dat is een detail waar ik zelf pas na een tijdje achter kwam, en dat meteen een hoop verwarring oploste bij gesprekken over hoe mensen elkaar ontmoet hadden.
Wie moeite heeft met dit soort werkwoordsvormen in het algemeen, vindt misschien wat houvast in het artikel over de tegenwoordige tijd in het Spaans, waarin dezelfde basisvervoegingen terugkomen die je ook bij saber en conocer nodig hebt.
Voor de duidelijkheid: ik ben geen leraar Spaans. Ik woon in Spanje en leer de taal zelf, elke ochtend opnieuw. Deze serie bestaat omdat alle informatie over Spaans leren versnipperd over het internet ligt. Hier zet ik het per klein onderwerp op een rij, zoals ik het zelf had willen vinden.
Headerfoto: TBD Traveller via Pexels | Foto: Edmond Dantès via Pexels