1,3 miljard euro per dag. Dat is wat de oorlog in Oekraïne Rusland naar schatting kost. En een deel van die rekening betaal jij mee, elke keer dat je tankt of je energiefactuur opent.
Rusland heeft deze week de aanvallen op Oekraïne verder opgevoerd en de taal richting Europa aangescherpt. De boodschap vanuit Moskou was duidelijk: 'Jullie vredige slaap is voorbij.' Of je dat nu politiek vindt of niet, de economische gevolgen raken gewone mensen in Spanje direct in hun portemonnee.
Waarom Spanje extra gevoelig is voor deze onrust
Spanje importeert geen Russisch gas meer via pijpleidingen, maar dat betekent niet dat het land immuun is voor wat er in Oost-Europa gebeurt. De wereldwijde gasprijs wordt bepaald op internationale markten, en zodra er escalatie is in het conflict, reageren handelaren vrijwel direct.
Spanje is relatief sterk afhankelijk van vloeibaar aardgas (LNG), dat per schip binnenkomt vanuit landen als Algerije, de VS en Nigeria. Maar ook die LNG-prijzen volgen de mondiale gasmarkt. Stijgt die markt, dan stijgt ook wat Spanje betaalt voor zijn gasimport.
En gas speelt in Spanje een grotere rol in de stroomopwekking dan veel mensen denken. Gascentrales worden ingezet als de zon niet schijnt en de wind niet waait. Via het PVPC-systeem, het variabele stroomtarief dat veel huishoudens in Spanje hebben, wordt de elektriciteitsprijs dagelijks opnieuw berekend op basis van de spotmarkt. Stijgt de gasprijs, dan stijgt je stroomrekening soms al de volgende dag.
Benzine: wat zie je al aan de pomp
Naast energie speelt ook de olieprijs een rol. Bij geopolitieke spanningen stijgt die doorgaans snel, omdat markten anticiperen op verstoringen in de aanvoer. Rusland is een van de grootste olieproducenten ter wereld.
Aan de Spaanse pomp schommelde een liter ongelode benzine (95) de afgelopen weken al tussen de 1,65 en 1,75 euro, afhankelijk van de regio. In toeristische gebieden en op snelwegen ligt dat vaak hoger. Diesel zit iets lager maar volgt hetzelfde patroon.
Voor mensen die dagelijks rijden voor werk, kinderen naar school brengen of gewoon wonen in een gebied waar je de auto echt nodig hebt, tikt dat aan. Een verschil van tien cent per liter klinkt klein, maar bij een tankbeurt van vijftig liter ben je vijf euro verder. Per maand kan dat oplopen tot twintig à dertig euro extra alleen al voor brandstof.
Wat kun je nu concreet doen
Eerst: kijk wat voor energiecontract je hebt. Als je op het PVPC-tarief zit, het variabele tarief van je leverancier, dan ben je direct blootgesteld aan dagelijkse prijsschommelingen. In rustige periodes is dat soms voordelig, maar bij geopolitieke onrust is het een risico.
Een vast tarief geeft je meer zekerheid over wat je per maand betaalt. Je kunt dat aanvragen bij je huidige leverancier of overstappen. Vergelijken kan via de officiële Spaanse vergelijker van de CNMC: comparador.cnmc.es. Dat is gratis en je hebt alleen je NIE en je factuurgegevens nodig.
Twee: kijk of je recht hebt op de Bono Social. Dit is een officiële korting op je stroomrekening van de Spaanse overheid, bedoeld voor huishoudens met een lager inkomen of kwetsbare situatie. De drempels zijn vrij ruim. Een gezin met twee volwassenen en twee kinderen komt al in aanmerking tot een jaarinkomen van circa 35.000 euro. Nederlanders en Belgen die legaal in Spanje wonen en geregistreerd zijn, kunnen hier gewoon gebruik van maken. Je vraagt het aan bij je stroomleverancier.
Derde: bij benzine helpt het om te tanken bij supermarktpompen. Repsol en Cepsa zijn doorgaans duurder dan pompen van Mercadona, Carrefour of E.Leclerc. Het verschil kan oplopen tot tien à vijftien cent per liter. Dat klinkt logisch, maar veel mensen rijden jarenlang langs dezelfde vertrouwde pomp zonder het te controleren.
Hoe lang kan dit duren
Dat is de vraag waar niemand het antwoord op heeft. Analisten wijzen erop dat de escalatie in Oekraïne al twee jaar aan de gang is en dat markten inmiddels grotendeels hebben ingeprijsd wat ze verwachten. Maar nieuwe aanvallen of een plotselinge uitbreiding van het conflict kunnen de boel alsnog opschudden.
Wat je wel kunt verwachten: de komende weken zullen Europese regeringen, ook de Spaanse, opnieuw discussiëren over energievoorraden voor de winter van 2025-2026. Spanje heeft zijn gasopslagcapaciteit de afgelopen jaren uitgebreid, maar is niet onkwetsbaar.
Voor wie in Spanje woont, is het slim om nu even te kijken of je energiesituatie op orde is. Niet omdat er morgen iets dramatisch gebeurt, maar omdat de kosten gewoon verder kunnen oplopen als de situatie aanhoudt. En als je toch bezig bent, is het ook een goed moment om te kijken of je energierekening verder te verlagen valt via andere maatregelen die niets met geopolitiek te maken hebben maar gewoon met hoe het Spaanse energiesysteem werkt.
Een eerder conflict dat de energieprijzen beïnvloedde, het spanningsveld tussen Iran en de VS, liet al zien hoe snel die doorwerking kan gaan. Wat dat conflict eerder betekende voor wat jij betaalt in Spanje legt hetzelfde mechanisme uit, alleen vanuit een andere regio. Heb je vragen over jouw situatie in Spanje? Bekijk het netwerk van professionals.