De meeste Nederlanders en Belgen die in Spanje wonen hebben een energiecontract dat ze ooit hebben afgesloten en daarna nooit meer hebben aangeraakt. Wat ze niet weten is dat ze daardoor maand na maand te veel betalen, terwijl er een officieel, goedkoper systeem voor hen beschikbaar is.
Het Spaanse energiesysteem werkt anders dan in Nederland of België. En als je dat verschil begrijpt, kun je er gewoon geld mee besparen.
Twee soorten elektriciteitscontracten in Spanje
In Spanje heb je als particulier twee opties voor elektriciteit. De eerste is het gereguleerde tarief, officieel de PVPC genoemd: Precio Voluntario al Pequeño Consumidor. Dit tarief wordt vastgesteld door de overheid en beweegt mee met de groothandelsprijzen op de Spaanse elektriciteitsmarkt, de OMIE. Je betaalt dus wat de markt op dat moment vraagt, niet meer.
De tweede optie is een vrij contract bij een commerciële aanbieder, zoals Iberdrola, Endesa, Naturgy of een van de kleinere spelers. Die bieden je een vaste of semi-vaste prijs per kilowattuur, wat zekerheid lijkt te geven. Maar in de praktijk zitten daar marges in, en die betaal jij.
Veel expats hebben automatisch een vrij contract, omdat verhuurders dat hebben doorgegeven of omdat een commerciële aanbieder hen heeft benaderd. Dat hoeft niet per se slecht te zijn, maar vergelijken loont echt.
Op de vergelijkingssite van de Spaanse energieregulator CNMC, de Comparador de Oferta de Energía, kun je zien welk tarief voor jouw situatie goedkoper is. De PVPC is met name interessant als je overdag weinig thuis bent of een slim contract kiest dat inspeelt op daluren.
Gas in Spanje: minder keuze, maar toch opletten
Voor gas is de situatie wat eenvoudiger, maar ook hier bestaat een gereguleerd tarief: de TUR, de Tarifa de Último Recurso. Dit is het basaltarief dat kleine verbruikers beschermt. Sommige aanbieders proberen je over te stappen naar een duurder vrij contract, ook als je verbruik laag is.
Woon je in een appartement met centrale verwarming op gas? Dan heb je soms geen eigen contract, maar betaal je via de gemeenschap van eigenaren. Check in dat geval of de VvE ooit heeft rondgekeken voor een beter tarief. Dat gebeurt minder vaak dan je zou denken.
De bono social: een korting waar nauwelijks iemand om vraagt
Hier weten de meeste expats niets van, en dat is zonde. De bono social electrico is een officiële korting op je elektriciteitsrekening. De Spaanse overheid biedt dit aan voor huishoudens met een laag of matig inkomen, maar ook voor gezinnen met kinderen, mensen met een beperking of gepensioneerden met een kleine AOW of Spaans pensioen.
De kortingen lopen uiteen van 25% tot 65% op je vastrecht en verbruik. Je vraagt het aan bij je energieleverancier, maar je moet zelf het initiatief nemen. Niemand belt je op om te zeggen dat je er recht op hebt.
De voorwaarden zijn inkomensafhankelijk. Voor een alleenstaande geldt een inkomensgrens van circa 16.500 euro per jaar voor de gewone bono social, en circa 22.000 euro voor de verhoogde variant. Voor gezinnen liggen die grenzen hoger. Je hebt een PVPC-contract nodig om in aanmerking te komen, een vrij contract sluit je uit.
Wat je nodig hebt voor de aanvraag: je NIE of TIE, je contractnummer bij de energieleverancier, en bewijs van inkomen. Dat laatste kun je ophalen via de Agencia Tributaria als je al belastingaangifte hebt gedaan in Spanje.
Wat te doen als je rekening plotseling omhooggaat
Spanje heeft de afgelopen jaren flinke pieken in energieprijzen gezien, mede door geopolitieke ontwikkelingen zoals de oorlog in Oekraïne en spanningen in het Midden-Oosten. Die pieken komen direct terug in het PVPC-tarief. Als je nieuws volgt over het conflict in het Midden-Oosten en de energieprijzen, zie je hoe snel dat effect kan hebben op wat jij aan het einde van de maand betaalt.
Gaat je rekening omhoog en snap je niet waarom? Controleer dan eerst je factuur op de volgende punten:
- Klopt de meterstand, of wordt er geschat? - Betaal je het vastrecht (término de potencia) voor meer vermogen dan je nodig hebt? Veel contracten staan standaard op 3,3 of 4,6 kW, maar voor een klein appartement kan 2,3 kW genoeg zijn. Minder potencia betekent direct minder vaste kosten per maand. - Zijn er belastingen en heffingen correct berekend? In Spanje betaal je BTW (IVA) van 21% op elektriciteit, plus een impuesto eléctrico van 5,11%.
Laat je niet afschrikken door de Spaanse factuur. Die ziet er in het begin ingewikkeld uit, maar als je eenmaal weet wat de regels zijn, is het best te volgen.
Praktisch: wat kun je nu doen
Als je al een tijdje in Spanje woont en nooit naar je energiecontract hebt gekeken, is dit een goed moment om dat te doen. Stap één: zoek je huidige contract op en noteer je aanbieder, je tarief (PVPC of vrij) en je gecontracteerde vermogen.
Stap twee: ga naar de vergelijkingssite van de CNMC en vul je verbruik in. Je jaarverbruik staat op je factuur, uitgedrukt in kWh.
Stap drie: controleer of je in aanmerking komt voor de bono social. Dat kost je een halfuur, en als het lukt scheelt het je honderden euro's per jaar.
Stap vier: kijk of je potencia omlaag kan. Je leverancier kan dat voor je aanpassen, soms zonder extra kosten.
Het systeem werkt niet automatisch in jouw voordeel. Maar als je weet hoe het in elkaar zit, werkt het prima. Heb je vragen over jouw situatie in Spanje? Bekijk het netwerk van professionals.