Je huurt een appartement in Valencia en merkt dat de huurprijzen in jouw buurt het afgelopen jaar flink zijn gestegen. Of je probeert een loodgieter te vinden, maar de wachttijden zijn langer dan ooit. Dat heeft meer dan één oorzaak, maar de massale regularisatie van migranten in Spanje speelt daarin een rol die de moeite waard is om te begrijpen.
1,2 miljoen aanvragen: wat is er eigenlijk aan de hand?
De Spaanse overheid verwerkt momenteel bijna 1,2 miljoen aanvragen voor een verblijfsvergunning in het kader van de zogenoemde regularisatieregeling. Dat zijn mensen die al in Spanje wonen, veelal zonder geldige verblijfsstatus, en die nu legaal mogen proberen te blijven. De aanvragen kwamen binnen via een tijdelijk loket van de Secretaría de Estado de Migraciones.
Ter vergelijking: Spanje telt iets meer dan 47 miljoen inwoners. 1,2 miljoen aanvragen in één ronde is een grote beweging op de arbeidsmarkt en in de sociale voorzieningen.
Wat betekent dit voor de arbeidsmarkt?
Als een deel van deze mensen een verblijfsvergunning krijgt, mogen ze officieel werken. Ze betalen dan loonbelasting en sociale premies. Dat is goed nieuws voor de staatskas, en daarmee indirect ook voor de voorzieningen waar jij als expat gebruik van maakt, zoals de gezondheidszorg.
Maar het vergroot ook het aanbod op de arbeidsmarkt, met name in sectoren als horeca, schoonmaak, bouw en landbouw. Als jij als autónomo werkt in een van deze sectoren, kan dat betekenen dat er meer concurrentie op prijs komt. De verwachting is dat dit effect voorlopig beperkt blijft, omdat de sectoren waar veel regularisatie plaatsvindt al kampen met personeelstekorten. Maar het is iets om in de gaten te houden.
Huurprijzen: nog meer druk
Dit is waar veel expats het meest van merken. Een grote instroom van mensen die op zoek zijn naar een huurwoning, zet de toch al krappe huurmarkt verder onder druk. Spanje heeft in meerdere steden al te maken met een tekort aan betaalbare huurwoningen. Regularisatie van honderdduizenden mensen vergroot de vraag naar huurwoningen in stedelijke gebieden, zoals Madrid, Barcelona, Valencia en de kuststreken.
Dat betekent: hogere huurprijzen of langere zoektijden als je op zoek bent naar een woning. Heb je nu een huurwoning, dan merk je hier misschien pas iets van als je gaat verhuizen. Zoek je nog? Dan is het een reden om niet te lang te wachten.
Als je overweegt een woning te kopen in plaats van huren, kan een aankoopbegeleider voor de Spaanse woningmarkt je helpen inschatten welke buurten nog redelijk geprijsd zijn en waar de druk het hardst aankomt.
Belastingen en sociale zekerheid
Een veelgestelde vraag onder expats is: betaal ik meer belasting doordat de overheid dit moet financieren? Het korte antwoord is: niet direct en niet specifiek hierom.
De Spaanse overheid financiert de verwerking van deze aanvragen uit de bestaande begroting. Er is geen extra heffing voor bestaande belastingplichtigen aangekondigd. Maar als de regularisatie leidt tot een grotere informele economie die formeel wordt, levert dat juist belastinginkomsten op. Dat neemt niet weg dat de druk op publieke diensten, zoals ziekenhuizen, scholen en sociale woningbouw, toeneemt als het aantal mensen dat gebruik maakt van die diensten stijgt.
Voor jou als belastingplichtige in Spanje verandert er in principe niets aan je aangifte of je IRPF. Als je twijfelt of jouw situatie verandert, is het verstandig dit te bespreken met een belastingadviseur die bekend is met de Spaanse regelgeving.
Wat als je zelf een verblijfsvergunning hebt of aanvraagt?
Als Nederlander of Belg heb je als EU-burger geen verblijfsvergunning nodig in de klassieke zin. Je registreert je als EU-burger via het Certificado de Registro de Ciudadano de la Unión bij het lokale bevolkingsregister. Dit staat volledig los van de regularisatieregeling, die specifiek bedoeld is voor niet-EU-burgers.
Je hebt dus geen last van wachttijden of vertragingen bij de overheidsinstanties die nu overspoeld worden met aanvragen voor de regularisatieregeling. Maar let op: de algemene drukte bij de Extranjería kan indirecte gevolgen hebben voor wachttijden bij andere diensten. Houd daar rekening mee als je iets moet regelen.
Wat zie je in de praktijk?
Veel Nederlanders en Belgen die al jaren in Spanje wonen, zien de effecten al zonder ze direct te benoemen. Buurten die tien jaar geleden rustig en betaalbaar waren, zijn drukker geworden. Prijzen in de supermarkt stijgen mede door hogere loonkosten in de logistiek. Wachttijden bij de huisarts zijn in stedelijke gebieden opgelopen.
Dit zijn geen directe gevolgen van de regularisatieronde, maar het is een bredere demografische beweging waar deze regeling deel van uitmaakt. Spanje groeit als land, en dat heeft gevolgen voor iedereen die er woont.
Het helpt om goed bij te houden hoe jouw buurt en regio zich ontwikkelt. Niet om je zorgen te maken, maar om slimme keuzes te maken over wonen, werken en plannen voor de toekomst.