Veel mensen denken dat een zorgpas in Spanje betekent dat ze nooit meer naar een privéverzekering hoeven om te kijken. Dat klopt, tot het niet meer klopt. Zodra je in de praktijk met het systeem te maken krijgt, blijkt dat "toegang tot zorg" iets anders is dan "snel geholpen worden". En precies daar wringt het voor veel Nederlanders en Belgen die net in Spanje wonen.
Het openbare zorgsysteem in Spanje, de sanidad pública, is op papier goed geregeld. Als je legaal woont en bijdraagt aan het systeem, via werk, als autonomo of via een S1-formulier vanuit Nederland, heb je recht op publieke zorg. Let wel: een S1-formulier geeft alleen recht op Spaanse zorg via Nederland als je AOW of een vergelijkbare Nederlandse uitkering ontvangt, niet automatisch voor iedere Nederlander in Spanje. Maar recht hebben en snel geholpen worden zijn twee verschillende dingen. En dat verschil is precies de reden waarom veel expats toch een privéverzekering overwegen.
Wat het openbare systeem wel en niet goed regelt
Voor acute zorg, een ongeluk, een hartinfarct, een bevalling, is de Spaanse publieke zorg uitstekend. Spoedeisende hulp werkt snel en de kwaliteit van de ziekenhuizen is over het algemeen hoog. Daar hoef je je als nieuwkomer geen zorgen over te maken.
Waar het stroever loopt, is bij niet-acute zorg. Een afspraak met een specialist kan weken tot maanden duren, afhankelijk van de regio en het type onderzoek. In sommige gevallen hoor je in de Comunidad Valenciana of Andalusië verhalen over wachttijden van enkele maanden voor een eerste afspraak bij bijvoorbeeld een dermatoloog of orthopeed. Dat is geen vaststaand landelijk cijfer, want het verschilt sterk per regio en specialisme, maar het is wel een patroon dat veel expats herkennen.
Ook de huisarts, de médico de cabecera, werkt met een systeem van korte consulten. Vaak heb je maar enkele minuten per afspraak. Dat is wennen als je uit Nederland komt waar een huisartsbezoek vaak wat uitgebreider verloopt.
Wanneer een privéverzekering wel zin heeft
Een privézorgverzekering, een seguro médico privado, lost dat wachttijdprobleem grotendeels op. Met een privépolis kun je meestal binnen een paar dagen bij een specialist terecht, kies je zelf je arts en heb je toegang tot privéklinieken die vaak net wat comfortabeler zijn ingericht.
Dat is vooral aantrekkelijk in een paar situaties. Als je nog niet volledig in het openbare systeem zit, bijvoorbeeld in de eerste maanden na je verhuizing voordat je inschrijving en zorgpas rond zijn, overbrugt een privéverzekering die periode. Als je regelmatig specialistische zorg nodig hebt, zoals fysiotherapie of een chronische aandoening waarvoor je vaker een arts moet zien, bespaar je veel wachttijd. En als je simpelweg comfort en snelheid belangrijk vindt en het je financieel niet uitmaakt, is een privéverzekering een logische keuze.
Voor zelfstandigen, autonomos, is er nog een praktisch voordeel. Let wel op: autonomo werken is niet hetzelfde als zzp'er zijn in Nederland, want je betaalt als autonomo maandelijks een verplichte RETA-bijdrage, ongeacht je omzet. Een privéverzekering kost een maandbedrag dat afhangt van leeftijd en dekking, dus controleer actuele tarieven bij een verzekeraar, en dat is voor veel ondernemers te overzien naast de maandelijkse RETA-bijdrage die je sowieso al betaalt. Autonomo worden in Spanje brengt al genoeg vaste lasten met zich mee, dus het is slim om vooraf te checken of een basis privépolis in je budget past.
Wanneer je het waarschijnlijk niet nodig hebt
Als je gepensioneerd bent en een S1-formulier hebt vanuit Nederland of België, zit je al goed geregeld in het openbare systeem voor de meeste zorg. Een S1 geeft toegang tot dezelfde publieke zorg als Spaanse ingezetenen, mits je AOW of een vergelijkbare uitkering ontvangt. Voor wie vooral behoefte heeft aan basiszorg en niet gevoelig is voor wachttijden, is een privéverzekering dan vaak een extra kostenpost zonder veel toegevoegde waarde.
Let wel op: niet elke privépolis dekt alles. Veel goedkope polissen sluiten bestaande aandoeningen uit of hebben een wachttijd voordat bepaalde behandelingen gedekt worden. Sommige polissen dekken geen bevalling in het eerste jaar, of rekenen een eigen bijdrage bij ziekenhuisopname. Lees de polisvoorwaarden dus goed, of beter nog, laat je informeren door iemand die de Spaanse verzekeringsmarkt kent voordat je tekent.
Geen vervanging, wel een aanvulling
Een belangrijk punt dat vaak over het hoofd wordt gezien: een privéverzekering vervangt niet je inschrijving bij het openbare systeem. Je blijft als resident verplicht om je zorgpas en registratie op orde te hebben, ook als je volledig privé verzekerd bent. Dat is vooral belangrijk voor noodgevallen waarbij je in een openbaar ziekenhuis belandt, of voor het geval je privéverzekering op een gegeven moment wegvalt, bijvoorbeeld door leeftijd of een premiestijging.
De exacte regels rond inschrijving en wie recht heeft op welke zorg kunnen per regio en persoonlijke situatie verschillen. Check dit bij twijfel altijd bij de Conselleria de Salut van jouw regio of bij het INSS, het nationale orgaan voor sociale zekerheid.
Of een privéverzekering voor jou zin heeft, hangt dus vooral af van hoeveel waarde je hecht aan snelheid en keuzevrijheid, en van je persoonlijke gezondheidssituatie. Voor sommige expats is het een kleine maandelijkse uitgave die veel stress scheelt. Voor anderen is het geld dat beter besteed kan worden. Twijfel je over jouw situatie, dan is het verstandig om dit te bespreken met een van de professionals die de Spaanse zorgmarkt goed kennen.
Headerfoto: Los Muertos Crew via Pexels | Foto: Mikhail Nilov via Pexels