De meeste Nederlanders die autonomo worden in Spanje weten dat ze zich moeten inschrijven bij de Seguridad Social, het Spaanse stelsel voor sociale zekerheid. Wat ze niet weten: die inschrijving kost vanaf dag één geld, elke maand opnieuw, ongeacht of er al een factuur is verstuurd.
Dat is precies waar het misgaat bij veel starters. Je verhuist naar Spanje, je wil als zelfstandige aan de slag, en je denkt in termen van de Nederlandse zzp-wereld: geen omzet, geen belasting, geen probleem. In Spanje werkt het anders: autonomo is niet hetzelfde als zzp'er in Nederland. Zodra je ingeschreven staat als autonomo, betaal je maandelijks een vaste bijdrage aan de RETA, het stelsel voor zelfstandigen binnen de Seguridad Social. Die bijdrage loopt door, ook in de maand dat je nog geen euro hebt verdiend.
Wat de tarifa plana wel en niet oplost
Spanje kent een verlaagd starterstarief, de tarifa plana. De eerste maanden betaal je een flink lager bedrag dan de volle bijdrage. Veel mensen denken dat dit voordeel voor altijd geldt, maar dat is niet zo. Na de eerste periode (de precieze duur en eventuele verlenging verschillen per situatie, check dit bij een gestor of de Seguridad Social) stijgt het bedrag stapsgewijs naar het normale niveau.
Hoeveel dat normale niveau is, hangt sinds een aantal jaren af van je werkelijke netto-inkomen. Spanje werkt met inkomstenschijven: hoe meer je verdient, hoe hoger je maandelijkse bijdrage. Dat klinkt logisch, maar het probleem zit in de uitvoering. Bij de start van je zelfstandige activiteit moet je een inschatting geven van je verwachte inkomen. Veel starters schatten dit bewust te laag in om de bijdrage laag te houden. Het gevolg: een jaar later volgt een afrekening, en soms een naheffing, omdat de werkelijke inkomsten hoger uitvielen dan opgegeven.
Let op
De RETA-bijdrage loopt door, ook in maanden zonder inkomsten. Zet geld apart voordat je je eerste factuur stuurt, niet erna.
Waarom dit anders is dan in Nederland
In Nederland betaal je als zzp'er belasting over je winst. Geen winst betekent geen belastingdruk, en je sociale premies lopen vaak via andere regelingen. In Spanje is dat losgekoppeld. De RETA-bijdrage is een vaste maandelijkse last die los staat van je omzet of winst. Pas daarna, bij je jaarlijkse aangifte (de IRPF), wordt gekeken wat je daadwerkelijk aan belasting verschuldigd bent over je inkomen.
Dat verschil zorgt voor verrassingen. Mensen die net gestart zijn en nog aan het opbouwen zijn, merken dat de vaste lasten al vanaf de eerste maand drukken, terwijl de inkomsten nog moeten komen. Voor wie overweegt om als zelfstandige in Spanje te starten vanuit een vast Nederlands arbeidscontract, is het verstandig om dit verschil vooraf goed in kaart te brengen, bijvoorbeeld met een gestor die bekend is met beide systemen.
Indicatie maandelijkse RETA-bijdrage (afhankelijk van inkomstenschijf, check actuele bedragen bij de Seguridad Social)
Bron: Seguridad Social (seg-social.es). Exacte bedragen wijzigen jaarlijks en hangen af van je werkelijke inkomen, check dit altijd met een gestor.
Wat je concreet moet regelen voordat je start
- Schat je verwachte inkomen realistisch in bij je inschrijving, niet te laag en niet te hoog
- Houd rekening met de bijdrage als vaste maandelijkse last, los van je omzet
- Vraag bij een gestor na hoe lang jouw tarifa plana precies geldt en wanneer de verhoging ingaat
Wie twijfelt tussen autonomo worden of toch een SL (een Spaanse vennootschap) oprichten, doet er goed aan beide opties naast elkaar te leggen voordat de eerste factuur de deur uitgaat. De keuze bepaalt niet alleen je belastingdruk, maar ook hoe voorspelbaar je maandelijkse lasten zijn in de opstartfase.
Voor wie net in Spanje woont en een arbeidscontract overweegt in plaats van zelfstandig werk, is het ook goed te weten wat een indefinido-contract daadwerkelijk aan zekerheid biedt, dat is een heel ander verhaal dan autonomo worden.