Spanje heeft sinds de verkiezingen van 2023 geen regering met een eigen meerderheid. Pedro Sánchez regeert dankzij steun van een lappendeken aan partijen: Junts, ERC, Sumar, Bildu en anderen. Elke belangrijke wet moet apart worden uitonderhandeld, en dat lukt lang niet altijd. Voor jou als Nederlander of Belg in Spanje voelt de politiek in Madrid misschien ver weg. Maar de onzekerheid daar sijpelt door tot in heel gewone zaken: je huurcontract, je belastingaangifte, je zorgverzekering.
Waarom een minderheidsregering jou raakt
Een regering zonder eigen meerderheid kan geen wet zomaar doorvoeren. Elk wetsvoorstel moet steun krijgen van coalitiepartners die vaak tegenstrijdige belangen hebben. Junts wil bijvoorbeeld meer autonomie voor Catalonië, terwijl andere partners juist op sociale onderwerpen willen scoren. Het resultaat is dat grote hervormingen vaak maandenlang, soms jarenlang, blijven hangen in onderhandelingen.
Denk aan de huurwet. Sinds de invoering van de Ley de Vivienda in 2023 wordt er voortdurend gesleuteld aan huurprijsplafonds en beschermde zones, maar concrete uitbreiding naar meer regio's verloopt traag omdat niet elke regionale regering meewerkt. We schreven al eerder over hoe de IPC als rekenbasis voor huurverhoging mogelijk verdwijnt, en dat soort wijzigingen hangt precies af van of de regering voldoende steun in het parlement weet te vinden.
Wat dit betekent voor belasting en zorg
Ook op fiscaal gebied speelt dit. Voorstellen om de Beckham-wet aan te scherpen, wijzigingen in vermogensbelasting per regio, of aanpassingen aan hoe zelfstandigen (autónomos) premie betalen: dit soort dossiers ligt vaak stil zolang er geen stabiele meerderheid is. Voor jou als expat betekent dat vooral dit: reken niet op snelle veranderingen, in welke richting dan ook. Een verslechtering wordt soms tegengehouden omdat een coalitiepartner dwarsligt. Maar een verbetering, zoals een ruimhartiger belastingregime voor gepensioneerden, komt om diezelfde reden ook niet snel van de grond.
Wist je dat
Spanje sinds 2023 geen begroting heeft weten goed te keuren via een normale meerderheid. De regering werkt met verlengde begrotingen uit voorgaande jaren; controleer bij de Agencia Tributaria of officiële regionale bronnen wat dit concreet betekent voor budgetten zoals zorg en sociale voorzieningen.
De regio wordt belangrijker dan Madrid
Doordat de landelijke regering zwak staat, winnen de comunidades autónomas (regio's) aan macht. Catalonië, Baskenland en in mindere mate Andalusië en Valencia claimen steeds meer eigen bevoegdheden op gebieden als huisvesting, belasting en zorg. Het gevolg: wat in Barcelona geldt, geldt niet automatisch in Alicante of Madrid. Woon je aan de Costa del Sol? Dan is het verstandiger om de besluiten van de Junta de Andalucía te volgen dan alleen het landelijke nieuws uit Madrid.
Dit speelt bijvoorbeeld bij de eerdergenoemde huurwet, maar ook bij regionale belastingkortingen. Sommige regio's geven extra aftrekposten aan wie er zich permanent vestigt, andere regio's niet. Check dit dus altijd bij je eigen ayuntamiento of gestor, niet alleen bij landelijke bronnen.
Wat je concreet kunt doen
Volg niet alleen de grote koppen over Sánchez en Madrid. Kijk vooral naar besluiten van je eigen regio, want die raken je vaak directer. Voor belastingzaken blijft de Agencia Tributaria de betrouwbaarste bron, voor huurrecht kun je het beste de regelgeving van je eigen comunidad autónoma checken. En voor grote financiële beslissingen, zoals een aangifte of een erfenis, is een lokale gestor of advocaat nog steeds je beste vangnet, juist omdat landelijke wetgeving zo vaak in de wacht blijft staan.
Praktische tip
Abonneer je op de nieuwsbrief van je eigen comunidad autónoma (via de officiële website van de Junta of Generalitat). Regionale wetswijzigingen komen vaak eerder en directer bij je aan dan landelijk nieuws uit Madrid.
De politieke onrust in Spanje is dus niet zomaar een ver-van-je-bed-show. Het bepaalt het tempo waarin regels voor jou als bewoner veranderen, of juist niet veranderen. Wie zijn plannen daarop afstemt, voorkomt verrassingen.