Veel mensen denken dat Spaanse binnenlandse politiek iets is voor de nieuwssites, niet voor hun dagelijks leven. Dat klopt, tot het moment dat een wetswijziging wordt uitgesteld, een begroting niet door het parlement komt, of een nieuwe regering andere prioriteiten heeft dan de vorige.
Deze week bevestigde de UCO, de recherche-eenheid van de Guardia Civil, dat een hoge functie bij de Diputación de Badajoz hoogstwaarschijnlijk op voorhand was gereserveerd voor de broer van premier Pedro Sánchez. Het is het zoveelste onderzoek dat raakt aan de directe omgeving van de premier. En dat heeft gevolgen. Niet morgen, maar wel op termijn.
Wat is de UCO en waarom is dit relevant?
De UCO (Unidad Central Operativa) is de forensische en onderzoekstak van de Guardia Civil. Ze worden ingeschakeld bij complexe corruptiezaken, georganiseerde misdaad en onderzoeken met een politiek karakter. Als de UCO ergens mee bezig is, is het serieus.
Het onderzoek naar de broer van Sánchez, David Sánchez, sleept al een tijdje. De vraag is of zijn aanstelling bij de Diputación de Badajoz, met een salaris dat opliep tot zo'n 55.000 euro per jaar, een politieke gunst was zonder echte functie-inhoud. De UCO zegt nu dat de functie voor hem was gecreëerd. Dat is strafrechtelijk relevant, en het zet de premier politiek verder onder druk.
Een minderheidsregering die al koorddanst
Spanje heeft op dit moment een minderheidsregering. Sánchez regeert met steun van kleine regionale partijen, en die steun is fragiel. Elke nieuwe onthulling maakt het lastiger om coalities bij elkaar te houden voor begrotingsstemmen of wetgevende agenda's.
Dat heeft concrete gevolgen. De Spaanse begroting voor 2025 is nooit officieel goedgekeurd. Spanje draait op een verlengde versie van de begroting van 2023. Dat betekent dat hervormingen die gepland stonden, zoals aanpassingen in de huurwetgeving, belastingmaatregelen en investeringen in sociale huisvesting, maandenlang in de wachtkamer staan.
Voor expats is dat relevant. Denk aan de plannen rondom de woningmarkt: bouwvergunningen, huurplafonds in bepaalde regio's, veranderingen in de toeristenvergunningswetgeving. Al die dossiers liggen stil zolang er geen stabiele parlementaire meerderheid is.
Wat betekent dit concreet als je in Spanje woont?
Als je een huis huurt, is het goed om te weten dat de landelijke huurwet (Ley de Vivienda) uit 2023 al omstreden was en regionaal zeer wisselend wordt toegepast. Verdere aanpassingen hangen af van politieke wil en begrotingsruimte. Die zijn nu allebei onzeker.
Als je een huis koopt of al bezit, dan is de hypotheekmarkt op dit moment stabieler dan de politiek. De ECB heeft de rente de afgelopen maanden verlaagd, en dat werkt door in variabele hypotheken in Spanje. Maar als de Spaanse overheidsfinanciën onder druk komen te staan, kan dat op termijn effect hebben op de financieringskosten van de overheid en indirect op de economie.
Als je afhankelijk bent van Spaanse sociale voorzieningen, zoals de openbare gezondheidszorg of een Spaanse uitkering, dan is stabiliteit in de begroting direct relevant. Bezuinigingen of vertragingen in overheidsinvesteringen kunnen de wachttijden en beschikbaarheid van diensten beïnvloeden.
Als je als zelfstandige of remote werker in Spanje woont en belasting betaalt, dan zijn veranderingen in belastingwetgeving iets om in de gaten te houden. Er lagen plannen voor aanpassingen in de belasting op vermogensinkomsten en voor digitale nomaden-regelingen. Of die doorgaan, en wanneer, is nu onzeker. Meer over hoe EU-regels en Spaanse wetgeving op elkaar inwerken voor expats lees je in ons artikel over EU-regels en expats in Spanje.
Wanneer worden het echt verkiezingen?
Dat is de vraag die veel mensen stellen. Vervroegde verkiezingen zijn niet automatisch het gevolg van politieke schandalen. Sánchez heeft eerder laten zien dat hij politieke druk doorstaat. Maar als hij bij een cruciale stemming zijn meerderheid verliest, bijvoorbeeld bij een motie van wantrouwen of een begrotingsstemming, dan worden verkiezingen onvermijdelijk.
Volgende verkiezingen zijn grondwettelijk pas in 2027 verplicht. Tot die tijd is het politiek koorddansen. Voor jou als expat betekent dat: houd in de gaten of er grote beleidswijzigingen worden aangekondigd, maar maak je dagelijkse beslissingen niet afhankelijk van de politieke agenda in Madrid.
Wat kun je nu al doen?
Zorg dat je administratieve basis op orde is. Inschrijvingen, vergunningen, belastingaangiftes: dat zijn zaken waarbij jij niet afhankelijk bent van wat er in Den Haag of Madrid beslist wordt. Het zijn ook de dingen die mensen uitstellen, en die je later duur kunnen komen te staan als regels veranderen of worden aangescherpt.
Volg de politieke ontwikkelingen met een praktische bril. Je hoeft geen politicoloog te worden, maar het loont om te begrijpen waarom Spanje al twee jaar zonder goedgekeurde begroting zit en wat dat betekent voor de sectoren waar jij mee te maken hebt: wonen, zorg, belasting.
En weet dat politieke instabiliteit in Spanje geen nieuwe situatie is. Spanje heeft de afgelopen tien jaar meerdere verkiezingen gehad, meerdere formatiecrises doorgemaakt, en functioneert als land gewoon door. Bureaucratie draait, ziekenhuizen draaien, gemeenten draaien. Maar voor grote hervormingen geldt: die wachten op politieke rust, en die is er voorlopig niet. Heb je vragen over wat dit voor jou betekent? Bekijk het netwerk van professionals.