Duizenden tonnen. Dat is hoeveel industrieel plastic afval er op sommige percelen in Almería illegaal is gedumpt, zo blijkt uit een recente zaak rond de zogenoemde Boqueras Altas. Één perceel dat op papier agrarisch land is, maar in werkelijkheid bestaat uit laag op laag folie, leidingen en chemisch afval. Het is geen uitzondering. Het is een patroon.
Voor wie in Almería woont, of er naartoe wil, is dit geen ver-van-mijn-bed-nieuws. Het gaat over de grond onder je huis, het water dat door die grond sijpelt en de lucht die je inademt als zo'n hoop afval in de zomer opwarmt.
Wat er precies speelt in Almería
Almería is de groentekas van Europa. Tienduizenden hectares kassen produceren tomaten, paprika's en komkommers voor supermarkten in heel Europa, ook in Nederland en België. Die kassen gebruiken enorme hoeveelheden plastic folie, slangen en andere materialen. Die materialen gaan aan het einde van hun levensduur ergens naartoe.
Niet altijd naar een erkende verwerker. Soms naar een leeg perceel, een verlaten stuk land of een helling die op papier in eigendom is van een bedrijf dat inmiddels is opgeheven. De lokale autoriteiten weten van veel van deze plekken, maar handhaving is traag en de kosten van opruimen zijn hoog.
Het gevolg is dat er in sommige gemeenten in de provincie Almería percelen liggen die voor een groot deel uit plastic bestaan. Giftige stoffen uit dat plastic logen uit in de bodem. Als het regent, spoelen die stoffen verder. Als het droog is en de wind staat goed, verspreiden deeltjes zich door de lucht.
Wat dit concreet kan betekenen voor je gezondheid
We zijn voorzichtig met harde uitspraken hier, want de gezondheidseffecten hangen sterk af van hoe dicht je bij zo'n locatie woont, hoe lang je er al woont en welk type afval er precies ligt. Dat verschilt per plek.
Wat wel bekend is: verwerend plastic geeft microplastics af. Die komen in bodem en grondwater terecht. Sommige typen folie die in de landbouw worden gebruikt, bevatten stoffen die als hormoonverstorend worden aangemerkt. Of en in welke concentratie die stoffen in jouw omgeving voorkomen, is iets wat je niet zomaar thuis kunt meten.
Wat je wel kunt doen: controleer bij je gemeente (ayuntamiento) of er in jouw omgeving bekende vervuilde locaties zijn opgenomen in het lokale milieuregister. Dat heet in Spanje het Inventario de Suelos Contaminados en wordt bijgehouden door de regionale overheid, in dit geval de Junta de Andalucía. Die informatie is openbaar.
Als je overweegt een stuk grond of een woning te kopen in een agrarisch gebied in Almería, is het verstandig om een advocaat gespecialiseerd in vastgoed en milieurecht in te schakelen die de juridische en milieutechnische status van het perceel kan opvragen. Dat is geen overbodige luxe, het kan je later veel geld en gezondheidsklachten besparen.
Drinkwater in Almería: hoe zit dat
Veel mensen in Almería gebruiken geen kraanwater om te drinken. Dat is al jaren zo en heeft meerdere oorzaken, waarvan de hoge zout- en mineralenconcentratie in het lokale grondwater er één is. De drinkwaterkwaliteit die uit de kraan komt, voldoet formeel aan de Europese normen, maar de smaak en samenstelling zijn voor veel bewoners een reden om bronwater of gefilterd water te gebruiken.
Of plastic vervuiling het drinkwater in jouw specifieke gemeente beïnvloedt, is niet iets wat je op basis van nieuwsberichten kunt vaststellen. De regionale waterbeheerder en het Ministerio de Sanidad publiceren jaarlijkse wateranalyses per gemeente. Die zijn te vinden via het SINAC-systeem (Sistema de Información Nacional de Aguas de Consumo). Als je bezorgd bent over de waterkwaliteit in jouw straat of wijk, kun je daar de rapporten van jouw gemeente opvragen.
Kinderen en gevoelige groepen
Kinderen, ouderen en mensen met luchtwegklachten zijn gevoeliger voor milieuvervuiling. Als je met kinderen in de buurt woont van een agrarisch industriegebied in Almería, is het zinvol om alert te zijn op klachten zoals aanhoudende hoest, huidirritaties of vermoeidheid zonder duidelijke oorzaak. Dat wil niet zeggen dat die klachten automatisch met plastic afval te maken hebben, maar het is een reden om het te bespreken met je huisarts.
Je huisarts in Spanje, de médico de cabecera, is het eerste aanspreekpunt. Als je nog geen huisarts hebt in het openbare systeem, of als je twijfelt of je recht hebt op zorg, lees dan hoe het Spaanse zorgsysteem werkt voor expats.
Wat er politiek mee gedaan wordt
De zaak van Boqueras Altas is niet de eerste en waarschijnlijk niet de laatste. Er lopen meerdere juridische procedures tegen eigenaren en bedrijven die verantwoordelijk worden gehouden voor illegale stortplaatsen in de kassenregio. De Junta de Andalucía heeft aangedrongen op snellere opruiming, maar de praktijk is dat dit jaren duurt en dat de rekening vaak niet bij de veroorzaker terechtkomt.
Dat is relevant als je grond bezit of wil kopen in de provincie: een vervuild naastgelegen perceel kan invloed hebben op de waarde van jouw eigendom en in principe ook op jouw aansprakelijkheid als de vervuiling zich verspreidt. Dat klinkt oneerlijk, en dat is het ook, maar Spaans milieurecht werkt zo dat grondeigenaren soms aangesproken kunnen worden op de toestand van hun perceel, ook als de vervuiling niet door hen is veroorzaakt. Een advocaat kan je vertellen hoe dat in jouw specifieke situatie zit.
Headerfoto: Collab Media via Pexels | Foto: Alejandro Robles Duque via Pexels