Veel mensen denken dat ze dit soort dingen later wel regelen. Totdat het niet meer kan.
De dood van de Noorse koning Harald V, die op 89-jarige leeftijd overleed en wordt opgevolgd door zijn zoon Haakon, maakt iets zichtbaar wat voor gewone Nederlanders en Belgen in Spanje net zo relevant is: wat gebeurt er als je hier overlijdt, en is dat goed geregeld?
Bij een koningshuis is de opvolging vastgelegd. Bij een expat zonder testament of Europese verklaring van erfrecht is dat een stuk minder duidelijk.
Welk recht is van toepassing?
Sinds 2015 geldt in de hele EU de Europese Erfrechtverordening. Die zegt, kort gezegd, dat het recht van het land waar je woont op het moment van overlijden van toepassing is op je nalatenschap. Woon je dus in Spanje, dan is standaard het Spaanse erfrecht van toepassing.
Dat klinkt eenvoudig, maar de praktijk is complexer. Je kunt er in een testament voor kiezen dat het recht van je nationaliteitsland van toepassing is, dus Nederlands of Belgisch recht. Dat kan voordelen hebben, maar het is een bewuste keuze die je schriftelijk moet vastleggen, bij voorkeur bij een notaris.
Doe je dat niet, en overlijdt je in Spanje, dan gaan je erfgenamen met Spaans erfrecht aan de slag. En dat werkt anders dan je misschien gewend bent.
Spaanse successiebelasting: grote regionale verschillen
Eén van de grootste verrassingen voor erfgenamen die niet in Spanje wonen: de successiebelasting. Die is in Spanje een regionale aangelegenheid, en de verschillen zijn enorm.
Successiebelasting voor een kind dat 100.000 euro erft (globale indicatie)
Bron: regionale belastingdiensten Spanje. Exacte bedragen hangen af van de relatie tot de overledene, de hoogte van de erfenis en het toepasselijke regionale tarief. Laat dit altijd berekenen door een gestor of notaris.
Of je erfgenamen veel of weinig betalen, hangt dus sterk af van waar je in Spanje woont. Woon je in Madrid of Andalusië, dan is er voor directe erfgenamen vaak een grote vrijstelling. In andere regio's kan dat hard oplopen.
Wat ook veel mensen niet weten: erfgenamen die buiten Spanje wonen, worden soms anders belast dan erfgenamen in Spanje. Dit is de afgelopen jaren deels rechtgetrokken na Europese uitspraken, maar het blijft een technisch terrein. Een gestor of Spaanse notaris die gespecialiseerd is in erfrecht is hier onmisbaar.
Wat er mist als je niets geregeld hebt
Stel dat je morgen overlijdt in Spanje, zonder testament en zonder Europese verklaring van erfrecht. Wat er dan op je partner of kinderen afkomt:
- Een Spaanse notaris die geen Nederlands spreekt en met Spaans erfrecht werkt.
- Een mogelijke discussie over welk erfrecht van toepassing is, zeker als je vermogen in Nederland en Spanje hebt.
- Een successieaangifte die binnen zes maanden na overlijden ingediend moet worden bij de Spaanse belastingdienst. Mis je die deadline, dan komen er boetes bij.
- Mogelijk een Spaanse bankrekening die geblokkeerd wordt totdat de nalatenschap is afgewikkeld.
Let op
De zes maanden termijn voor de successieaangifte in Spanje begint te lopen vanaf de datum van overlijden. Erfgenamen kunnen om uitstel vragen, maar dat gaat niet automatisch. Wie dit vergeet, betaalt een toeslag op de verschuldigde belasting.
Wat je nu kunt regelen
Je hoeft hier niet mee te wachten. Een paar concrete stappen:
- Maak een Spaans testament als je vaste bezittingen in Spanje hebt, zoals een huis. Een Spaanse notaris helpt je dit op te stellen. Daarin kun je ook vastleggen dat Nederlands of Belgisch erfrecht van toepassing is.
- Zorg voor een Europese verklaring van erfrecht als je vermogen in meerdere EU-landen hebt. Dat vergemakkelijkt de afwikkeling voor je erfgenamen enorm.
- Controleer je overlijdensverzekering op internationale geldigheid. Sommige polissen werken niet of anders buiten Nederland.
- Leg praktische informatie vast: bankrekeningnummers, verzekeringspolissen, de locatie van je documenten, je NIE-nummer. Je partner of kinderen moeten dit kunnen vinden zonder dat ze eerst al je kasten hoeven door te zoeken.
Een gesprek met een gestor of advocaat die gespecialiseerd is in internationaal erfrecht kost een paar honderd euro. Dat is goedkoper dan de rommel die je achterlaat als je het niet doet.
Praktische tip
Vraag een Spaanse notaris specifiek naar de clausule over rechtskeuze (elección de ley) in je testament. Daarmee leg je vast dat Nederlands of Belgisch erfrecht van toepassing is op je nalatenschap, ook als je in Spanje woont. Dat kan erfgenamen veel gedoe besparen.
Als je meer wil weten over wat er geregeld moet worden als iemand overlijdt in Spanje, lees dan ook ons artikel over overlijden in Spanje als expat, waar we de praktische stappen na een overlijden verder uitwerken.