Ik weet nog goed wanneer het misging. Ik zat op het terras en wilde zeggen dat ik van de koffie hield. Er kwam iets uit als yo gusto el café. De man achter de bar keek me aan alsof ik net had gezegd dat de koffie mij lekker vond. Dat had ik, zonder het te weten, ook precies gezegd.
Want zo werkt gustar. Niet zoals "houden van" in het Nederlands. Andersom.
Het onderwerp is niet wie het leuk vindt
In het Nederlands is de persoon die iets leuk vindt het onderwerp van de zin. "Ik hou van koffie." Ik is het onderwerp, koffie is het lijdend voorwerp.
In het Spaans draait dat om. Bij gustar is het ding dat je leuk vindt het onderwerp van de zin, en jij bent degene aan wie het "bevalt". Letterlijk vertaald zegt me gusta el café zoiets als "aan mij bevalt de koffie". De koffie doet het werk, jij ondergaat het.
Dat verklaart meteen waarom je gusto niet gebruikt als je het over jezelf hebt. Gusto hoort bij "ik", maar bij gustar ben jij nooit het onderwerp. Het onderwerp is het ding.
Hoe de zin in elkaar zit
Een zin met gustar heeft drie onderdelen: wie het ondergaat, het werkwoord, en het ding dat bevalt.
Me gusta el café. (De koffie bevalt mij. Oftewel: ik vind koffie lekker.)
Me gustan las aceitunas. (De olijven bevallen mij. Ik vind olijven lekker.)
Zie je het verschil tussen gusta en gustan? Dat is geen toeval. Het werkwoord past zich aan het ding aan, niet aan de persoon. Eén olijf: me gusta la aceituna. Meerdere olijven: me gustan las aceitunas. Niet omdat jij meervoud bent, maar omdat de olijven dat zijn.
Datzelfde geldt als het ding dat je leuk vindt eigenlijk een hele handeling is. Dan blijft gustar enkelvoud, ook al lijkt de zin lang.
Me gusta leer el periódico por la mañana. (Het bevalt mij om 's ochtends de krant te lezen.)
Wie is "mij"
Het woordje voor de persoon die iets leuk vindt verandert, afhankelijk van wie het is.
Me gusta (ik vind het leuk), te gusta (jij vindt het leuk), le gusta (hij, zij of u vindt het leuk), nos gusta (wij vinden het leuk), os gusta (jullie vinden het leuk, in Spanje), les gusta (zij vinden het leuk).
Een paar voorbeelden om het gevoel te pakken te krijgen:
¿Te gusta el vino tinto? (Vind jij rode wijn lekker?)
No nos gusta madrugar. (Wij houden er niet van vroeg op te staan.)
A mi vecino le gustan los perros. (Mijn buurman houdt van honden.)
Dat laatste voorbeeld laat iets belangrijks zien. Omdat le zowel "hem", "haar" als "u" kan betekenen, zet je er vaak a plus een naam of woord bij om duidelijk te maken over wie het gaat. Vandaar a mi vecino le gusta. Je zou het zonder die toevoeging ook kunnen zeggen, maar dan weet de luisteraar niet meteen wie je bedoelt.
Diezelfde a-constructie gebruik je ook om extra nadruk te leggen, zelfs als al duidelijk is over wie je het hebt.
A mí me gusta el silencio, pero a él le gusta la música alta. (Ik hou van stilte, maar hij houdt van harde muziek.)
Andere werkwoorden die hetzelfde trucje doen
Zodra je gustar doorhebt, vallen er een paar andere werkwoorden op hun plek, want die werken precies hetzelfde.
Me duele la cabeza. (Mijn hoofd doet pijn. Letterlijk: het hoofd doet mij pijn.)
Me encanta este pueblo. (Ik ben dol op dit dorp.)
Nos falta tiempo. (Ons ontbreekt tijd. Oftewel: we hebben geen tijd.)
Le interesa la historia de España. (De Spaanse geschiedenis interesseert hem.)
Allemaal dezelfde structuur: het ding op de voorgrond, de persoon die het ondergaat met me, te, le en zo verder, en het werkwoord dat met het ding meebuigt.
Waarom dit zo vaak misgaat
Het probleem zit hem niet in de woorden zelf, die zijn simpel genoeg. Het zit in de volgorde die je uit het Nederlands meeneemt. Je denkt in "ik vind leuk" en wil dat woord voor woord omzetten, en dan kom je vanzelf bij yo gusto, zoals ik op dat terras deed.
De truc is om niet te vertalen, maar de Spaanse zin in zijn eigen volgorde te leren. Niet "ik vind lekker koffie" maar "mij bevalt koffie". Als je dat een tijdje doet, in de tegenwoordige tijd zoals je toch al oefent, gaat het vanzelf.
Je hoort het trouwens ook andersom fout gaan bij Spanjaarden die Nederlands leren. Die zeggen weleens "koffie bevalt aan mij" in het Nederlands, met dezelfde verbazing op hun gezicht als bij mij op dat terras. Het is gewoon een andere manier om naar dezelfde gevoelens te kijken, geen van beide is logischer dan de andere.
Voor de duidelijkheid: ik ben geen leraar Spaans. Ik woon in Spanje en leer de taal zelf, elke ochtend opnieuw. Deze serie bestaat omdat alle informatie over Spaans leren versnipperd over het internet ligt. Hier zet ik het per klein onderwerp op een rij, zoals ik het zelf had willen vinden.
Headerfoto: William Fortunato via Pexels | Foto: Suzy Hazelwood via Pexels