Er zijn dagen dat ik bij de bakker in een vloeiende zin bestel, lol maak over het weer en zonder nadenken antwoord geef als iemand me iets vraagt. En er zijn dagen dat ik een eenvoudige zin niet uit mijn mond krijg en maar knik en glimlach. Hetzelfde brein, dezelfde woorden die ik ken, en toch werkt het de ene dag wel en de andere dag niet.
Lange tijd dacht ik dat dit met mijn niveau te maken had. Dat ik op goede dagen toevallig "beter" Spaans sprak. Inmiddels denk ik dat het iets anders is: het heeft met zin hebben te maken, niet met kunnen. En daar heeft het Spaans zelf mooie woorden voor.
Apetecer: geen zin, geen fut
Het werkwoord apetecer gebruik je precies zoals gustar, dat ik al eerder besprak in dit artikel over gustar. Het ding dat je wel of niet aanspreekt staat vooraan in gevoel, niet in grammatica.
Hoy no me apetece hablar español. Vandaag heb ik geen zin om Spaans te praten.
¿Te apetece un café? Heb je zin in een koffie?
No me apetece nada salir hoy. Ik heb helemaal geen zin om vandaag naar buiten te gaan.
Het mooie van apetecer is dat het geen oordeel bevat. Je zegt niet dat je het niet kunt, of dat je er bang voor bent. Je zegt gewoon dat de energie er vandaag niet is. En dat is precies wat er bij een taal gebeurt: het is geen vaardigheid die aan- of uitstaat, het is een soort stroom die op sommige dagen makkelijker loopt dan op andere.
Me da palo, en de dag erna weer niet
Ik schreef al eerder over me da palo als uitdrukking voor ergens geen zin in hebben. Maar het interessante is dat die twee gevoelens, wel zin en geen zin, elkaar in dezelfde week kunnen afwisselen zonder dat er iets veranderd is aan wat je kent.
Op het terras bij mij in het dorp zie ik dat bij mezelf het duidelijkst. Op een ochtend dat ik goed geslapen heb, met zon op het plein en niemand die haast heeft, rolt het Spaans er vanzelf uit. Dezelfde zinnen, een dag later, na een nacht met weinig slaap en een hoofd vol andere dingen, komen er met horten en stoten uit. Niet omdat ik ze vergeten ben. Ik ben gewoon moe, en moe zijn kost bij een vreemde taal extra moeite.
Ganas: de kern van het probleem

Het Spaanse woord ganas betekent zoiets als trek, animo, zin. Het wordt bijna altijd gebruikt met tener.
Tengo ganas de hablar contigo. Ik heb zin om met je te praten.
No tengo ganas de nada. Ik heb nergens zin in.
Hoy tengo muchas ganas de salir. Vandaag heb ik heel veel zin om naar buiten te gaan.
Wat ik leerzaam vind aan ganas is dat het een gevoel benoemt dat los staat van kunnen. Je kunt prima Spaans spreken en toch geen ganas hebben. Dat onderscheid hielp mij om mezelf niet meer af te rekenen op dagen dat het niet vlotte. Het zegt niets over mijn niveau. Het zegt iets over die ene dag.
Wanneer een leraar wel zin heeft
Toen ik nog taallessen volgde, zag ik hetzelfde patroon bij de docent. Op maandagochtend, na het weekend, voelde de les soms wat vlak. Routine, herhaling, een beetje op de automatische piloot. Maar op een middag dat iemand in de klas een grappig verhaal vertelde over een misverstand met de buurman, veranderde de hele sfeer. Dan werd er ineens veel meer uitgelegd dan nodig was, met zijpaden over uitdrukkingen en regionale woorden die nergens in het boek stonden.
Hoy el profesor tiene ganas de explicar. Vandaag heeft de leraar zin om uit te leggen.
Se nota cuando no le apetece dar clase. Je merkt het als hij geen zin heeft om les te geven.
Dat is geen kwestie van professionaliteit. Het is menselijk. Een gesprek waarin de ander echt zin heeft om te praten voelt anders dan een gesprek waarin iemand plichtmatig antwoord geeft. En dat geldt voor jou als leerling net zo goed als voor degene die lesgeeft.
Wat je ermee kunt
Het grootste verschil dat ik merk, is dat ik niet meer wacht tot ik zin heb om Spaans te oefenen. Ik herken het gevoel van no me apetece tegenwoordig sneller, en weet dat het morgen waarschijnlijk weer anders is. Op dagen dat het niet loopt, hou ik het kort: een paar zinnen bij de kassa, een praatje met de postbode. Geen hele gesprekken forceren.
En op dagen dat het wel loopt, maak ik er gebruik van. Dan blijf ik wat langer hangen bij de bakker, vraag ik door, probeer ik een grapje. Die dagen zijn het waard om vast te houden, juist omdat ze niet elke dag voorkomen.
Voor de duidelijkheid: ik ben geen leraar Spaans. Ik woon in Spanje en leer de taal zelf, elke ochtend opnieuw. Deze serie bestaat omdat alle informatie over Spaans leren versnipperd over het internet ligt. Hier zet ik het per klein onderwerp op een rij, zoals ik het zelf had willen vinden.
Headerfoto: William Fortunato via Pexels | Foto: Volodymyr via Pexels