Wie er vanuit ging dat de migratiecrisis in Ceuta voorbij de Straat van Gibraltar weinig gevolgen heeft, heeft het mis. De diplomatieke val-out treft inmiddels ook de relatie tussen Spanje en Italië, en dat raakt direct aan iets wat Nederlanders en Belgen in Spanje als vanzelfsprekend beschouwen: vrij reizen binnen de EU.
Italië dreigt met grenscontroles vanuit Spanje
Het Spaanse kabinet heeft Italië een ultimatum gestuurd om eenzijdige grenscontroles voor reizigers uit Spanje terug te draaien. Die controles hangen samen met de diplomatieke spanningen rond de Ceuta-crisis, waarbij Marokko in korte tijd duizenden migranten de grens liet passeren. Italië wil geen doorreis vanuit Spanje richting zijn grondgebied zonder extra screening.
Op dit moment is dit nog een diplomatiek conflict, geen vastgestelde maatregel die dagelijks invloed heeft op reizigers. Maar wie vliegt of rijdt via Italië vanuit Spanje, doet er verstandig aan de situatie in de gaten te houden. Grenscontroles die tijdelijk worden ingesteld, kunnen weken duren voor ze officieel worden ingetrokken.
Let op
Reis je binnenkort via Italië, of heb je een overstap op een Italiaans vliegveld? Controleer voor vertrek of er aanvullende documenten of wachttijden gelden. Kijk op de website van het Italiaanse ministerie van Binnenlandse Zaken of de reisadviezen van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken.
Vier ministers naar het parlement in augustus
Robles (Defensie), Marlaska (Binnenlandse Zaken), Albares (Buitenlandse Zaken) en Bolaños (Presidencia) moeten eind augustus in het Congres verschijnen om verantwoording af te leggen over de crisis in Ceuta. De Senaat, waar de PP een meerderheid heeft, wilde de ministers al volgende week oproepen, maar het kabinet heeft dat van de hand gewezen.
Dat politieke gevecht is op het eerste gezicht ver van je bed als je in Málaga woont of op de Costa Blanca. Maar het laat zien hoe de relatie met Marokko de binnenlandse politiek in Spanje domineert. Zolang dit conflict smeult, heeft Madrid weinig politieke ruimte voor andere wetgevingsdossiers. En sommige van die dossiers zijn direct relevant voor mensen die hier wonen of willen wonen: van huurwetgeving tot belastingverdragen.
Wat Schengen eigenlijk garandeert, en wat niet
Het Schengenakkoord maakt vrij reizen binnen een groot deel van de EU mogelijk. Maar het akkoord bevat ook uitzonderingsbepalingen. Lidstaten mogen tijdelijk grenscontroles invoeren bij een ernstige bedreiging van de openbare orde of nationale veiligheid. Dat is geen theoretische mogelijkheid: Frankrijk, Denemarken en Oostenrijk hebben dit de afgelopen jaren meerdere keren gedaan.
Als EU-burger heb je daarbij altijd nog meer rechten dan mensen zonder EU-paspoort. Je kunt worden gecontroleerd, maar niet zomaar worden geweigerd. Toch kost het tijd, kan het onzekerheid geven op luchthavens, en kan het in extreme gevallen leiden tot gemiste verbindingen.
Wist je dat
Spanje heeft zelf ook al tijdelijk grenscontroles ingesteld in het verleden, onder meer tijdens grote politieke evenementen. Het invoeren ervan vereist een melding aan de Europese Commissie, maar de Commissie kan het niet verbieden, alleen beoordelen of het proportioneel is.
De Spaans-Marokkaanse relatie en wat jij ervan merkt
De crisis in Ceuta is niet uit de lucht gevallen. De spanningen tussen Spanje en Marokko over de Westelijke Sahara en over de opvang van de Algerijnse separatistenleider Brahim Ghali liepen al maanden op. Marokko zette de grens open als diplomatiek drukmiddel, en dat heeft gewerkt: Spanje debatteert nu intern over zijn buitenlandse beleid.
Voor mensen die in de zuidelijke regio's wonen, met name in Andalusië en de Canarische Eilanden, is de relatie met Marokko nooit volledig op de achtergrond. Handelsbetrekkingen, visserijakkoorden, gasaanvoer (hoewel dat via Algerije loopt, een apart conflict) en toerisme zijn allemaal verweven met de politieke stemming tussen beide landen. Meer over de energiecomponent van die relatie lees je in ons eerdere artikel over de gasruzie tussen Spanje en Algerije.
Wat staat er nu concreet op het spel
De komende weken zijn bepalend. Het Spaanse kabinet heeft Italië een ultimatum gegeven, de oppositie wil ministers snel ondervragen, en de situatie in Ceuta is nog niet gestabiliseerd: er zijn al meer dan 1.300 minderjarigen geregistreerd die verdeeld moeten worden over opvanglocaties in heel Spanje. Dat verdelingsvraagstuk leidt tot politieke wrijving tussen regio's.
Voor jou als bewoner van Spanje betekent dit het meest als je in de grensregio's woont, regelmatig naar Marokko reist of via Italië vliegt. Maar ook als je daar niets mee te maken hebt, is het goed om te begrijpen dat de politieke situatie in Madrid direct invloed heeft op de agenda van het parlement, en dus op wetten die ook jou raken.
Volg de reisadviezen van de Nederlandse of Belgische overheid als je in de komende weken internationaal reist. En als je naar Ceuta zelf wil, houd er rekening mee dat de situatie ter plaatse nog volop in beweging is.