De meeste mensen in Spanje kijken naar hun energierekening en zien een getal. Wat ze niet zien is dat een deel van dat getal bepaald wordt in Algiers. Spanje is voor een groot deel van zijn aardgasvoorziening afhankelijk van Algerije, en die relatie staat momenteel onder druk op een manier die concreet gevolgen kan hebben voor wat jij elke maand betaalt.
Wat er speelt tussen Spanje en Algerije
Minister van Buitenlandse Zaken José Manuel Albares reist vandaag naar Brussel om te spreken met de Europese handelscommissaris. Tegelijkertijd onderzoekt de Spaanse regering wat de opschorting van het Verdrag van Vriendschap en Goede Nabuurschap met Algerije precies inhoudt in de praktijk. Albares zegt publiekelijk dat de gaslevering 'niet in gevaar is', maar de spanningen zijn reëel en de onzekerheid ook.
Het conflict heeft meerdere lagen. Er is een diplomatieke ruzie over de Westelijke Sahara, waarbij Marokko en Algerije tegengestelde belangen hebben en Spanje in een lastige positie zit. Algerije zag de Spaanse steun aan de Marokkaanse positie als verraad en trok zijn ambassadeur terug. De opschorting van het vriendschapsverdrag is de meest recente stap in die verslechtering.
Waarom dit jouw energierekening raakt
Spanje importeert gas via twee routes: de Medgaz-pijpleiding, die direct van Algerije naar Almería loopt, en via LNG-tankers die vloeibaar gas aanvoeren via terminals aan de kust. Algerije is de grootste leverancier via pijpleiding. Als die aanvoer duurder wordt of stokt, moet Spanje LNG op de spotmarkt kopen, en dat is doorgaans duurder.
Daar komt bij dat Spanje weinig gasopslag heeft in vergelijking met landen als Duitsland of Nederland. Er zijn beperkte reserves om een tijdelijke daling van de aanvoer op te vangen. Dat maakt de Spaanse gasprijs gevoeliger voor dit soort politieke schommelingen dan in het noorden van Europa.
Let op
Heb je een variabel energiecontract (tarifa indexada), dan volg je de dagprijs van de elektriciteits- en gasmarkt. Bij spanningen op de gasmarkt kan die prijs snel bewegen. Vraag je leverancier om een vergelijking met een vast tarief als je dat nog niet gedaan hebt.
Gas versus elektriciteit: hoe zit dat in Spanje?
In Spanje wordt een groot deel van de elektriciteit opgewekt via gascentrales. Dat betekent dat een hogere gasprijs doorwerkt in je elektriciteitsrekening, zelfs als je geen gasaansluiting hebt. De Spaanse elektriciteitsmarkt is sterk afhankelijk van die koppeling, meer dan in veel andere Europese landen.
Het kabinet-Sánchez heeft in het verleden steunmaatregelen genomen om de energierekening te dempen, zoals een verlaging van de btw op energie en een plafond op de gasprijs die gascentrales mogen doorberekenen. Of zulke maatregelen opnieuw worden ingevoerd als de prijzen stijgen, is niet zeker. Dat hangt mede af van hoe de Europese Unie en Spanje er samen uit komen in Brussel.
Wat Albares in Brussel wil bereiken
Het gesprek met de Europese handelscommissaris gaat over de bredere relatie met Algerije, ook op het gebied van handel. Spanje probeert de situatie te de-escaleren zonder zijn Marokkaanse compromis ongedaan te maken. Dat is politiek ingewikkeld. Algerije is niet alleen een gasleverancier: het is ook een afzetmarkt voor Spaanse producten en een partner in migratiebeleid.
Voor jou als bewoner van Spanje is het relevante signaal dat de Spaanse overheid dit serieus neemt. Albares vliegt persoonlijk naar Brussel op de dag dat er ook intern kabinetsberaad is over de crisis in Ceuta. Dat zegt iets over hoe urgent de situatie wordt ingeschat.
Wist je dat
Spanje heeft vijf LNG-terminals, meer dan welk ander Europees land. In theorie kan het daardoor gas van overal ter wereld importeren. In de praktijk is LNG op de spotmarkt duurder dan pijpleidinggas uit Algerije, zeker op korte termijn.
Wat je nu kunt doen
Je hoeft niet meteen te handelen. De levering is op dit moment stabiel en Spanje heeft alternatieven. Maar het is slim om te weten welk type contract je hebt. Zit je op een geïndexeerd tarief, dan volg je de marktprijs live mee. Zit je op een vast tarief, dan ben je voor de looptijd van je contract beschermd tegen pieken.
Je kunt je huidige contract nakijken via de factuur van je leverancier. Zoek naar de woorden tarifa indexada of precio fijo. Als je twijfelt, bel dan je leverancier en vraag het simpelweg. De meeste grote leveranciers hebben Nederlandstalige of minstens Engelstalige klantenservice voor expats in populaire regio's.
De energieprijzen in Spanje waren de afgelopen jaren al hoger dan veel Nederlanders en Belgen gewend zijn. De combinatie van weinig opslag, afhankelijkheid van import en een politiek instabiele leverancier maakt dat Spanje kwetsbaarder is voor dit soort schommelingen dan het thuisland van de meeste lezers hier. Goed om dat in je achterhoofd te houden als je een nieuw contract sluit of je huidige verlengt.