800.000. Dat is het aantal mensen dat de Spaanse regering via een regularisatieprogramma een verblijfsvergunning wil geven. Isabel Díaz Ayuso, president van de regio Madrid, noemde dit plan deze week op de radio 'importar pobreza masiva'. Felle taal, maar de discussie raakt aan iets wat veel Nederlanders en Belgen in Spanje gewoon dagelijks merken: de druk op de woningmarkt, de arbeidsmarkt en de publieke voorzieningen.
Wat staat er precies op tafel?
De nationale overheid van Pedro Sánchez werkt aan een plan om honderdduizenden mensen die al illegaal in Spanje verblijven een legale status te geven. Het gaat om mensen die aantoonbaar werk hebben, belasting betalen of een contract kunnen overleggen. De regio's, waaronder Madrid en verscheidene door de PP bestuurde provincies, zijn fel tegen. Zij willen inspraak en dreigen juridische stappen te zetten.
Dit is niet de eerste keer dat dit soort discussies in Spanje speelt, maar de schaal is nu groter dan ooit eerder voorgesteld. Ter vergelijking: de regularisatie van 2005 onder Zapatero betrof zo'n 700.000 mensen. Dit plan gaat dus verder.
Wat merk jij er concreet van?
De directe financiële impact voor jou als expat zit op een paar vlakken.
Ten eerste de woningmarkt. Meer mensen met een legale status betekent meer mensen die officieel een huurcontract kunnen afsluiten. In steden als Madrid, Barcelona, Málaga en Valencia staat de huurmarkt al onder enorme druk. Legalisering van een groot aantal mensen voegt vraag toe aan een markt die al krap is. Huurprijzen die toch al stijgen, krijgen daarmee een extra opwaartse duw. Huren in Spanje 2025: wat politieke onrust betekent legt uit hoe de politieke verhoudingen nu al doorwerken in wat jij per maand betaalt.
Ten tweede de arbeidsmarkt. Mensen die geregulariseerd worden, mogen officieel werken en sociale rechten opbouwen. Dat is in sectoren als bouw, horeca en schoonmaak al goed merkbaar. Voor jou als autonomo of ondernemer in Spanje kan dat betekenen dat concurrentie in die sectoren toeneemt, maar ook dat de krapte aan personeel iets afneemt. Twee kanten van dezelfde munt.
Ten derde de publieke voorzieningen. Meer legale inwoners doen een beroep op gezondheidszorg, onderwijs en sociale zekerheid. Of dat op korte termijn merkbaar is voor jou als expat hangt af van waar je woont. In gebieden waar de druk op de huisarts of het ziekenhuis toch al hoog is, is dit een reëel punt.
De politieke realiteit achter de ruzie
De discussie tussen Ayuso en de nationale regering is niet puur inhoudelijk. Het is ook een machtsstrijd tussen Madrid en Den Haag, zeg maar, maar dan Spaanse versie. De PP-regio's weigeren mee te werken aan een nationaal regularisatieplan omdat ze vinden dat dit buiten hun bevoegdheid gaat zonder hun instemming.
Dat politieke gevecht heeft gevolgen. Zolang er geen eenheid is tussen de regio's en de nationale overheid, blijft het plan hangen in juridische procedures. De kans dat dit plan op korte termijn volledig en vlot wordt uitgevoerd is daardoor kleiner dan de krantenkoppen doen vermoeden. Spanje werkt nu eenmaal zo: grote aankondigingen, trage uitvoering.
Voor jou als expat betekent dit: houd de ontwikkelingen in de gaten, maar verwacht geen plotselinge veranderingen van de ene op de andere maand.
Wat zeggen de cijfers?
Spanje heeft nu al meer dan 6 miljoen buitenlandse inwoners, goed voor circa 13 procent van de bevolking. De migrantenpopulatie draagt naar schatting zo'n 11 procent bij aan het bruto binnenlands product. Regularisatie leidt in de praktijk tot hogere belastinginkomsten omdat zwart werk omgezet wordt naar legale arbeid met belasting- en sociale zekerheidsafdrachten.
Die kant van het verhaal noemt Ayuso niet. De realiteit is dat legalisering op papier de Spaanse overheidskas kan versterken, wat op termijn ook publieke diensten ten goede kan komen. Of dat in de praktijk zo uitpakt, is een andere vraag.
En de stemming in Spanje zelf?
Het debat over migratie is in Spanje de afgelopen jaren scherper geworden. Vox heeft dit thema groot gemaakt, en ook de PP praat er anders over dan vijf jaar geleden. Als jij als Nederlander of Belg in Spanje woont, merk je die stemming gewoon op straat, in kroegen, bij de buren. Het is een onderwerp dat mensen bezighoudt, en soms ook leidt tot verhitte gesprekken als je als buitenlander zelf ook 'migrant' bent, hoe anders jouw situatie ook is.
Het is goed om te snappen waar die discussie over gaat, ook al sta je er zelf buiten. Want het beleid dat uit deze politieke strijd rolt, bepaalt mede hoe de Spaanse samenleving er de komende jaren uitziet. En daarin leef jij ook.
Wat kun je nu al doen?
Als je in Spanje woont en een huurcontract hebt of zoekt, is dit het moment om je huurpositie goed vast te leggen. Zorg dat je empadronamiento op orde is, dat je contract geregistreerd staat en dat je weet wat jouw rechten zijn als huurder. De woningmarkt wordt er de komende tijd niet rustiger op.
Heb je een eigen woning of wil je kopen, hou dan de renteontwikkeling in de gaten. De Europese Centrale Bank heeft de rente dit jaar meerdere keren verlaagd, wat hypotheken iets toegankelijker maakt. Maar stijgende vraag naar woningen, mede door demografische druk, houdt de prijzen hoog.
En als je werkt als autonomo of met personeel, volg dan de arbeidsmarktontwikkelingen. Regularisatie van arbeidskrachten kan de markt op bepaalde plekken ontspannen, maar de voorwaarden waaronder jij mensen in dienst neemt veranderen niet door dit plan.
Headerfoto: Altamart via Pexels | Foto: Daniel Nouri via Pexels Heb je vragen over jouw situatie in Spanje? Bekijk het netwerk van professionals.