In Barcelona lopen actievoerders met waterpistooltjes achter toeristen aan die op een terras zitten. In Malaga hangen bewoners spandoeken met teksten als 'dit is geen Disneyland' aan hun balkon. In Valencia protesteren buurtcomités tegen de zoveelste vergunning voor een toeristenappartement in hun straat. Als je in Spanje woont, ben je die beelden de afgelopen jaren vast tegengekomen. Maar wat zit er precies achter, en wat merk je er zelf van als bewoner?
De protesten worden vaak weggezet als 'toeristen zijn niet welkom', maar dat is te kort door de bocht. De kern van de onvrede zit in de woningmarkt. In steden als Barcelona, Malaga en Valencia zijn de laatste jaren woningen omgezet naar toeristische verhuur via platforms zoals Airbnb en Booking. Dat levert eigenaren meer op dan een jaarcontract aan een vaste huurder, maar het duwt de huurprijzen voor gewone bewoners omhoog en maakt hele buurten leeg van permanente bewoners.
Wat er speelt in de drie steden
In Barcelona kondigde toenmalig burgemeester Jaume Collboni aan dat vergunningen voor toeristische appartementen op termijn worden ingetrokken, met als doel die woningen terug te laten keren naar de reguliere huurmarkt. Controleer bij de gemeente Barcelona de actuele stand van zaken en het aantal betrokken vergunningen, want dit soort trajecten en aantallen kunnen wijzigen. In Malaga geldt een bouwstop voor nieuwe vergunningen voor vakantieverhuur in diverse wijken waar het aandeel toeristische woningen al boven een bepaalde drempel ligt. Valencia volgt een vergelijkbaar spoor met strengere eisen aan nieuwe verhuurlicenties en meer controle op illegale verhuur.
Los van deze concrete maatregelen zijn er terugkerende protesten van buurtbewegingen zoals de Assemblea de Barris per un Turisme Sostenible in Barcelona. Zij organiseren wandeltochten door toeristische hotspots, plakken posters en voeren af en toe actie zoals met de waterpistooltjes, bedoeld als symbolisch protest, niet als geweld tegen individuele toeristen.
Wat dit voor jou betekent als bewoner
Woon je zelf in een van deze steden of een vergelijkbare toeristische regio, dan merk je dit op een paar concrete manieren:
- Als je huurt: gemeenten die vergunningen voor toeristische verhuur intrekken, willen daarmee juist meer aanbod op de reguliere huurmarkt krijgen. Op papier is dat gunstig, al is nog niet overal duidelijk hoe snel dat effect optreedt.
- Als je zelf verhuurt aan toeristen: check bij je gemeente of jouw vergunning op de lijst staat die wordt ingetrokken, en vanaf wanneer. De regels en termijnen verschillen sterk per stad en zelfs per wijk.
- Als je een woning wilt kopen om te verhuren: de vergunningenstops in Malaga en de aangekondigde maatregelen in Barcelona maken dit een stuk onzekerder dan een paar jaar geleden. Vraag bij de gemeente na of er in de wijk van je interesse nog nieuwe licenties worden afgegeven.
Let op
De regels rond toeristische verhuurvergunningen verschillen sterk per gemeente en veranderen regelmatig. Check altijd bij het lokale ayuntamiento wat voor jouw specifieke situatie geldt, voordat je een woning koopt om te verhuren of zelf gaat verhuren.
Geldt dit ook buiten deze drie steden?
Andere populaire regio's kijken met interesse naar wat Barcelona, Malaga en Valencia doen. In delen van Andalusië en op de Balearen zijn ook al gemeentelijke regels aangescherpt, zoals eerder beschreven in het stuk over vakantieverhuur in Spanje: licentie, belasting en valkuilen. Mijn inschatting is dat meer gemeenten de komende jaren volgen, zeker in gebieden waar de druk op de huurmarkt vergelijkbaar hoog is, maar concrete aankondigingen zijn er nu alleen voor deze steden.
Waarom dit meer is dan een toeristenprobleem
Voor wie hier al langer woont, gaat de discussie eigenlijk over iets breders: hoe blijft een stad leefbaar voor de mensen die er wonen, werken en hun kinderen naar school sturen. Dat raakt ook expats. Nederlanders en Belgen die een huurwoning zoeken in Barcelona of Valencia merken de krapte net zo goed als lokale bewoners. En wie zelf een appartement verhuurt aan toeristen, wordt in dezelfde discussie meegenomen, of dat nu terecht voelt of niet.
Als je overweegt te investeren in een woning voor verhuurdoeleinden, is het verstandig om niet alleen naar de huidige regels te kijken, maar ook naar de politieke richting in die gemeente. Steden die nu al vergunningen intrekken, gaan dat beleid niet snel terugdraaien.