Loop je over een jaar nog door dezelfde winkelstraat in je Spaanse dorp of wijk, dan is de kans groot dat er minstens één klein winkeltje verdwenen is. Niet door toeval, maar omdat klanten massaal overstappen naar Action of Primark, waar dezelfde spullen vaak goedkoper liggen en alles onder één dak te vinden is.
Dat is geen toekomstscenario. Het gebeurt nu al, in steden als Madrid, Valencia, Sevilla en steeds meer middelgrote plaatsen langs de kust. Action opende de afgelopen jaren tientallen filialen in Spanje en blijft uitbreiden, ook richting kleinere gemeenten. Primark zit inmiddels in bijna elke grote winkelstraat en elk groot winkelcentrum.
Waarom lokale winkels het lastig hebben
Een kleine bazar of huishoudwinkel kan simpelweg niet concurreren met de inkoopkracht van een keten die in heel Europa dezelfde spullen bestelt. Waar een lokale winkelier misschien twintig soorten schoonmaakmiddel inkoopt tegen een prijs die hoort bij een klein volume, koopt Action er miljoenen tegelijk in. Dat verschil zie je direct terug in het prijskaartje op de winkelvloer.
Hetzelfde geldt voor kleding. Een zelfstandige kledingzaak betaalt huur, personeel en inkoop op kleine schaal. Primark draait op enorme volumes en lage marges per stuk, wat de winkelprijs voor de klant flink lager houdt. Voor iemand die gewoon een paar sokken of een zomerjurkje nodig heeft, is de keuze dan snel gemaakt.
Wist je dat
Action begon in Nederland en groeide in een paar jaar tijd uit tot een van de snelst groeiende winkelketens van Europa, met de afgelopen jaren tientallen vestigingen in Spanje erbij sinds de eerste opening daar.
Wat dit doet met winkelpanden en huren
Grote ketens zoeken bewust naar panden op zichtbare locaties, vaak precies waar vroeger de lokale middenstand zat. Dat drukt de vraag naar kleinere units soms omlaag, maar in populaire winkelstraten zie je ook het omgekeerde: verhuurders vragen hogere huren omdat een grote keten financieel sterker staat en die prijs makkelijker kan betalen. Een kleine ondernemer die zijn huurcontract moet vernieuwen, komt daardoor soms voor een onmogelijke keuze te staan.
Dit raakt trouwens niet alleen de eigenaar van zo'n winkel. Als huurder van zo'n pand kun je ook zelf tegen hogere huurprijzen aanlopen zodra een verhuurder ziet dat grote ketens meer willen betalen. Dat is precies het mechanisme dat we eerder beschreven in Je huurt een winkel in Spanje, maar wie bezit straks de naam?, al ging dat artikel over iets anders: het principe van druk op kleine huurders is hetzelfde.
Wat merk je hiervan in je eigen buurt
Als je net in Spanje woont of overweegt te verhuizen, is dit iets om in je achterhoofd te houden bij het kiezen van een woonplek. Steden en wijken met veel toeristen of een jonge bevolking trekken sneller grote ketens aan, en dat verandert het karakter van de buurt. Het pittoreske straatje met allemaal losse winkeltjes dat je nu ziet, kan er over een paar jaar heel anders uitzien.
Voor je portemonnee is het voordeel duidelijk: goedkopere basisproducten, makkelijker parkeren bij grote vestigingen buiten het centrum, en een breder assortiment onder één dak. Voor de sfeer van je buurt is het minder eenduidig. Veel mensen die in Spanje zijn gaan wonen, deden dat juist vanwege die typisch lokale sfeer met kleine winkeltjes en persoonlijk contact met de eigenaar.
Praktische tip
Wil je lokale winkels in je buurt blijven steunen, koop dan bewust je verse producten, brood en specifieke streekartikelen bij kleine zaken en bewaar de grote boodschappenlijst voor Action of de supermarkt. Zo blijft er ruimte voor beide.
Wat dit betekent voor de lange termijn
Een harde voorspelling kan ik je niet geven, maar mijn inschatting is dat de opmars van deze ketens in Spanje nog niet klaar is. Beide bedrijven bleven de afgelopen jaren fors uitbreiden, ook in gebieden waar eerder geen vestiging was. Of dat betekent dat elk klein winkeltje verdwijnt, hangt sterk af van de plek. In toeristische centra en grote steden voel je de concurrentie het hardst. In kleinere dorpen, ver van een groot winkelcentrum, blijft vaak meer ruimte over voor de lokale bakker, slager of kledingwinkel.
Voor jou als bewoner is het vooral handig om te weten dat dit proces gaande is, zodat je niet verrast bent als je favoriete winkeltje plotseling dicht is. En dat je, als je dat wilt, zelf kunt kiezen waar je je geld aan uitgeeft.