Er zijn van die Spaanse constructies die ik pas laat heb leren waarderen. Niet omdat ze moeilijk zijn, maar omdat ik ze in het begin gewoon niet kende en dus om de hoek bleef werken met lange, stijve zinnen. Terwijl een Spanjaard met drie woorden zegt wat ik in een hele bijzin probeerde uit te leggen. Acabar de, volver a en estar a punto de horen daarbij. Klein van formaat, groot in effect.
Acabar de: iets is net gebeurd
Acabar de plus een werkwoord in de infinitief betekent dat iets zojuist is gebeurd. Niet gisteren, niet vanochtend, maar echt net.
Acabo de llegar. (Ik ben net aangekomen.)
Acabamos de comer. (We hebben net gegeten.)
El autobús acaba de salir. (De bus is net vertrokken.)
Dit is net iets anders dan de voltooide tijd met haber die ik in een eerdere aflevering over he comido, has estado besprak. He comido betekent gewoon dat je gegeten hebt, ergens vandaag of in het algemeen tot nu toe. Acabo de comer benadrukt dat het moment vlak achter je ligt. Bij de bakker hoor je dit voortdurend. Acaban de hacer pan. (Ze hebben net brood gebakken.) Dat is een andere mededeling dan han hecho pan, wat vrijwel niemand zo zou zeggen, want dan vraag je je af: wanneer dan?
Ook in de verleden tijd werkt het: acababa de salir cuando empezó a llover (ik was net naar buiten gegaan toen het begon te regenen). Die combinatie met cuando hoor en lees je veel, want het is precies de constructie die je nodig hebt om te zeggen dat twee dingen vlak na elkaar gebeurden.
Volver a: iets opnieuw doen
Volver a plus infinitief betekent dat iets opnieuw gebeurt. Niet "terugkeren naar", al zit dat woordje volver (terugkeren) er wel in, maar gewoon: iets nog een keer doen.
Vuelvo a intentarlo. (Ik probeer het opnieuw.)
Ha vuelto a llover. (Het heeft weer geregend.)
No vuelvas a hacer eso. (Doe dat niet nog een keer.)
Het mooie van deze constructie is dat je het woordje otra vez (nog een keer) of de nuevo (opnieuw) er niet eens bij nodig hebt. Volví a verla betekent al "ik heb haar weer gezien", zonder extra toevoeging. Gebruik je die toevoeging toch, dan is dat niet fout, maar wel een beetje dubbelop, zoals wanneer je in het Nederlands zegt "ik heb het opnieuw weer gedaan".
Bij mij in het dorp hoor je dit type zin veel rond het weer en de seizoenen. Ha vuelto a hacer calor. (Het is weer warm geworden.) Of over iets dat steeds terugkomt: siempre vuelve a pasar lo mismo (het gebeurt altijd weer hetzelfde).
Estar a punto de: op het punt staan
Estar a punto de plus infinitief betekent dat iets bijna gebeurt, dat je op het punt staat iets te doen of dat iets op het punt staat te gebeuren.
Estoy a punto de salir. (Ik sta op het punt om te vertrekken.)
El tren está a punto de llegar. (De trein komt er zo aan.)
Estaba a punto de llamarte. (Ik stond op het punt je te bellen.)
Die laatste zin, in de verleden tijd, gebruik je vaak samen met cuando om te zeggen dat er iets tussenkwam. Estaba a punto de dormirme cuando sonó el teléfono. (Ik was bijna in slaap gevallen toen de telefoon ging.) Dat is een constructie die je op een terras, in een wachtkamer of gewoon in een telefoongesprek voortdurend tegenkomt, want het leven zit nu eenmaal vol momenten waarop er net iets tussenkomt.
Waarom deze drie samen
Ik zet deze drie constructies graag naast elkaar omdat ze allemaal hetzelfde patroon volgen: een vervoegd werkwoord, gevolgd door een vaste combinatie met a of de, gevolgd door een infinitief. Ken je dat patroon, dan hoef je alleen nog het eerste werkwoord te vervoegen. De infinitief erachter blijft altijd hetzelfde, in welke tijd je ook praat.
Acabo de llegar. Acababa de llegar. He acabado de llegar. Steeds verandert alleen acabar, en llegar blijft onaangeroerd. Dat scheelt een hoop denkwerk vergeleken met Nederlandse constructies waarin je soms het hele werkwoord moet ombouwen.
Wat deze drie uitdrukkingen voor mij zo waardevol maakt, is dat ze precies dat tijdsgevoel geven dat je in het Nederlands vaak met een heel bijzinnetje moet opbouwen. "Ik was er net mee begonnen toen" wordt in het Spaans gewoon acababa de empezar cuando. Geen gedoe met bijzinnen, geen krampachtig zoeken naar het juiste voegwoord. Je zet het werkwoord ervoor en de tijd klopt vanzelf.
Oefen ze een paar dagen bewust, door bij alles wat je net gedaan hebt acabo de te gebruiken, bij alles wat je weer doet vuelvo a, en bij alles wat je op het punt staat te doen estoy a punto de. Na een tijdje komen ze vanzelf, zonder dat je er nog over na hoeft te denken.
Voor de duidelijkheid: ik ben geen leraar Spaans. Ik woon in Spanje en leer de taal zelf, elke ochtend opnieuw. Deze serie bestaat omdat alle informatie over Spaans leren versnipperd over het internet ligt. Hier zet ik het per klein onderwerp op een rij, zoals ik het zelf had willen vinden.
Headerfoto: Philippe F. via Pexels | Foto: MART PRODUCTION via Pexels