De meeste zelfstandigen die naar Spanje zijn verhuisd weten dat ze als autonomo maandelijks RETA-premie betalen. Wat ze niet weten is dat die premie je ook recht geeft op een zwangerschapsuitkering, en dat je die uitkering alleen krijgt als je hem actief aanvraagt voor de bevalling.
Het gaat namelijk niet automatisch. Je moet zelf in actie komen, de juiste documenten indienen bij de Seguridad Social, en je activiteiten als autonomo tijdelijk stopzetten of uitbesteden. Doe je dat niet, dan loop je de uitkering gewoon mis.
Wat je krijgt en voor hoe lang
In Spanje heet het zwangerschapsverlof voor zelfstandigen de prestación por nacimiento y cuidado de menor. Je hebt als biologische moeder recht op zestien weken, waarvan de eerste zes verplicht zijn direct na de bevalling. De overige tien weken mag je vrij inplannen, ook deels voor de bevalling.
De uitkering bedraagt 100% van je reguliere grondslag (base reguladora). Die grondslag is gebaseerd op de cotización-basis die je de maand voor de start van je verlof betaalt aan de Seguridad Social. Hoe hoger je RETA-bijdrage, hoe hoger je uitkering. Betaal je de minimumbasis, dan ontvang je in 2026 ongeveer 1.200 euro per maand. Controleer het exacte bedrag via seg-social.es, want de minimumcotización wordt jaarlijks aangepast.
Je partner heeft in Spanje hetzelfde recht: ook de andere ouder krijgt zestien weken, ongeacht geslacht. Beide verlofperiodes kunnen tegelijkertijd worden opgenomen.
Wanneer heb je recht op de uitkering?
Niet iedereen die als autonomo is ingeschreven heeft automatisch recht op deze uitkering. Je moet voldoen aan een aantal voorwaarden:
- Je bent ingeschreven bij de Seguridad Social als autónoma (RETA). - Je bent jonger dan 21: geen minimumperiode van cotización vereist. Tussen 21 en 26 jaar: minimaal 90 dagen in de afgelopen zeven jaar. Ouder dan 26: minimaal 180 dagen in de zeven jaar voor de bevalling. - Je hebt alle openstaande betalingen aan de Seguridad Social voldaan. Als je achterstaat met premies, wordt de uitkering geweigerd.
Bij twijfel over jouw specifieke situatie is het slim om dit na te laten kijken door een gestor die bekend is met het autonomo-systeem. De voorwaarden klinken eenvoudig, maar de berekening van je cotización-geschiedenis kan ingewikkelder zijn als je ook in Nederland gewerkt hebt.
Hoe vraag je het aan?
Je vraagt de uitkering aan via het dichtstbijzijnde kantoor van het INSS (Instituto Nacional de la Seguridad Social) of online via de website van de Seguridad Social als je een Cl@ve-account hebt. De aanvraag doe je het liefst voor de bevalling, maar dit kan ook tot drie maanden erna.
Documenten die je in elk geval nodig hebt:
- Geldig identiteitsbewijs (paspoort of identiteitskaart) - Bewijs van inschrijving als autónoma (alta en el RETA) - Geboortebewijs of verwachte bevallingsdatum (verklaring van je gynaecoloog of verloskundige) - Bankrekeningnummer op jouw naam - Bewijs dat je activiteiten als autonomo tijdelijk zijn stopgezet of overgedragen
Dat laatste punt is belangrijk. Je mag tijdens de verplichte eerste zes weken niet als autonomo werken. Je moet je activiteit officieel onderbreken of iemand anders aanwijzen die tijdelijk voor je werkt. Als je dat niet regelt, riskeer je terugvordering van de uitkering.
Premies betalen tijdens verlof?
Ja, ook tijdens je verlof blijf je in beginsel RETA-premie betalen. Maar er is een uitzondering: als je je activiteit volledig onderbreekt (cese temporal de actividad), betaal je tijdens de eerste zestien weken geen RETA-premies. De Seguridad Social neemt die periode voor zijn rekening. Zorg wel dat de onderbreking officieel is geregistreerd.
Als je je activiteit niet onderbreekt maar alleen terugschroeft, betaal je gewoon door. Het uitkeringsrecht vervalt daarmee niet, maar de vrijstelling van premies wel.
Wat als je zwanger bent en net gestart bent als autonomo?
Ben je korter dan zes maanden geleden als autonomo ingeschreven? Dan heb je mogelijk nog niet de minimale cotización-periode opgebouwd om in aanmerking te komen. In dat geval loont het om te kijken of je via de sociale zekerheid van Nederland nog rechten hebt opgebouwd. Wie in Nederland als werknemer of zelfstandige heeft gewerkt, kan onder bepaalde voorwaarden aanspraak maken op Nederlandse regelgeving. Kijk hiervoor op de website van het INSS of raadpleeg een belastingadviseur die grensoverschrijdende sociale zekerheid begrijpt.
Het Europees coördinatiemechanisme voor sociale zekerheid (Verordening 883/2004) zorgt er in principe voor dat opgebouwde rechten in EU-lidstaten meetellen. Maar hoe dat in jouw geval uitwerkt, hangt af van wanneer je hebt gewerkt, in welk land en hoe lang.
En de Spaanse kinderbijslag?
Los van het zwangerschapsverlof bestaat er in Spanje ook een eenmalige uitkering bij geboorte (prestación por nacimiento) voor lage inkomens, en maandelijkse kinderbijslag via de Ingreso Mínimo Vital voor gezinnen met beperkte middelen. Als autonomo met een normaal inkomen val je hier meestal niet onder, maar controleer dit via de Seguridad Social of je gestor.
De reguliere Spaanse kinderbijslag is laag vergeleken met Nederland: het systeem is niet universeel en de uitkering is inkomensafhankelijk. Reken er als zelfstandige niet op als aanvulling.
Wat je nu al kunt doen
Als je zwanger bent of dat plant, zijn er twee dingen die je direct kunt regelen. Controleer of je RETA-premies volledig betaald zijn: achterstallige betalingen blokkeren je uitkering. En zoek een gestor die je helpt de aanvraag correct in te dienen, inclusief de tijdelijke onderbreking van je activiteiten. Die papieren zijn preciezer dan ze lijken, en een fout kost je weken van vertraging.
Headerfoto: Yan Krukau via Pexels | Foto: cottonbro studio via Pexels