De meeste Nederlanders die zwanger worden in Spanje weten dat de zorg hier anders georganiseerd is dan thuis. Wat ze niet weten is hoeveel eerder in het traject dat verschil al merkbaar wordt, en hoeveel je daardoor zelf moet regelen voordat de eerste controle plaatsvindt.
In Nederland ga je naar de verloskundige. In Spanje loopt vrijwel het hele traject via de gynaecoloog, ook bij een zwangerschap zonder enig risico. Dat is meteen het eerste cultuurverschil waar Nederlandse en Belgische aanstaande ouders tegenaan lopen: er is geen vaste verloskundige die de regie heeft zoals je gewend bent. De matrona, de Spaanse verloskundige, speelt vooral een rol bij voorlichting, bevalling en kraamzorg, maar de medische controles tijdens de zwangerschap doet meestal de ginecólogo.
Hoe de zorg eruitziet met de openbare zorgverzekering
Ben je ingeschreven bij de Seguridad Social en heb je dus recht op de openbare Spaanse zorg, dan verloopt de begeleiding via je centro de salud, het regionale gezondheidscentrum. Daar meld je de zwangerschap bij je huisarts, die je doorverwijst naar de gynaecoloog van het ziekenhuis waaraan jouw gezondheidscentrum gekoppeld is.
Het aantal controles en echo's ligt in de praktijk vaak lager dan in Nederland. Drie echo's is in veel regio's de standaard, tegenover de twintigwekenecho en extra controles die je in Nederland gewend bent. Of je in aanmerking komt voor extra onderzoek hangt af van je medische situatie en van het beleid van de regio waarin je woont, want de Spaanse gezondheidszorg wordt per autonome regio georganiseerd. Wat in Andalusië standaard is, hoeft dat in Catalonië niet te zijn. Check dit dus altijd bij je eigen centro de salud.
Heb je recht op Spaanse zorg via een S1-formulier, bijvoorbeeld omdat je AOW of een Nederlandse uitkering ontvangt, dan val je onder dezelfde regionale regels als ieder ander met de openbare zorgpas. Let wel: het S1 geldt alleen voor wie zelf AOW of een vergelijkbare uitkering uit Nederland ontvangt, niet automatisch voor een jongere partner die meeverhuist. Twijfel je over wie in jouw gezin recht heeft op zorg via S1, dan lees je hier meer over hoe het S1-formulier precies werkt.
Bevallen: ziekenhuis is de norm
Thuisbevallingen zijn in Spanje zeldzaam en bij de openbare zorg vrijwel niet aan de orde. Je bevalt in het ziekenhuis, ook bij een ongecompliceerde zwangerschap. Dat voelt voor veel Nederlandse vrouwen die gewend zijn aan de keuzevrijheid rond een thuisbevalling als een flinke omschakeling.
De begeleiding tijdens de bevalling zelf ligt in handen van de matrona en de gynaecoloog samen. Pijnbestrijding, waaronder de ruggenprik, wordt in openbare ziekenhuizen vaker standaard aangeboden dan in Nederland. Vraag tijdens je controles expliciet naar het beleid van het ziekenhuis waar je gaat bevallen, want dit verschilt per instelling.
Na de bevalling is de opnameduur meestal kort: bij een ongecompliceerde vaginale bevalling vaak een dag of twee, bij een keizersnede wat langer. Thuiszorg zoals je die in Nederland kent, met een kraamverzorgende die dagelijks langskomt, bestaat in Spanje niet in dezelfde vorm. De controles na de bevalling verlopen via je centro de salud en de kinderarts (pediatra), die het kind de eerste weken en maanden volgt.
Privéverzekering: sneller, maar niet altijd dekkend voor bevalling
Veel expats kiezen voor een privéverzekering omdat de wachttijden bij niet-spoedeisende zorg in de openbare sector kunnen oplopen. Let bij een zwangerschapswens goed op de wachttermijn die de meeste Spaanse privéverzekeraars hanteren voor bevallingen: vaak acht tot twaalf maanden na het afsluiten van de polis, soms langer. Sluit je de verzekering pas af als je al zwanger bent, dan valt de bevalling in de praktijk vaak buiten de dekking. Dit verschilt per verzekeraar en polis, dus check de voorwaarden altijd voordat je tekent.
Een privéverzekering geeft je meestal wel een vaste gynaecoloog die je het hele traject volgt, een eigen kamer na de bevalling en kortere wachttijden voor extra echo's. Voor wie dat belangrijk vindt kan het de investering waard zijn, al blijft de kwaliteit van de openbare zorg in Spanje over het algemeen goed.
Administratie na de geboorte
Zodra de baby geboren is, moet de geboorte binnen een paar dagen worden aangegeven bij het Registro Civil, de Spaanse burgerlijke stand. Het ziekenhuis helpt hier meestal bij, maar de aangifte zelf moet je als ouder regelen of laten regelen. Voor Nederlandse en Belgische ouders komt daar nog een stap bij: de geboorte moet ook erkend worden bij het Nederlandse of Belgische consulaat, zodat het kind ook in Nederland of België geregistreerd staat en een paspoort kan krijgen. Dit traject is net iets anders dan je misschien verwacht, en je leest de details in ons artikel over het laten erkennen van een geboorteakte in Spanje.
Vergeet ook niet de kinderbijslag aan te vragen als je daar recht op hebt. De Spaanse kinderbijslag werkt anders dan de Nederlandse of Belgische regeling en de voorwaarden hangen af van je inkomen en gezinssituatie, dus laat je hierover informeren bij je gemeente of een gestor.
Voor wie twijfelt over de juiste volgorde van stappen, van zorgverzekering tot geboorteaangifte, is het geen overbodige luxe om vroeg in het traject een gestor of juridisch adviseur in te schakelen. Je vindt een overzicht van betrouwbare professionals voor dit soort zaken op nieuwsuitspanje.nl/professionals.
Headerfoto: MART PRODUCTION via Pexels | Foto: Marcus Goodman via Pexels