Veel mensen die naar Spanje verhuizen denken: ik ben EU-burger, dus ik heb gewoon recht op Spaanse zorg. Dat klopt, maar alleen als je aan bepaalde voorwaarden voldoet. En die voorwaarden zijn lang niet altijd wat mensen verwachten.
Wie heeft recht op publieke zorg in Spanje?
Het Spaanse publieke zorgstelsel, de Seguridad Social, is gekoppeld aan werk of aan een specifiek recht dat je meeneemt vanuit Nederland. Als je in loondienst werkt of als autonomo (zelfstandige) actief bent in Spanje, ben je automatisch verzekerd via de sociale zekerheid. Je betaalt maandelijks premie via je loonstrook of je RETA-bijdrage, en je hebt recht op een huisarts, specialist en ziekenhuis.
Ben je gepensioneerd en ontvang je AOW of een ander pensioen uit Nederland? Dan kun je via het S1-formulier dat je aanvraagt bij de SVB aansluiten op het Spaanse systeem. Spanje levert de zorg, Nederland betaalt de rekening. Maar dit werkt alleen als je het S1-formulier ook daadwerkelijk registreert bij het INSS in Spanje. Dat doe je niet automatisch.
Ben je geen van beide? Dan heb je als resident zonder werk of pensioen géén automatisch recht op publieke zorg. Dit is de categorie die het vaakst verrast: de vroeggepensioneerde die stopt op zijn 58e, de remote werker die formeel niet in dienst is van een Spaans bedrijf, de rentenier die leeft van spaargeld. Zij vallen buiten het publieke stelsel totdat ze actief iets regelen.
Wat doet een privéverzekering erbij?
Veel expats kiezen voor een private zorgverzekering, zelfs als ze ook recht hebben op publieke zorg. De reden is praktisch: kortere wachttijden, Engelstalige of Nederlandstalige artsen, en keuzevrijheid over specialisten. In het publieke systeem word je doorverwezen; in het private systeem kies je zelf.
Grote spelers in Spanje zijn Sanitas, Adeslas, Asisa en Mapfre. Prijzen variëren flink: voor iemand van veertig jaar zonder chronische aandoening betaal je al snel tussen de 50 en 90 euro per maand voor een degelijke polis. Ben je ouder of heb je een medische voorgeschiedenis, dan loopt dat op. Let op het eigen risico, het eigen bijdragebedrag per consult, en of tandheelkunde en brillen zijn inbegrepen of apart.
Een aandachtspunt dat weinig mensen van tevoren controleren: veel private polissen in Spanje dekken al bestaande aandoeningen niet of pas na een wachttijd van één tot twee jaar. Dat staat altijd in de kleine lettertjes.
Remote werkers en digital nomads
Heb je het Digital Nomad Visa, het visum voor remote werkers dat Spanje in 2023 heeft ingevoerd? Dan is een private zorgverzekering een verplicht onderdeel van de aanvraag. Je moet kunnen aantonen dat je gedekt bent voor de duur van je verblijf. Zodra je daarna de overstap maakt naar resident-status en bij een Spaans bedrijf gaat werken of als autonomo inschrijft, kun je overstappen op de publieke zorg.
Wat als je in twee landen verzekerd lijkt te zijn?
Hier gaat het mis bij Nederlanders die hun Nederlandse zorgverzekering aanhouden terwijl ze al maanden in Spanje wonen. In Nederland ben je verplicht verzekerd zolang je ingeschreven staat. Maar als je in Spanje woont en werkt, ben je daar sociaal verzekerd, en is je Nederlandse polis technisch niet meer van toepassing voor reguliere zorg in Spanje. De Nederlandse verzekeraar kan vragen om deregistratie.
Sommige mensen proberen beide te houden. Dat werkt in de praktijk vaak een tijdje, maar het kan problemen geven bij grote medische kosten of als een van de verzekeraars de overlap ontdekt. Regel het netjes: schrijf je uit in Nederland als je permanent in Spanje woont, en sluit dan de juiste dekking aan voor je situatie in Spanje. Een belastingadviseur of gestor kan je helpen bepalen wat jouw situatie precies vereist, ook als het niet puur om belasting gaat maar om de combinatie van registraties.
Spoedeisende hulp: altijd toegankelijk
Ongeacht je verzekeringssituatie heb je in Spanje als EU-burger recht op spoedeisende hulp. In een acute situatie word je behandeld, punt. Heb je je Europese ziekteverzekeringskaart (de EHIC, in Nederland uitgegeven door je zorgverzekeraar) bij je, dan dekt die de acute zorg. Maar de EHIC is geen vervanging voor een volledige verzekering. Het is een vangnet voor tijdelijke situaties, niet voor chronische zorg of reguliere artsbezoeken.
Tandarts, fysiotherapeut, psycholoog
Het Spaanse publieke stelsel dekt tandheelkunde nauwelijks voor volwassenen. Een vulling, een kroon of een trekking betaal je vrijwel altijd zelf, tenzij je een private tandartsdekking hebt. Fysiotherapie is beperkt beschikbaar via het publieke stelsel, met vaak lange wachttijden. Psychologische zorg is publiek verder onderontwikkeld dan in Nederland, al is er de laatste jaren meer aandacht voor. Wie snel wil kunnen terugvallen op een psycholoog, doet er goed aan een private polis te nemen die dat expliciet dekt.
Wat je concreet moet doen als je in Spanje woont
Controleer eerst wat jouw situatie is: werk je, ben je gepensioneerd, of geen van beide? Ga dan na of je al automatisch bent opgenomen in het Spaanse systeem. Als je werkt via een Spaans contract, vraag dan je tarjeta sanitaria aan bij het lokale centro de salud. Als je AOW ontvangt, vraag dan het S1-formulier aan bij de SVB in Nederland en registreer het bij het INSS. Val je buiten deze categorieën, dan is een private verzekering geen optie maar een noodzaak.
Twijfel je wat voor jouw specifieke situatie geldt? De professionals die verbonden zijn aan Nieuws uit Spanje kunnen je helpen om de juiste keuze te maken, of dat nu om inschrijving gaat of om de juiste poliskeuze.
Headerfoto: Los Muertos Crew via Pexels | Foto: SHVETS production via Pexels