Je woont in Spanje, de zon schijnt 300 dagen per jaar, en je energierekening loopt op. Zonnepanelen lijken de voor de hand liggende stap. Maar dan vraagt je installateur of je al een vergunning hebt aangevraagd bij het ayuntamiento, of je weet hoe de teruglevering werkt, en of je al gekeken hebt naar de regionale subsidies. En je staat met lege handen.
Hier is wat je moet weten voordat je een offerte accepteert.
Heb je een vergunning nodig?
In de meeste gevallen: ja. Voor het installeren van zonnepanelen op een woning heb je doorgaans een licencia de obra menor nodig, een kleine bouwvergunning van de gemeente. Hoeveel dat kost en hoe lang het duurt verschilt sterk per gemeente. In sommige steden is het een kwestie van een paar weken en een paar honderd euro. In andere gemeenten loopt het op.
Woon je in een appartementengebouw? Dan heb je ook toestemming nodig van de comunidad de propietarios, de VvE. Zonder meerderheid van stemmen op de vergadering kom je er niet aan. En het dak is gemeenschappelijk eigendom, ook als je op de bovenste verdieping woont.
Bij een vrijstaande villa of een stadshuis is dat probleem er niet, maar controleer altijd bij het ayuntamiento of er lokale beperkingen gelden. In historische binnensteden of op beschermd erfgoed gelden soms extra regels.
Teruglevering: zo werkt het in Spanje
Spanje heeft in 2019 het systeem van autoconsumo wettelijk vastgelegd en dat is sindsdien verbeterd. Je mag stroom terugleveren aan het net. Wat je terugkrijgt heet compensación simplificada: de energieleverancier verrekent de teruggeleverde stroom met wat je verbruikt hebt. Het is geen geld dat op je rekening verschijnt, maar een bedrag dat van je factuur afgaat.
De prijs per teruggeleverde kilowattuur is gekoppeld aan de dagprijs op de energiemarkt. Dat betekent: in de zomer, als iedereen stroom levert en de prijs laag is, krijg je minder verrekend dan in de winter. Je kunt de terugverdientijd dus niet simpel uitrekenen op basis van één vaste prijs.
Wil je stroom verkopen aan het net buiten dit vereenvoudigde systeem, dan gelden andere regels en heb je meer administratie. Voor particulieren met een normaal dak is de compensación simplificada de logische keuze.
Voor aanmelding bij je energieleverancier heb je een zogenaamd CAU-nummer nodig, een Código de Autoconsumo, dat je installateur aanvraagt bij Red Eléctrica na installatie. Zonder dat nummer kun je niet officieel terugleveren.
Subsidies: nationaal, regionaal en lokaal
Hier wordt het concreet interessant. Spanje heeft via het Plan de Recuperación, Transformación y Resiliencia Europese fondsen beschikbaar gesteld voor duurzame energie. Veel van dat geld loopt via de regio's.
Andalusië, Valencia, Murcia, de Balearen en de Canarische Eilanden hebben elk hun eigen subsidieprogramma's gehad, die in golven worden opengesteld. De kortingen lopen uiteen van 15 tot 40 procent op de installatiekosten, afhankelijk van de regio, het vermogen van de installatie en soms je inkomen.
Het probleem is dat die subsidieronden niet altijd openstaan. Sommige regio's hebben hun budget voor 2025 al volledig vergeven. Vraag bij je installateur of bij het regionaal energieagentschap na wat er op dit moment beschikbaar is. Dat heet in de meeste regio's IDAE-gerelateerde subsidies, maar de uitvoering verschilt per autonome gemeenschap.
Naast regionale subsidies zijn er in veel gemeenten ook lokale kortingen op de IBI, de Spaanse equivalent van gemeentelijke onroerendezaakbelasting. Sommige ayuntamientos geven 30 tot 50 procent korting op de IBI gedurende vijf jaar na installatie. Vraag dit expliciet na, want het wordt zelden automatisch toegekend.
Wat kost een installatie en wanneer verdien je het terug?
Een gemiddelde installatie voor een woning van normaal formaat, reken op 3 tot 6 kilowatt piek, kost in Spanje tussen de 5.000 en 10.000 euro inclusief installatie en administratie. Na subsidie kan dat zakken naar 3.000 tot 7.000 euro.
De terugverdientijd ligt zonder subsidie op zeven tot twaalf jaar, afhankelijk van je verbruik, de oriëntatie van het dak en je energiecontract. Met subsidie en IBI-korting kan dat dalen naar vijf tot acht jaar. Bij de huidige energieprijzen in Spanje zijn dat realistische getallen, al hangen ze sterk af van jouw specifieke situatie.
Een goede aannemer of installateur gespecialiseerd in zonnepanelen kan je een gedetailleerde berekening maken op basis van je dakoppervlak, oriëntatie en gemiddeld verbruik. Neem die berekening serieus en vergelijk offertes van minstens twee bedrijven.
Wat als je huurt?
Huur je een woning? Dan mag je als huurder geen panelen installeren zonder schriftelijke toestemming van de verhuurder. In de praktijk gaat dat zelden door. Verhuurders investeren soms zelf in panelen om de woning aantrekkelijker te maken of het energielabel te verbeteren, maar dat is hun keuze.
Batterijopslag: zinvol of niet?
Steeds meer installateurs bieden batterijopslag aan als toevoeging. Je slaat overdag opgewekte stroom op voor gebruik 's avonds en 's nachts. De kosten zijn nog aanzienlijk: een thuisbatterij voegt al snel 4.000 tot 8.000 euro toe aan de investering.
Voor wie veel 's avonds verbruikt of in een gebied woont met relatief veel stroomstoringen kan het interessant zijn. Maar de terugverdientijd voor de batterij zelf is langer dan die van de panelen. Dit is een keuze die je pas maakt als je de basisberekening voor de panelen helder hebt.
Oud huis of nieuwbouw?
Koop je nieuwbouw? Vraag dan bij de aannemer of zonnepanelen standaard zijn of als optie beschikbaar. Nieuwe woningen in Spanje moeten sinds 2021 voldoen aan energieprestatienormen waarbij zonnepanelen steeds vaker verplicht zijn bij grotere projecten. Soms is het voordeliger om ze al bij de bouw mee te nemen dan achteraf te installeren.
Bij een ouder huis is het dak de eerste vraag: is het in goede staat, wat is de oriëntatie en hoeveel schaduw valt er gedurende de dag? Een dak dat aan vervanging toe is, vervang je het beste voor de installatie, niet erna.
Al met al is investeren in zonnepanelen in Spanje voor de meeste huiseigenaren een verstandige beslissing, maar de details bepalen of het ook financieel klopt. Laat je goed informeren, check de actuele subsidieronden in jouw regio en vraag altijd naar de vergunningprocedure voordat je tekent.
Headerfoto: Budget Bizar via Pexels | Foto: Hoan Ngọc via Pexels