Veel mensen denken dat zonnepanelen in Spanje zichzelf vanzelf terugverdienen, gewoon omdat de zon zo vaak schijnt. Dat klopt, maar of je er echt voordeel van hebt hangt af van dingen die je van tevoren moet regelen. Subsidies zijn er, maar je krijgt ze niet automatisch. Terugleveren kan, maar de vergoeding is laag als je het verkeerde contract hebt. En de vergunningsplicht bestaat nog steeds, ook al denkt de helft van de expats dat kleine installaties vrijgesteld zijn.
Wat de Spaanse wet zegt over zonnepanelen
Spanje heeft in 2019 de beruchte impuesto al sol, de belasting op eigen opgewekte zonne-energie, definitief afgeschaft. Dat was een rem die jarenlang de groei van zonnepanelen op particuliere daken tegenhield. Sindsdien is de wetgeving een stuk vriendelijker geworden voor huiseigenaren.
De basis ligt in het Real Decreto 244/2019. Dat regelt hoe je als particulier stroom mag terugleveren aan het net, wat de voorwaarden zijn voor een kleinverbruikinstallatie (tot 100 kWp voor particulieren) en hoe de verrekening werkt. Voor installaties tot 15 kWp geldt een vereenvoudigde administratieve procedure, maar volledig vergunningsvrij is het niet. Je hebt altijd een melding bij de gemeente nodig, en bij grotere installaties ook goedkeuring van de regionale energiedienst.
Let op
Woon je in een appartementsgebouw of urbanisatie met een comunidad de propietarios? Dan heb je toestemming nodig van de VvE voordat je zonnepanelen op het dak mag plaatsen. Controleer je statuten en bespreek het op de vergadering. Zonder goedkeuring loop je het risico dat je ze moet verwijderen.
Terugleveren aan het net: hoe werkt dat in Spanje
In Spanje bestaat geen salderingsregeling zoals die in Nederland decennialang gold. Je kunt de stroom die je niet zelf gebruikt wel terugleveren aan het net, maar de vergoeding die je daarvoor krijgt is de zogeheten precio del excedente. Die prijs is gekoppeld aan de dagprijs op de energiemarkt (PVPC) en schommelt sterk. Overdag in de zomer, als de zon heet staat en jij weinig thuis bent, kan die prijs laag zijn omdat iedereen dan tegelijk levert.
Wat dit in de praktijk betekent: de vergoeding per kilowattuur die je teruglevert ligt gemiddeld een stuk lager dan wat je betaalt voor stroom die je van het net afneemt. Het loont dus veel meer om je eigen opgewekte stroom direct zelf te verbruiken, bijvoorbeeld door overdag de wasmachine, vaatwasser of airco te draaien. Een thuisbatterij kan helpen om ook 's avonds van je eigen stroom te profiteren, maar verhoogt de aanschafkosten aanzienlijk.
Subsidies: wat bestaat er en hoe vraag je het aan
Er zijn twee lagen subsidies: nationaal via de fondsen van het Recuperatie- en Veerkrachtplan (Plan de Recuperación), en regionaal via de autonome gemeenschappen. Andalusië, de Comunitat Valenciana, Murcia en de Canarische Eilanden zijn doorgaans de regio's met de meest actieve subsidieprogramma's, maar ook Catalonië en Madrid bieden regelingen aan.
Op nationaal niveau loopt subsidieverstrekking voor zonnepanelen via het Programa de incentivos para el despliegue de instalaciones de energías renovables, beter bekend als het MOVES III-programma. Dat dekt ook laadpalen voor elektrische auto's, maar voor zonnepanelen op woningen kun je via dit kanaal tot 40% van de installatiekosten vergoed krijgen, soms meer als je aantoonbaar minder draagkrachtig bent of in een kansarm gebied woont.
Hoe je het aanvraagt verschilt per regio. In de meeste gevallen ga je naar de website van de regionale energiedienst (in Andalusië is dat de Agencia Andaluza de la Energía, in Valencia de IVACE) en dien je een aanvraag in voordat je met de installatie begint. Achteraf aanvragen lukt zelden. Bewaar altijd offertes, facturen en de gegevens van het installatiebedrijf.
Praktische tip
Vraag altijd eerst je gemeenteloket om een overzicht van lokale bonussen op de IBI (onroerendezaakbelasting) of de ICIO (bouwbelasting). Veel gemeenten geven een korting van 50% op de ICIO als je zonnepanelen installeert. Die informatie staat zelden op de website; je moet ernaar vragen.
Wat kost een installatie en hoe lang duurt het terugverdienen
Een gemiddeld huishouden in Spanje heeft aan een installatie van 3 tot 6 kWp genoeg. De kosten voor zo'n installatie liggen grofweg tussen de 4.000 en 9.000 euro, inclusief installatie en aansluiting op het net. Met een batterij erbij kom je al snel 3.000 tot 5.000 euro hoger uit.
Geschatte terugverdientijd zonnepanelen Spanje (zonder batterij)
Bron: schattingen op basis van gemiddeld verbruik 4.500 kWh/jaar, installatiekosten €6.500, energieprijs €0,18-0,22/kWh. Individuele situatie kan sterk afwijken.
Die terugverdientijd is aanzienlijk korter dan het Europese gemiddelde van 10 tot 12 jaar, puur vanwege het aantal zonuren in Spanje. Maar let op: dit zijn schattingen. Je werkelijke terugverdientijd hangt af van je stroomtarief, je eigen verbruiksprofiel, de richting van je dak en hoeveel je thuis bent overdag.
Wat je moet regelen voordat je begint
De volgorde is belangrijk. Controleer eerst of je gemeente subsidie of belastingkorting geeft op de ICIO of IBI. Doe daarna een subsidieaanvraag bij de regionale energiedienst als er een lopend programma is. Pas daarna teken je een contract met een installateur. Die installateur moet officieel erkend zijn en de installatie na afronding aanmelden bij de distributienetbeheerder (Endesa, Iberdrola, UFD of een andere netbeheerder, afhankelijk van je regio). Zonder die aanmelding mag je niet officieel terugleveren en loop je subsidie mis.
Het is verstandig om dit te laten begeleiden door een gestor of een installateur die aantoonbaar ervaring heeft met de administratieve kant. De technische installatie is doorgaans eenvoudiger dan het papierwerk eromheen.