Veel mensen denken dat een zonnepaneel op het dak vooral een technische beslissing is. Welk merk, hoeveel panelen, welke dakrichting. Dat klopt, maar het is niet het hele verhaal. De grootste besparing zit namelijk niet op het dak, maar in het papierwerk eromheen. En dat papierwerk wordt in Spanje nog te vaak overgeslagen.
Spanje heeft meer zon dan Nederland en België bij elkaar, en toch loopt het aantal zonnepanelen bij particulieren achter op wat je zou verwachten. Dat komt deels door onbekendheid met de subsidies en deels door onduidelijkheid over wat je nu eigenlijk terugkrijgt voor de stroom die je zelf niet gebruikt. Als je in Spanje woont of een huis hebt, is dit het moment om het precies uit te zoeken.
Subsidie: niet overal hetzelfde
Spanje heeft geen landelijke subsidiepot die voor iedereen gelijk is. De subsidies voor zonnepanelen worden grotendeels per regio (comunidad autónoma) georganiseerd, met geld dat deels uit Europese herstelfondsen komt. Dat betekent concreet: in Andalusië gelden andere bedragen en voorwaarden dan in de Comunidad Valenciana of op de Balearen.
De regelingen komen bovendien met tussenpozen. Soms is er een subsidiepot open voor aanvragen, soms is hij uitgeput en moet je wachten op een nieuwe ronde. Dat maakt het lastig om hier in algemene termen harde bedragen te noemen die over een half jaar nog kloppen.
Wat je wel altijd kunt doen: kijken op de site van je eigen comunidad autónoma onder "autoconsumo" of "energía solar", of navragen bij de installateur die bij jou langskomt. Een betrouwbare installateur weet meestal exact welke subsidiepot op dat moment open staat in jouw regio en hoeveel aanvraagtijd je ongeveer hebt.
Daarnaast bestaat er een belastingvoordeel dat wel landelijk is geregeld: een aftrek in de IRPF (de Spaanse inkomstenbelasting) voor wie energiebesparende maatregelen treft aan de eigen woning, waaronder zonnepanelen. De hoogte van die aftrek hangt af van hoeveel energie je bespaart en wanneer de werkzaamheden zijn uitgevoerd. Check de actuele percentages en de geldigheidsduur van deze regeling bij de Agencia Tributaria of met een belastingadviseur, want deze regelingen hebben een einddatum die kan verschuiven.
Teruglevering: zo werkt het compensatiesysteem
Hier zit vaak de grootste verwarring. In Nederland ken je het begrip salderen: stroom die je zelf niet gebruikt, lever je terug aan het net en die wordt verrekend met je verbruik. In Spanje bestaat geen directe salderingsregeling zoals in Nederland. Wat Spanje wel kent, heet compensación de excedentes, oftewel compensatie van overschotten.
Dat werkt zo: de stroom die je overdag opwekt en niet zelf gebruikt, gaat het net op. Je energieleverancier geeft je daarvoor een vergoeding, maar die vergoeding staat niet gelijk aan de prijs die je zelf betaalt voor stroom van het net. Meestal krijg je een stuk minder per kilowattuur teruggeleverd dan je betaalt voor verbruikte stroom. De vergoeding wordt verrekend op je jaarlijkse of maandelijkse energierekening, niet uitbetaald in contanten.
Het precieze bedrag per kilowattuur verschilt per energiemaatschappij en per contract. Sommige leveranciers bieden een vaste vergoeding, andere een variabele die meebeweegt met de groothandelsprijs van elektriciteit op dat moment. Vergelijk dit net zo kritisch als je normale energiecontract. Wie hier nog niet eerder naar gekeken heeft, kan de aanpak uit ons artikel over gas en licht vergelijken in Spanje ook toepassen op de keuze van een leverancier voor zonnestroom.
Een batterij thuis verandert dit plaatje aanzienlijk: in plaats van overschotten terug te leveren voor een lage vergoeding, sla je ze zelf op en gebruik je ze 's avonds. Dat is in de meeste situaties voordeliger dan telkens tegen een lage prijs terugleveren, al hangt het echte voordeel af van je eigen verbruikspatroon en de aanschafkosten van de batterij.
De vergunning die mensen vergeten
Zonnepanelen installeren is in Spanje niet simpelweg een kwestie van een installateur bellen en wachten tot het klaar is. Er zijn minimaal twee administratieve stappen die je installateur meestal regelt, maar waar je zelf op moet letten.
Ten eerste de registratie bij je energiemaatschappij als autoconsumidor, zodat de teruglevering ook daadwerkelijk wordt verrekend. Zonder deze registratie wek je stroom op die simpelweg verloren gaat, zonder compensatie.
Ten tweede kan er een gemeentelijke vergunning nodig zijn, afhankelijk van de grootte van de installatie en of je in een beschermd gebied of historisch centrum woont. Woon je in een appartementencomplex, dan speelt ook de comunidad de propietarios (de VvE) een rol: voor panelen op een gemeenschappelijk dak is vaak toestemming van de vergadering nodig, al is de wetgeving de afgelopen jaren versoepeld om zonnepanelen makkelijker te maken voor appartementseigenaren.
Dit soort details verschilt per gemeente en per provincie. Een gestor of een lokale installateur die vaker in jouw buurt werkt, weet meestal direct welke vergunning in jouw situatie nodig is en welke niet. Dat bespaart je een hoop gedoe achteraf, zeker als je ooit het huis wilt verkopen en een koper vraagt of alles wel legaal is aangesloten.
Is het de investering waard?
De terugverdientijd van zonnepanelen in Spanje ligt door de hoeveelheid zon doorgaans lager dan in Nederland of België, maar een exact aantal jaren noemen zonder je eigen situatie te kennen zou misleidend zijn. Het hangt af van je dakoriëntatie, je energieverbruik overdag versus 's avonds, de subsidie die je krijgt, en de vergoeding die je energieleverancier geeft voor overschotten.
Vraag bij elke offerte om een concrete berekening op basis van jouw eigen energierekeningen van het afgelopen jaar, niet een algemeen gemiddelde. Een betrouwbare installateur laat zien hoeveel kilowattuur je naar schatting zelf verbruikt en hoeveel je teruglevert, met de actuele vergoeding van jouw leverancier.
Wie twijfelt of de installatie en de bijbehorende papieren wel volgens de regels zijn aangepakt, kan dit het beste laten controleren door iemand die dagelijks met dit soort dossiers werkt. Een overzicht van professionals die hierbij kunnen helpen vind je op nieuwsuitspanje.nl/professionals.
Headerfoto: K via Pexels | Foto: Kindel Media via Pexels