De meeste Nederlanders die zonnepanelen op hun Spaanse dak overwegen, weten dat het goedkoop kan zijn. Wat ze niet weten is dat het grootste verschil niet in de panelen zit, maar in de paperassen eromheen.
In Spanje draait het bij zonnepanelen niet alleen om wat je op je dak legt, maar om hoe je het aanmeldt. Doe je dat niet goed, dan loop je geld mis op je stroomrekening of krijg je achteraf gedoe met je energieleverancier. En dat is zonde, want juist in Spanje, met al die zon, is de besparing vaak groter dan in Nederland of België.
Waarom zonnepanelen in Spanje anders werken dan je gewend bent
In Nederland ken je waarschijnlijk de salderingsregeling: je levert stroom terug en die wordt een-op-een verrekend met wat je zelf verbruikt. Spanje werkt anders. Hier bestaat het systeem van de compensación de excedentes, oftewel compensatie voor overschotten.
Dat betekent dat de stroom die je terug het net in stuurt, wordt gewaardeerd tegen een vastgestelde prijs, niet tegen de prijs die je zelf betaalt voor stroom die je afneemt. Die compensatie wordt maandelijks verrekend op je rekening, maar nooit uitbetaald in contanten als je een overschot hebt. Heb je aan het einde van de maand meer teruggeleverd dan verbruikt, dan verdwijnt dat overschot gewoon, het wordt niet meegenomen naar de volgende maand.
Dat is een belangrijk verschil met wat veel mensen uit Nederland verwachten. Je zonnepanelen in Spanje zijn dus vooral interessant om je eigen verbruik te verlagen, minder om een lopend tegoed op te bouwen bij je energiebedrijf.
De subsidies: regionaal en tijdelijk
Spanje heeft de afgelopen jaren verschillende subsidieprogramma's gehad voor zonnepanelen, vaak gefinancierd met Europees herstelgeld. Deze subsidies lopen via de autonome regio's, dus Andalusië, Valencia, Catalonië en de andere regio's hebben elk hun eigen regels, bedragen en aanvraagperiodes.
Dat is meteen de reden waarom je hier niet blind op een algemeen bedrag moet vertrouwen. Wat in Alicante geldt, hoeft niet te gelden in Málaga. De subsidiepotten raken ook regelmatig leeg voordat het jaar om is, en de regels voor wie in aanmerking komt, veranderen vaker dan je zou willen.
Mijn advies: check altijd de actuele stand bij de Conselleria of Consejería voor energie van jouw regio, of vraag het na bij een installateur die de lokale regelgeving goed kent. Een vaste subsidie die in heel Spanje hetzelfde is, bestaat op dit moment niet.
Wat je nodig hebt om officieel aangesloten te worden
Voordat je zonnepanelen daadwerkelijk stroom mogen terugleveren aan het net, moet de installatie geregistreerd worden. Dat gaat in twee stappen.
Eerst meldt je installateur de installatie aan bij het regionale energieregister, met een document dat in de meeste regio's bekendstaat als de legalización de la instalación. Daarna moet je een contract afsluiten met je energieleverancier voor de compensación de excedentes. Zonder dat tweede stuk krijg je nooit korting op je rekening voor de stroom die je teruglevert, ook al werken je panelen prima.
Veel mensen denken dat het installeren van de panelen het enige is wat telt. In de praktijk duurt die administratieve afhandeling soms weken tot maanden, afhankelijk van je energieleverancier en de drukte bij de netbeheerder in jouw regio. Zorg dat je installateur dit traject volledig voor je regelt en vraag vooraf hoe lang het ongeveer duurt in jouw situatie.
Eigen huis of appartement: niet elke situatie is hetzelfde
Woon je in een vrijstaand huis, dan is de installatie meestal simpel: panelen op je eigen dak, eigen aansluiting, geen gedoe met anderen. Woon je in een appartement binnen een comunidad de propietarios, de Spaanse vorm van een VvE, dan ligt dat anders.
Voor zonnepanelen op een gedeeld dak heb je toestemming nodig van de vergadering van eigenaren. Sinds een wetswijziging is voor zelfconsumptie-installaties vaak een gewone meerderheid voldoende in plaats van unanimiteit, maar de exacte regels en hoe dat in de praktijk wordt toegepast, kunnen per situatie verschillen. Laat dit controleren door iemand die de regels van de comunidad kent, zeker als er al eerder discussie is geweest over het gebruik van het dak.
Wat levert het je nu werkelijk op
De besparing hangt af van drie dingen: hoeveel zon je krijgt, hoeveel je zelf verbruikt op het moment dat de zon schijnt, en hoe je compensatiecontract eruitziet. Huishoudens die overdag veel stroom gebruiken, bijvoorbeeld om te werken vanuit huis of met airconditioning, profiteren het meest, omdat ze de opgewekte stroom direct zelf verbruiken in plaats van terug te leveren tegen een lagere compensatieprijs.
Een deel van de energiekosten in Spanje blijft trouwens gevoelig voor internationale ontwikkelingen, zoals schommelingen in de olie- en gasprijs. Dat maakt een eigen opwekking extra aantrekkelijk, al is en blijft het geen garantie tegen elke prijsstijging.
Reken niet op een vaste terugverdientijd die overal hetzelfde is. Vraag je installateur om een berekening op basis van jouw eigen verbruikspatroon, niet op basis van een gemiddeld Spaans huishouden. En vergelijk altijd meerdere offertes, want de prijsverschillen tussen installateurs in Spanje kunnen flink oplopen.
Twijfel je over het contract met je energieleverancier of over de juridische kant van een installatie in een comunidad de propietarios, dan is het verstandig om de polisvoorwaarden van je huisverzekering in Spanje afsluiten nog eens goed te checken, want niet elke polis dekt schade aan zonnepanelen automatisch mee. Voor het juridische traject rond je comunidad of een geschil over het dak kan een advocaat die bekend is met Spaans vastgoedrecht je veel gedoe besparen.
Headerfoto: Lena Netkach via Pexels | Foto: John Robertson via Pexels