Wie ziek wordt terwijl hij in Spanje werkt, merkt al snel dat het systeem er heel anders in elkaar steekt dan in Nederland of België. De eerste dagen valt er niets te verwachten, en ook daarna is het bedrag dat je ontvangt lager dan je salaris. Dat is geen fout of vergissing: dat is hoe het systeem werkt. Maar als je dat niet weet, kan een ziekteperiode je financieel flink raken.
De eerste drie dagen: geen inkomen
In de meeste gevallen geldt in Spanje een wachtperiode van drie dagen. Dat betekent dat je op dag één, twee en drie van ziekte niets krijgt uitbetaald, tenzij jouw cao of arbeidscontract iets anders regelt. Sommige sectoren hebben afspraken waarbij de werkgever die eerste dagen compenseert, maar dat is de uitzondering, niet de regel.
In Nederland ben je als werknemer wettelijk beschermd: je werkgever moet je loon doorbetalen vanaf de eerste ziektedag, tot twee jaar lang. In Spanje werkt dat anders. Controleer dus altijd je cao of vraag het na bij je werkgever voordat je ervan uitgaat dat je gedekt bent.
Vanaf dag vier: de prestación por incapacidad temporal
Vanaf de vierde dag ziekte heb je als werknemer in loondienst recht op de prestación por incapacidad temporal, de tijdelijke arbeidsongeschiktheidsuitkering. Maar let op: je ontvangt niet je volledige salaris. Je ontvangt een percentage van je base reguladora, een soort gemiddeld dagloon dat berekend wordt op basis van je recente bijdragen aan de sociale zekerheid.
- Van dag 4 tot en met dag 20: je ontvangt 60% van die basis
- Vanaf dag 21: dat stijgt naar 75%
De werkgever betaalt de uitkering van dag 4 tot en met dag 15. Vanaf dag 16 neemt de Seguridad Social het over. Sommige werkgevers vullen het verschil tussen de uitkering en je volledige salaris bij, maar ook dat hangt af van je contract of cao.
Let op
Om recht te hebben op de prestación, moet je minimaal 180 dagen cotisado hebben in de afgelopen vijf jaar. Dat betekent: 180 dagen bijdragen aan de sociale zekerheid betaald. Ben je recent in Spanje gaan werken en heb je die periode nog niet vol, dan heb je geen recht op de uitkering. Check dit via de Seguridad Social of via je gestor.
Als je autonomo bent: het is nóg strikter
Voor zelfstandigen, autonomos, werkt het systeem net even anders. Je bent alleen gedekt voor ziekte als je de bijdrage voor incapacidad temporal in je maandelijkse RETA-bijdrage hebt opgenomen. Vroeger was dat optioneel, tegenwoordig is het verplicht onderdeel van de minimale bijdrage.
Maar het recht op uitkering geldt ook hier pas na een wachtperiode. Als autonomo moet je drie volle kalenderdagen ziek zijn geweest voordat je iets kunt aanvragen. Daarna moet je de aanvraag snel indienen bij je mutua, de verzekeraar die de uitvoering voor jouw geval doet. Doe je dat niet op tijd, dan vervalt je recht.
En terwijl je ziek bent en de uitkering wacht, lopen je RETA-bijdragen gewoon door. Tenzij je een aanvraag doet voor vrijstelling tijdens ziekte, maar ook dat vraagt actie. Het stopt niet vanzelf.
Praktische tip
Vraag je gestor of bedrijfsadministrateur om vooraf uit te zoeken bij welke mutua jij bent aangesloten. Noteer het telefoonnummer en adres. Als je ziek wordt, weet je dan meteen waar je naartoe moet bellen voor de aanvraag. Wachten kost je geld.
Wat je zelf kunt doen om je beter te beschermen
Het Spaanse systeem biedt basisbeveiliging, maar het gat tussen wat je gewend bent en wat je hier krijgt kan flink zijn. Zeker als je net bent begonnen met werken in Spanje en nog niet aan de 180-dageneis voldoet.
Een aanvullende arbeidsongeschiktheidsverzekering via een Nederlandse of Spaanse verzekeraar kan dat verschil opvangen. Sommige Nederlanders houden hun Nederlandse verzekering tijdelijk aan terwijl ze aan de Spaanse minimumperiode werken, maar of dat in jouw situatie kan, hangt af van je specifieke omstandigheden. Praat dit na met een verzekeringsadviseur die ervaring heeft met grensoverschrijdende situaties.
Het kan ook helpen om te controleren of je werkgever de eerste drie ziektedagen compenseert via de cao. Vraag daar expliciet naar bij indiensttreding, want standaard is dat niet geregeld.
Hoeveel ontvang je bij ziekte als werknemer in Spanje?
Bron: Seguridad Social (seg-social.es). percentages gelden bij reguliere ziekte, niet bij arbeidsongeval
Wat als je langer ziek bent?
De tijdelijke arbeidsongeschiktheidsuitkering duurt maximaal 365 dagen, met een mogelijke verlenging van nog eens 180 dagen als er medische redenen voor zijn. Daarna wordt beoordeeld of er sprake is van permanente arbeidsongeschiktheid. Dat is een apart traject met eigen criteria en aanvraagprocedures bij het INSS, het Spaanse uitvoeringsorgaan van de sociale zekerheid.
Langdurige ziekte in Spanje vraagt dus om actief contact met je werkgever, je mutua en mogelijk het INSS. Het systeem werkt niet automatisch: jij moet stappen zetten, formulieren indienen en deadlines bijhouden. Laat je daarin ondersteunen door een gestor als je er zelf niet uitkomt.