Wie als autonomo in Spanje uitvalt door ziekte, merkt al snel dat er geen werkgever is die het overneemt. Jij bent zelf verantwoordelijk voor de aangifte, de administratie en de vraag of er überhaupt geld binnenkomt. En dat terwijl je kosten gewoon doorgaan.
Het goede nieuws: als je netjes RETA betaalt, heb je recht op een uitkering bij ziekte. Het is alleen geen automatisch recht. Je moet er actief aanspraak op maken, en de regels werken anders dan bij mensen in loondienst.
Wat is de RETA eigenlijk?
RETA staat voor Régimen Especial de Trabajadores Autónomos. Dat is het aparte socialezekerheidsstelsel voor zelfstandigen in Spanje. Elke autonomo betaalt hier maandelijks aan mee via de Tesorería General de la Seguridad Social. De hoogte van je bijdrage hangt af van je gekozen bijdragebasis (base de cotización), en die basis bepaalt ook hoeveel je ontvangt als je uitvalt.
Veel autonomo's kiezen bij aanvang voor de laagste basis om kosten te besparen. Begrijpelijk, maar het heeft een keerzijde: je uitkering bij ziekte is dan ook laag.
Hoe meld je je ziek?
Als werknemer meld je je ziek bij je werkgever. Als autonomo heb je geen werkgever, dus je meldt je bij je mutua. Dat is de private instantie die de sociale zekerheid voor ziekte en beroepsziekten uitvoert namens de Seguridad Social. Welke mutua bij jou hoort, heb je gekozen toen je je registreerde als autonomo. Als je dat niet meer weet, kun je het opzoeken via seg-social.es.
Je laat je eerst beoordelen door een arts, die een ziektebrief (parte de baja) uitschrijft. Die stuur je zo snel mogelijk door naar je mutua. Doe je dat te laat, dan loop je uitkering mis over de gemiste dagen.
Let op
Je meldt je niet bij de huisarts en dan ben je klaar. Je moet de parte de baja actief indienen bij je mutua. Wie dat vergeet of uitstelt, ontvangt over die periode geen uitkering. En er is niemand die je eraan herinnert.
Wanneer ontvang je iets en hoeveel?
Bij gewone ziekte (contingencias comunes) geldt een wachttijd van drie dagen. Dat betekent: de eerste, tweede en derde dag van je ziekte ontvang je niets. Vanaf dag vier krijg je een uitkering. De hoogte is:
- Dag 4 tot en met dag 20: 60% van je bijdragebasis
- Vanaf dag 21: 75% van je bijdragebasis
Bij een bedrijfsongeval of beroepsziekte (contingencias profesionales) geldt een kortere wachttijd: je ontvangt al vanaf dag twee een uitkering van 75% van je bijdragebasis.
Stel dat je bijdragebasis 1.200 euro per maand is, dan ligt je dagbasis op 40 euro. Bij gewone ziekte ontvang je dan 24 euro per dag in de eerste weken, en daarna 30 euro. Dat is minder dan de meeste mensen verwachten.
Wist je dat
Autonomo's in Spanje kunnen hun bijdragebasis in 2025 en 2026 aanpassen aan hun werkelijke inkomen. Het systeem is stapsgewijs hervormd. Wie meer verdient, betaalt ook meer RETA, maar bouwt ook hogere rechten op. Controleer via seg-social.es welke basis het beste bij je situatie past.
Moet je je autonomo-status onderbreken bij ziekte?
Dat hoeft niet, maar het kan wel slim zijn. Als je gedurende je ziekte volledig stopt met werken, kun je in sommige gevallen de RETA-bijdrage tijdelijk kwijtschelden of verminderen. De regels hiervoor zijn niet altijd helder en hangen af van de duur van je ziekte en of je inkomsten blijven binnenkomen. Overleg met een gestor of je dit kunt toepassen op jouw situatie.
Let op: als je ziek bent maar toch kleine werkzaamheden blijft doen, kan dat gevolgen hebben voor je uitkering. Meld dit eerlijk bij je mutua.
Hoe lang duurt de uitkering?
De maximale duur van de prestación por incapacidad temporal is in principe 12 maanden, met een mogelijke verlenging tot 18 maanden in bepaalde situaties. Daarna beoordeelt het INSS of je in aanmerking komt voor een langdurige arbeidsongeschiktheidsuitkering (incapacidad permanente). Dat is een ander traject, met eigen aanvraagprocedures.
Wat doe je als je ook werk hebt uitstaan?
Als autonomo heb je misschien klanten die op een offerte wachten, een lopend contract, of facturen die uitstaan. Ziekte geeft je juridisch geen reden om contracten zomaar te annuleren. Kijk in je contracten of er een overmachtsclausule staat. Als je verwacht dat je langere tijd uitvalt, communiceer dan zo snel mogelijk met je klanten en ga na of je werk kunt overdragen.
Dit is ook het moment waarop een private arbeidsongeschiktheidsverzekering (seguro de incapacidad temporal) haar waarde bewijst. Zo'n verzekering vult het gat op dat de Seguridad Social laat vallen, met name in de eerste weken. De kosten variëren sterk per leeftijd en dekking, dus vergelijk meerdere aanbieders.
Wat je van tevoren kunt regelen
Weet welke mutua bij je hoort en sla hun contactgegevens op. Controleer je huidige bijdragebasis en bereken of je uitkering realistisch is als je uitvalt. Overweeg een aanvullende verzekering als je geen financiële buffer hebt voor drie maanden. En zorg dat je gestor weet hoe hij of zij jou moet helpen als het opeens misgaat.
Praktische tip
Zoek nu al op bij welke mutua je bent aangesloten. Dat staat in de bevestigingsbrief die je bij je registratie als autonomo hebt ontvangen, of je kunt het opvragen via je gestor of op seg-social.es. Wachten tot je ziek bent, is te laat.
Als je als autonomo bent ingeschreven en nog vragen hebt over hoe de RETA precies in elkaar zit, lees dan ook ons overzicht van de sociale zekerheid als zelfstandige in Spanje. De regels zijn in 2024 en 2025 op meerdere punten gewijzigd, dus het loont om dit bij te houden.