Wie te laat is met de aanvraag voor een werkloosheidsuitkering in Spanje, loopt zomaar een paar honderd euro mis. Je hebt namelijk maar 15 werkdagen de tijd vanaf je laatste werkdag om de aanvraag in te dienen. Mis je die termijn, dan gaat je uitkering pas in vanaf de dag dat je wél aanvraagt, niet met terugwerkende kracht. En dat is zonde van het geld, zeker als je net je baan bent kwijtgeraakt.
In Spanje heet de werkloosheidsuitkering officieel de prestación por desempleo, maar iedereen noemt het gewoon el paro. Het wordt geregeld via het SEPE, het Servicio Público de Empleo Estatal, de Spaanse tegenhanger van het UWV. Als Nederlander of Belg die in Spanje heeft gewerkt en zijn baan verliest, kun je er in de meeste gevallen gewoon recht op hebben, net als een Spanjaard. Het hangt niet af van je nationaliteit maar van hoe lang en hoe je hebt bijgedragen aan de Seguridad Social, de Spaanse sociale zekerheid.
Wie heeft er recht op
Om in aanmerking te komen moet je in de laatste zes jaar minimaal 360 dagen hebben gewerkt en premie hebben betaald. Dat hoeft niet aaneengesloten te zijn, het mag ook opgeteld zijn uit verschillende banen. Verder moet je:
Niet vrijwillig ontslag hebben genomen. Als je zelf opzegt, kom je normaal gesproken niet in aanmerking, tenzij er een gegronde reden is zoals pesterijen op het werk of het niet uitbetalen van je loon. Ben je ontslagen (despido) of liep je tijdelijke contract (contrato temporal) af, dan heb je in principe wel recht op een uitkering.
Beschikbaar zijn voor werk en ingeschreven staan als werkzoekende bij het SEPE of de regionale arbeidsbemiddeling, zoals het SOC in Catalonië of LABORA in Valencia.
Legaal in Spanje mogen werken en wonen. Voor EU-burgers die ingeschreven staan via het Certificado de Registro de Ciudadano de la Unión is dit meestal geen probleem, zolang je verder aan de voorwaarden voldoet.
Hoeveel krijg je en hoe lang
De hoogte van je uitkering hangt af van je gemiddelde premiegrondslag (base reguladora) over de laatste 180 dagen. De eerste 180 dagen krijg je 70 procent van dat bedrag, daarna zakt het naar 50 procent (of 60 procent bij uitkeringen die al langer lopen, afhankelijk van recente regelwijzigingen). Er gelden ook een minimum- en maximumbedrag, die veranderen als het minimumloon wordt aangepast. Omdat deze bedragen regelmatig wijzigen, kun je de actuele cijfers het beste checken op de site van het SEPE of navragen bij een gestor.
De duur van je uitkering hangt af van hoeveel dagen je hebt bijgedragen. Vuistregel: voor elke 360 gewerkte dagen krijg je recht op twee maanden uitkering, met een maximum van 720 dagen (twee jaar) als je minstens zes jaar hebt gewerkt. Heb je bijvoorbeeld 720 dagen gewerkt in de laatste zes jaar, dan heb je recht op vier maanden uitkering. Controleer de precieze opbouw altijd bij het SEPE, want de regels kunnen per situatie verschillen.
Hoe vraag je het aan
De aanvraag doe je digitaal via de website van het SEPE, met je Cl@ve of digitaal certificaat. Heb je dat nog niet geregeld, dan kun je ook een afspraak maken bij een kantoor van het SEPE. Je hebt in elk geval nodig:
Je DNI, NIE of paspoort, samen met je bewijs van inschrijving als EU-burger (het Certificado de Registro de Ciudadano de la Unión).
Het certificado de empresa, een document dat je werkgever verplicht is af te geven en waarin staat hoe lang je in dienst was en waarom de arbeidsrelatie eindigde.
Je bankrekeningnummer (IBAN) waarop de uitkering gestort moet worden.
Je inschrijving als werkzoekende (demanda de empleo), die je meestal gelijktijdig of vlak voor de aanvraag regelt.
Let op: die 15 werkdagen beginnen te tellen vanaf de dag ná je laatste werkdag. Dat is best krap, dus wacht niet tot je ontslagbrief helemaal is afgehandeld voor je in actie komt. Je kunt de aanvraag namelijk al starten zodra je weet dat je contract eindigt.
Wat als je als zelfstandige hebt gewerkt
Werkte je als autonomo, de Spaanse variant van zzp'er, dan gelden andere regels. In tegenstelling tot het Nederlandse zzp-schap betaalt een autonomo sowieso maandelijks premie (RETA), ongeacht de omzet, en ook de werkloosheidsdekking werkt anders: autonomos betalen niet automatisch mee aan een werkloosheidsfonds. Je moet je daar apart voor hebben aangemeld (de cese de actividad), en de voorwaarden om in aanmerking te komen zijn strenger. Check dit altijd vooraf bij de Seguridad Social of een gestor, want hier gaat het vaak mis.
En als je uit Nederland of België komt met opgebouwde rechten
Heb je in Nederland of België gewerkt en premie betaald voordat je naar Spanje verhuisde, dan kunnen die periodes onder omstandigheden meetellen voor de opbouw van je recht op een Spaanse uitkering, dankzij Europese regels over sociale zekerheid tussen EU-lidstaten. Daarvoor heb je meestal een U1-formulier nodig, dat je aanvraagt bij het UWV of de Belgische RVA voordat je naar Spanje vertrekt of vanuit Spanje alsnog opvraagt. Zonder dat formulier kan het SEPE je eerdere werkperiodes niet meetellen.
Dit is een onderwerp waarbij de regels nogal kunnen verschillen per situatie, dus het loont om dit vroegtijdig uit te zoeken en niet pas als je al werkloos bent.
Wat als je aanvraag wordt afgewezen
Krijg je een afwijzing, dan heb je het recht om bezwaar (reclamación previa) in te dienen, meestal binnen 30 dagen na de beslissing, maar controleer de exacte termijn bij het SEPE. Dit is iets waarbij juridisch advies kan helpen, zeker als het om een flink bedrag gaat of als de afwijzing volgens jou onterecht is. Twijfel je over je rechten of loopt de procedure vast, dan is het verstandig een professional in te schakelen die de Spaanse arbeidsmarkt en sociale zekerheid goed kent. Op nieuwsuitspanje.nl/professionals vind je een overzicht van adviseurs die je hierbij kunnen helpen.
Headerfoto: cottonbro studio via Pexels | Foto: Kindel Media via Pexels