De chirurg die intern aan de bel trok over gemanipuleerde wachtlijstcijfers bij het Ramón y Cajal-ziekenhuis in Madrid wordt nu zelf onder vuur genomen door de regering van Isabel Díaz Ayuso. Terwijl er een intern onderzoek loopt naar de vraag of wachttijden bewust anders werden geregistreerd dan de werkelijkheid, wordt het schandaal in de politieke arena teruggebracht tot een ruzie tussen artsen onderling.
Voor wie in de regio Madrid woont en zorg krijgt via het publieke systeem, de Sanidad Pública, is dit meer dan een politieke rel tussen bestuurders. Het raakt direct aan iets heel praktisch: hoe zeker weet je dat de wachttijd die je op papier krijgt te zien, ook echt klopt?
Wat er precies speelt
Het gaat om een chirurg van het Ramón y Cajal, een van de grote openbare ziekenhuizen van Madrid, die bewijs aandroeg dat de wachtlijstcijfers voor bepaalde operaties niet overeenkwamen met de werkelijke wachttijd van patiënten. In plaats van het probleem centraal te erkennen, kiest de regionale overheid ervoor om de melder zelf te ondervragen en het verhaal te framen als een persoonlijk conflict tussen medisch personeel. Tegelijk loopt er wel degelijk een intern onderzoek naar de alteración, de aanpassing, van de wachtlijst.
Wist je dat
Elke Spaanse regio (comunidad autónoma) beheert zijn eigen publieke zorgsysteem en dus ook zijn eigen wachtlijstadministratie. Wat in Madrid gebeurt, zegt niets automatisch over Andalusië, Valencia of Catalonië, maar laat wel zien dat wachtlijstcijfers politiek gevoelig kunnen zijn.
Wat dit betekent als je in Madrid woont
Als je resident bent in de regio Madrid en via de publieke zorg op een operatie of een afspraak bij een specialist wacht, is de kern van dit verhaal simpel: vertrouw niet blind op het cijfer dat je in het systeem ziet staan. De officiële wachttijd die de Consejería de Sanidad publiceert, is precies het cijfer waarvan nu blijkt dat het gemanipuleerd kan zijn.
Concreet betekent dit dat het verstandig is om zelf actief te blijven volgen waar je dossier staat. Bel of ga langs bij je centro de salud en vraag naar de status van je aanvraag, in plaats van te wachten tot je vanzelf wordt opgeroepen. Vraag ook expliciet wanneer je is verteld dat je op de lijst staat, en of er een schriftelijke bevestiging is.
Krijg je zorg via een S1-formulier, bijvoorbeeld omdat je AOW of een Nederlandse uitkering ontvangt, dan verandert dit niets aan je rechten. Dat recht staat los van dit schandaal, maar het is wel een reden om net iets kritischer te zijn over de wachttijd die je krijgt genoemd.
Publieke zorg versus privéverzekering
Dit soort schandalen is voor veel expats ook een moment om na te denken over de balans tussen publieke en private zorg. Sommige mensen kiezen bewust voor een privézorgverzekering juist om lange wachttijden in het publieke systeem te vermijden, ook al betalen ze daar dan wel voor. Anderen vertrouwen liever op het publieke systeem omdat het via belasting en premies al gedekt is.
Let op
Ga nooit af op mondelinge toezeggingen over wachttijd. Vraag altijd om een schriftelijke bevestiging van je positie op de wachtlijst, zodat je iets in de hand hebt als er discussie ontstaat.
Wat als je niet in Madrid woont
Woon je in een andere regio, dan is dit specifieke schandaal niet direct op jou van toepassing. Maar het scherpt wel het algemene beeld aan: wachtlijstbeheer in de Spaanse publieke zorg wordt regionaal georganiseerd en is soms onderhevig aan politieke druk. Het is dus geen slecht idee om, ongeacht waar je woont, periodiek zelf te checken hoe je dossier ervoor staat in plaats van passief te wachten.
Voor mensen die net in Spanje zijn aangekomen en hun zorgpas nog moeten regelen, is het sowieso goed om te weten dat de kwaliteit en snelheid van de publieke zorg per regio flink kan verschillen. Dat is precies waarom het zinvol is om je goed te laten informeren voordat je alleen op het publieke systeem vertrouwt.