Senado-zetels verdeel je normaal via de kiezer. Dit jaar doet Vox het anders. De partij laat in veertien kiesdistricten geen eigen lijst zien, in ruil voor een aantal plekken op de lijsten van de PP. Zo komen mensen met een duidelijke band met de harde vleugel van Vox alsnog in de Senaat terecht, zonder dat kiezers op een Vox-stembiljet hun naam zien staan.
Voor Nederlanders en Belgen die in Spanje wonen voelt dit soort binnenlandse partijpolitiek misschien ver weg. Maar de samenstelling van de Senaat en het Congreso bepaalt wel degelijk mee hoe stabiel de wetgeving is waar je als buitenlander dagelijks mee te maken hebt: belastingregels, verblijfsrecht, en de uitvoering van wetten die al jaren traag lopen, zoals de ley de nietos waarover we eerder schreven. Hoe meer partijen met tegenstrijdige belangen een coalitie vormen, hoe groter de kans dat dossiers vertraging oplopen of halverwege worden teruggedraaid.
Wat er precies gebeurt met deze lijsten
Het principe is simpel, al klinkt het ingewikkeld. Vox en de PP (Partido Popular) strijden normaal om dezelfde rechtse kiezer. Door in veertien kiesdistricten geen eigen Vox-kandidaten voor de Senaat te plaatsen, voorkomen ze dat ze elkaars stemmen wegkapen. In ruil daarvoor krijgt Vox een aantal plekken op de PP-lijst voor mensen die duidelijk uit de eigen hoek komen, met banden tot bijvoorbeeld de voormalige persvoorlichter van Ortega-Smith of een oud-bestuurder uit de kring rond Mazón.
Dit soort afspraken is niet nieuw in de Spaanse politiek en op zich ook niet verboden. Het Senado (de Senaat) werkt in Spanje anders dan het Congreso: een deel van de senatoren wordt rechtstreeks per provincie gekozen, en juist daar loont het om afspraken te maken over wie waar wel of niet meedingt. Het is een praktische zet om zetels veilig te stellen, geen juridisch grijs gebied.
Waarom dit meer is dan binnenlandse koehandel
Het belang voor jou als buitenlander in Spanje zit niet in de personen op deze lijsten. Het zit in wat een verschuiving naar rechts in de Senaat kan betekenen voor wetgeving die al controversieel is. De Senaat heeft een opschortende bevoegdheid: een wet kan er vertraging oplopen of wijzigingen opgelegd krijgen, ook als het Congreso al heeft gestemd.
Denk aan dossiers die voor expats relevant zijn: wetgeving rond vakantieverhuur, aanpassingen in de vermogensbelasting per regio, of discussies over de rechten van buitenlandse huiseigenaren. Een Senaat met meer invloed van de harde rechterflank kan op die thema's een andere koers varen dan een Senaat die dichter bij het regeringsbeleid staat. Dat is geen voorspelling over wat er gaat gebeuren, wel een reden om te volgen hoe de verhoudingen in de Senaat zich dit jaar ontwikkelen.
Wat dit niet betekent
Het is belangrijk om dit niet te groot te maken. Deze listafspraken veranderen niets aan bestaande regels voor belasting, verblijf of eigendom. Er verandert vandaag niets aan je IRPF-aangifte, je inschrijving als resident, of je rechten als huiseigenaar. Wat het wel doet, is het politieke speelveld voor de komende jaren een beetje scherper aftekenen tussen behoudend en minder behoudend.
Voor wie recent in Spanje is komen wonen of overweegt dat te doen, is het vooral goed om te beseffen dat Spaanse politiek structureel versplinterd is. Coalities, tijdelijke afspraken tussen partijen en gedoogconstructies zijn eerder regel dan uitzondering. Dat maakt het extra belangrijk om bij grote financiële beslissingen, zoals een huis kopen of je belastingsituatie structureren, niet te vertrouwen op wat er dit jaar geldt, maar te checken of een regel volgend jaar nog hetzelfde is.
Blijf de regels volgen, niet de poppetjes
Als je in Spanje woont of een huis hebt gekocht, is de verleiding groot om dit soort nieuws te zien als ver-van-je-bed-show. Dat is het voor je dagelijks leven ook grotendeels. Maar de Senaat stemt mee over wetten die uiteindelijk bij jouw belastingadviseur of notaris op tafel komen. Een goede vuistregel: volg niet de namen op een lijst, maar volg de dossiers die voor jou relevant zijn, zoals vermogensbelasting, successiebelasting of huurwetgeving, en laat je daarover tijdig informeren door een belastingadviseur die de Spaanse situatie per regio kent.
Wie twijfelt of een politieke verschuiving gevolgen heeft voor de eigen situatie, vraagt dat het beste na bij een professional die de actuele stand van zaken kent. Een overzicht van betrouwbare partijen voor dit soort vragen vind je op nieuwsuitspanje.nl/professionals.
Headerfoto: Leandro Paes Leme via Pexels | Foto: Tara Winstead via Pexels