Wie in Spanje woont en economisch zelfs maar zijdelings iets met de VS te maken heeft, kan straks de gevolgen voelen in zijn portemonnee. Trump heeft opnieuw Spanje bij naam genoemd en gedreigd met het stopzetten van alle bilaterale handel, omdat Madrid te weinig uitgeeft aan defensie. Het is niet de eerste keer dat hij dit soort taal gebruikt, maar de toon wordt scherper en de context is dit keer anders: het komt bovenop de tariefenoorlogen die hij al voert met de EU.
Wat is er precies aan de hand?
Trump is gefrustreerd over het defensiebudget van Spanje. Dat bedraagt momenteel zo'n 1,5 procent van het bruto binnenlands product, terwijl de NAVO-norm 2 procent is. De VS dringt al jaren aan op hogere bijdragen van Europese bondgenoten, en Spanje loopt daarin achter op landen als Polen, Nederland en Duitsland. Trump verbindt hieraan nu een economische dreigement: als Spanje niet betaalt, sluit hij de handelsstromen af.
Of dat juridisch en politiek haalbaar is, is een andere vraag. De VS en de EU hebben een complexe handelsbetrekking, en eenzijdig ingrijpen op dit niveau heeft consequenties voor beide kanten. Maar de dreigement op zichzelf heeft al effect: aandelenmarkten reageerden nerveus, en de Spaanse beurs (de Ibex 35) daalde na Trumps aankondiging met meer dan 2 procent.
Wat importeert Spanje uit de VS?
Spanje koopt jaarlijks voor miljarden euro's aan Amerikaanse goederen en diensten. De grootste categorieën zijn vliegtuigen en luchtvaartonderdelen, energieproducten (met name vloeibaar gas, ofwel LNG), medische apparatuur, landbouwmachines en software. Als die handel duurder of onmogelijk wordt, heeft dat gevolgen voor Spaanse bedrijven die op deze producten draaien, maar op den duur ook voor prijzen die jij als consument betaalt.
Let op
Als je als zelfstandige of via je werkgever handelt met Amerikaanse klanten of leveranciers, kunnen nieuwe handelstarieven direct doorwerken in je kosten of inkomsten. Controleer dit met je boekhouder of gestor, zeker als je factureert in dollars.
Wat merk jij er concreet van in Spanje?
Voor de meeste Nederlanders en Belgen die hier gewoon wonen, werken en boodschappen doen, is de directe impact voorlopig indirect. Maar er zijn situaties waarbij het dichter bij komt:
- Je werkt als zelfstandige of in loondienst voor een bedrijf dat exporteert naar de VS. Spanje exporteert aanzienlijke hoeveelheden olijfolie, wijn, auto-onderdelen en textiel naar de VS. Extra importtarieven aan Amerikaanse kant raken Spaanse exporteurs, wat kan betekenen: minder omzet, minder personeel, of hogere prijzen om de marges te redden.
- Je verdient of betaalt in dollars. Handelsonzekerheid beïnvloedt de euro-dollarkoers. Als de euro verzwakt ten opzichte van de dollar, wordt alles wat je in dollars betaalt duurder. Denk aan software-abonnementen, bepaalde online diensten of aankopen in Amerikaanse webwinkels.
- Je hebt investeringen in de Spaanse aandelenmarkt. De Ibex-daling van meer dan 2 procent laat zien hoe snel dit soort politiek nieuws doorsijpelt in beleggingsresultaten.
- Je gebruikt vloeibaar gas (LNG) voor verwarming of bedrijf. Spanje is een grote afnemer van Amerikaans LNG. Als die stroom duurder of minder beschikbaar wordt, kan dat doorwerken in energieprijzen.
Defensie-uitgaven NAVO-landen 2024 (% bbp)
Bron: NAVO, 2024
Gaat Spanje de defensie-uitgaven verhogen?
De Spaanse regering heeft eerder dit jaar al aangekondigd het budget te willen verhogen, maar dat stuitte op intern politiek verzet. Premier Sánchez heeft te maken met een fragiele meerderheid in het parlement, en hogere defensie-uitgaven zijn politiek gevoelig, zeker bij de linkse coalitiepartners. Of Spanje voor het einde van dit jaar serieuze stappen zet, is onzeker. De druk vanuit Washington maakt dat die discussie nu versneld wordt gevoerd.
Hoe realistisch is een volledig handelsblokkade?
Eerlijk gezegd: een volledige blokkade van de handel met alleen Spanje is juridisch en praktisch ingewikkeld. De VS onderhandelt met de EU als blok, niet met individuele lidstaten. Maar Trump heeft vaker gedreigd met maatregelen die experts onhaalbaar achtten, en ze toch doorgevoerd in aangepaste vorm. De kans op een gerichte maatregel, zoals hogere tarieven op specifieke Spaanse producten, is reëler dan een totaalverbod.
Wat dit nieuws in elk geval laat zien: de economische relatie tussen Spanje en de VS is kwetsbaarder geworden dan een jaar geleden. Voor expats die hier werken of ondernemen, is dat een reden om de vinger aan de pols te houden, ook als je nu nog niets merkt.
Praktische tip
Heb je een bedrijf of freelance-inkomen waarbij de VS een rol speelt? Vraag je gestor om een korte risicocheck: welke van jouw inkomsten of kosten zijn gevoelig voor wisselkoersschommelingen of nieuwe importtarieven? Beter nu in kaart brengen dan later verrast worden.