163.020. Zoveel mensen zitten vast in een juridisch moeras rond de ley de nietos, de wet die kleinkinderen van Spaanse emigranten recht geeft op de Spaanse nationaliteit. Al die mensen kregen een Spaans paspoort, maar hun stemrecht voor de verkiezingen van 29 november is opgeschort. Nu grijpt het Supremo, het hoogste Spaanse gerechtshof, in.
De rechters geven de regering vijf dagen om de volledige lijst met namen van de getroffenen te overhandigen. Gebeurt dat niet, dan dreigt een boete voor minister Bolaños (Justitie) en minister Albares (Buitenlandse Zaken), en zelfs mogelijke strafrechtelijke verantwoordelijkheid. Dat is ongewoon scherpe taal voor een rechtbank tegen een zittende regering.
Waar gaat dit precies over
De ley de nietos, officieel de wet voor democratisch geheugen, maakte het voor kleinkinderen van Spanjaarden die door de Burgeroorlog of de dictatuur van Franco het land verlieten, mogelijk om alsnog de Spaanse nationaliteit aan te vragen. Veel mensen met Spaanse grootouders, ook in Nederland en België, hebben hiervan gebruikgemaakt.
Het probleem zit in de uitvoering. Een deel van de 163.020 mensen die zo genaturaliseerd zijn, bleek niet op tijd correct geregistreerd voor de verkiezingen op 29 november. Het gevolg: hun stemrecht is opgeschort, terwijl zij op papier gewoon Spaans staatsburger zijn. Dat is een pijnlijke tegenstelling, want nationaliteit en stemrecht horen in de regel hand in hand te gaan.
Let op
Heb je zelf via de ley de nietos de Spaanse nationaliteit gekregen of aangevraagd? Check bij je gemeente (ayuntamiento) of het Spaanse consulaat of jouw registratie compleet is. Wacht niet tot de politiek dit zelf oplost.
Wat betekent dit voor jou in de praktijk
Voor de meeste Nederlanders en Belgen die al jaren in Spanje wonen via hun EU-paspoort, verandert er niets. Dit raakt specifiek mensen die hun Spaanse nationaliteit via familiebanden hebben aangevraagd of overwegen aan te vragen. Als jij of je partner hiermee bezig is, is het nu extra belangrijk om een kopie van je inschrijvingsbewijs te bewaren en te checken of je op de kiezerslijst (censo electoral) staat.
Het Supremo grijpt in omdat de regering tot nu toe geen duidelijkheid gaf over wie precies getroffen is. Zonder die lijst kan niemand nagaan of hij of zij zelf in de problemen zit. Dat is ook de reden waarom de rechters nu dreigen met dwangmaatregelen: zonder naamlijst is er geen enkele manier om dit recht te zetten voor de verkiezingen.
Hoe je dit zelf kunt checken
- Vraag bij je gemeente na of je ingeschreven staat op de kiezerslijst (padrón municipal en censo electoral zijn twee verschillende registraties)
- Bel of mail het Spaanse consulaat als je in het buitenland de nationaliteit hebt aangevraagd
- Bewaar alle documentatie van je naturalisatieproces, inclusief data van indiening en toekenning
We volgen dit dossier al langer. Eerder schreven we over de bredere gevolgen van deze wet voor stemrecht in Ley de nietos: duizenden gedupeerden halen stembusgang niet. De kern blijft hetzelfde: een wet die bedoeld was om mensen met Spaanse wortels welkom te heten, loopt in de uitvoering tegen bureaucratische muren aan. Wie er middenin zit, doet er goed aan zelf actie te ondernemen in plaats van te wachten op een oplossing vanuit Madrid.