Je krijgt een huis geërfd in Spanje. Of je ouder overlijdt en laat geld na op een Spaanse rekening. Wat dan? In Spanje betaal je successiebelasting, en de regels zijn ingewikkelder dan in Nederland of België. Hoeveel je betaalt, hangt af van de regio, de waarde van de erfenis en wie je bent voor de overledene.
De basis: wie betaalt en waarover
In Spanje heet successiebelasting het Impuesto sobre Sucesiones y Donaciones. Het is een belasting die de erfgenaam betaalt, niet de nalatenschap zelf. Je betaalt over wat je ontvangt, na aftrek van vrijstellingen.
De belasting geldt als de overledene in Spanje woonde, maar ook als hij of zij niet in Spanje woonde maar wél Spaans onroerend goed bezat. In dat laatste geval betaal je belasting over dat Spaanse deel van de erfenis, ook als jijzelf buiten Spanje woont.
Woon jij in Spanje en erf je iets van iemand die in Nederland of België woonde, dan ben je ook in Spanje belastingplichtig over die erfenis. Tegelijk kan Nederland of België ook belasting willen heffen. Of dat dubbele heffing oplevert, hangt af van de belastingverdragen. Spanje heeft geen volledig belastingverdrag op het gebied van erfenissen met Nederland of België. Laat dit altijd controleren door een belastingadviseur die in Spanje werkt, want de exacte gevolgen hangen sterk af van jouw situatie.
De regio bepaalt bijna alles
Dit is het deel dat de meeste mensen verrast. De successiebelasting in Spanje is in principe een nationale belasting, maar de uitvoering is grotendeels gedelegeerd aan de autonome regio's. En die doen er heel verschillende dingen mee.
Sommige regio's hebben de belasting voor directe erfgenamen zo goed als afgeschaft. In Madrid betalen kinderen en echtgenoten in de praktijk bijna niets, dankzij een aftrek van 99% op de te betalen belasting. Andalusië heeft de vrijstellingen de afgelopen jaren sterk verhoogd. In Catalonië en de Balearen liggen de lasten juist een stuk hoger.
Concreet voorbeeld: je erft een appartement van 300.000 euro van je vader. In Madrid betaal je als kind mogelijk honderden euro's. In Catalonië kan dat oplopen tot tienduizenden euro's, afhankelijk van andere bezittingen en de exacte omstandigheden.
De regio die van toepassing is, is de regio waar de overledene de afgelopen vijf jaar het langst heeft gewoond. Niet waar het huis staat, niet waar jij woont.
Vrijstellingen per verwantschapsgroep
Spanje werkt met verwantschapsgroepen. Hoe dichter je bij de overledene staat, hoe meer vrijstelling je krijgt.
Groep I zijn minderjarige kinderen. Zij hebben de hoogste vrijstellingen.
Groep II zijn partners, meerderjarige kinderen en ouders. Ook zij hebben relatief ruime vrijstellingen.
Groep III zijn broers, zussen, neven en nichten. Hier wordt het duurder.
Groep IV zijn verdere familieleden en niet-verwanten. Zij betalen de hoogste tarieven, met weinig vrijstelling.
De nationale basisvrijstelling voor kinderen en echtgenoten ligt rond de 15.956 euro, maar de meeste regio's verhogen dit aanzienlijk. In Andalusië is de vrijstelling voor directe erfgenamen sinds een paar jaar verhoogd naar een miljoen euro per persoon. Controleer altijd wat geldt in de regio waar de overledene woonde, want die bedragen veranderen.
Het nationale tarief als basis
Als de regio niks extra's regelt, geldt het nationale tarief. Dat loopt op van 7,65% over de eerste 7.993 euro tot 34% over het deel boven de 797.555 euro. Daarbovenop komt een vermenigvuldigingsfactor die afhangt van jouw eigen vermogen en de verwantschapsgroep. Heb je al een flink vermogen, dan betaal je meer.
In de praktijk speelt het nationale tarief voor directe erfgenamen minder een rol, omdat de meeste grote regio's eigen regelingen hebben. Maar voor niet-verwanten en verre familieleden kan het nationale tarief hard aankomen.
Wat als er een huis bij zit
Spaans onroerend goed in een erfenis wordt gewaardeerd op de hoogste van drie waarden: de kadastrale waarde, de marktwaarde of de waarde die de Spaanse belastingdienst hanteert. Die laatste heet de valor de referencia en is ingevoerd in 2022. De Agencia Tributaria publiceert deze waarden via haar website. Het kan zijn dat de belastingdienst een hogere waarde hanteert dan je voor het huis zou krijgen bij verkoop. Je kunt die waarde aanvechten, maar dat kost tijd en juridische hulp.
Als er een hypotheek op het huis rust, mag die schuld worden afgetrokken van de erfenis voordat de belasting wordt berekend.
De aangifte en de deadline
Je hebt zes maanden na het overlijden om aangifte te doen en de belasting te betalen. Dit is een harde deadline. Je kunt één keer uitstel aanvragen van nog eens zes maanden, maar dat moet vóór het verstrijken van de eerste termijn. Doe je geen aangifte op tijd, dan volgen boetes en rente.
De aangifte doe je bij de belastingdienst van de autonome regio waar de overledene woonde, niet bij de Agencia Tributaria in Madrid.
Woon jij buiten Spanje maar erf je Spaans onroerend goed, dan doe je aangifte bij de Oficina Nacional de Gestión Tributaria in Madrid.
Wat je nu al kunt regelen
Als je weet dat je ooit iets zult erven in Spanje, of als je zelf in Spanje woont en nadenkt over je nalatenschap, loont het om dit nu al te laten bekijken. Spaanse notarissen en belastingadviseurs kunnen je helpen om een testament op te stellen dat gebruikmaakt van de EU-Erfrechtverordening van 2012. Die verordening maakt het mogelijk om in je testament te kiezen voor het recht van het land waarvan je de nationaliteit hebt. Voor Nederlanders en Belgen kan dat voordelig zijn, maar het is ingewikkelder dan het klinkt en hangt af van jouw totale situatie.
Een advocaat of gestor met ervaring in erfrecht kan je helpen om tijdig de juiste keuzes te maken, voordat het te laat is om er nog iets aan te doen.
Headerfoto: Jakub Zerdzicki via Pexels | Foto: Jakub Pabis via Pexels