Erfgenamen die met een erfenis in Spanje te maken krijgen, wisten vaak niet goed van tevoren wie in Spanje eigenlijk moest betalen. Niet omdat het ingewikkeld hoeft te zijn, maar omdat bijna niemand het van tevoren goed uitzoekt.
Als je in Spanje woont, of als je een huis, spaargeld of andere bezittingen in Spanje hebt, dan krijg je vroeg of laat te maken met de Spaanse successiebelasting. Dat is de belasting die geheven wordt over een erfenis, ook wel het impuesto de sucesiones y donaciones genoemd. En het systeem werkt behoorlijk anders dan wat de meeste Nederlanders en Belgen gewend zijn.
Wie betaalt wat in Spanje
In Nederland en België betaalt de erfenis zelf belasting, min of meer als één geheel dat verdeeld wordt. In Spanje is dat anders: elke erfgenaam betaalt individueel belasting over wat hij of zij persoonlijk erft. Dat betekent dat drie kinderen die evenveel erven, alle drie apart aangifte moeten doen en apart belasting betalen. Er is geen gezamenlijke aanslag.
Wat ook opvalt: waar je woont en wat je relatie is tot de overledene, bepaalt sterk hoeveel belasting je uiteindelijk kwijt bent. Een partner of kind betaalt in de meeste regio's veel minder dan bijvoorbeeld een neef, nicht of een verre kennis. De landelijke wet kent kortingen op basis van verwantschap, maar de Spaanse regio's (comunidades autónomas) mogen daar zelf nog extra kortingen bovenop zetten. Het gevolg is dat successiebelasting in Andalusië er totaal anders uitziet dan in bijvoorbeeld Catalonië of Valencia.
Dit is meteen de reden waarom je hier geen vaste bedragen kunt plakken die overal gelden. De exacte percentages en vrijstellingen verschillen per regio en veranderen ook geregeld. Check dit dus altijd bij een belastingadviseur of gestor die de actuele regels in jouw regio kent, voordat je zelf conclusies trekt uit een tabel die je online vindt.
Waarom je regio zo veel uitmaakt
Sommige regio's, zoals Madrid, kennen hoge kortingen voor directe familie waardoor partners en kinderen in de praktijk weinig tot niets betalen. Andere regio's zijn minder gul. Dat verschil zit niet in de landelijke wet, maar in hoe elke regio zijn eigen belastingbeleid heeft ingericht.
Voor jou als erfgenaam is dus niet alleen relevant waar de overledene woonde, maar in veel gevallen ook waar jijzelf als erfgenaam je fiscale woonplaats hebt, en waar het vermogen zich bevindt (denk aan een huis dat in een bepaalde regio ligt). Deze regels zijn best technisch en kunnen per situatie verschillen, dus dit is precies het soort dossier waarbij je een belastingadviseur wilt inschakelen voordat je iets ondertekent.
De deadline die vaak over het hoofd wordt gezien
Een van de dingen die mensen het vaakst mis gaan: je hebt in Spanje maar zes maanden vanaf het overlijden om de successiebelasting aan te geven en te betalen. Dat is opvallend kort, zeker als je bedenkt dat je in die periode ook nog een overlijdensakte moet regelen, misschien een testament moet laten opzoeken bij het Registro General de Actos de Última Voluntad, en de erfenis feitelijk moet verdelen.
Het is mogelijk om binnen die zes maanden een verlenging van nog eens zes maanden aan te vragen, maar dan loopt er wel rente op het bedrag dat je uiteindelijk moet betalen. Mis je de deadline helemaal zonder verlenging aan te vragen, dan volgen boetes bovenop de belasting zelf. Dit is dus niet iets om op je gemak uit te zoeken.
Nederlands of Belgisch testament, Spaans vermogen
Een testament dat je in Nederland of België hebt laten opstellen, blijft in principe geldig voor je Spaanse bezittingen, dankzij Europese erfrechtregels die bepalen welk recht van toepassing is op een erfenis met een internationaal karakter. Maar dat is een andere vraag dan welke belasting er in Spanje betaald moet worden. Het erfrecht (wie krijgt wat) en het belastingrecht (hoeveel belasting daarover) zijn twee gescheiden zaken, en veel mensen lopen hier doorheen.
Veel Nederlanders en Belgen met een huis in Spanje laten daarom, naast hun Nederlandse of Belgische testament, ook een apart Spaans testament opstellen dat specifiek gaat over hun Spaanse bezit. Dat is niet verplicht, maar het voorkomt vaak vertraging en extra kosten voor de nabestaanden, omdat een Spaans testament al in het juiste format bij een Spaanse notaris ligt. Een advocaat die bekend is met internationaal erfrecht kan je hierin adviseren.
Wat erfgenamen praktisch moeten doen
Als je te maken krijgt met een erfenis in Spanje, dan heb je in de basis een overlijdensakte nodig (vertaald en gelegaliseerd als die uit Nederland of België komt), een verklaring van erfrecht of het testament, en een NIE-nummer als je die nog niet hebt. Zonder NIE kun je namelijk geen belastingaangifte doen in Spanje, en dat nummer moet je soms nog apart aanvragen als erfgenaam.
Daarna volgt de waardering van het vermogen, denk aan een taxatie van het huis, de waarde van bankrekeningen op de overlijdensdatum, en eventuele schulden die afgetrokken mogen worden. Pas als dat allemaal op papier staat, kun je de daadwerkelijke belastingaangifte indienen bij de belastingdienst van de regio waar het vermogen zich bevindt of waar de overledene woonde.
Voor wie nog moet uitzoeken hoe het zit met erfenis regelen in Spanje in bredere zin, is het verstandig om niet te wachten tot er daadwerkelijk iemand overlijdt. Juist omdat de termijnen kort zijn en de regels per regio verschillen, loont het om dit soort zaken op tijd te regelen, het liefst nog terwijl iedereen gezond is.
Successiebelasting in Spanje is dus geen kwestie van even een formulier invullen. Het is een optelsom van regionale regels, strakke deadlines en documenten die op tijd vertaald en gelegaliseerd moeten zijn. Wie hier goed op voorbereid is, bespaart de nabestaanden een hoop stress op een moment dat daar toch al weinig ruimte voor is. Kijk voor meer hulp bij dit soort dossiers eens op de overzichtspagina van professionals die Nederlanders en Belgen in Spanje kunnen bijstaan.
Headerfoto: Mikhail Nilov via Pexels | Foto: Jakub Pabis via Pexels