Je wintercontract loopt af en opeens betaal je het dubbele voor gas. Dat overkomt steeds meer mensen in Spanje die jaren geleden een vaste prijs afsloten en nu plotseling terugvallen op het tarief van vandaag. En dat tarief staat, zacht gezegd, niet stil.
Energie is in Spanje al jaren een onderwerp waar je niet omheen kunt. De prijzen schommelen harder dan in Nederland of België, en dat komt niet alleen door internationale gasprijzen. Het Spaanse systeem zelf werkt anders, en als je dat niet weet, betaal je waarschijnlijk meer dan nodig.
Waarom je rekening in Spanje zo op en neer gaat
In Spanje bestaat het zogeheten PVPC-tarief: de precio voluntario para el pequeño consumidor. Dat is een variabel uurtarief dat elke dag opnieuw wordt vastgesteld op basis van de groothandelsmarkt. Heb je dit tarief, dan betaal je dus letterlijk een ander bedrag per uur, afhankelijk van vraag en aanbod die dag.
Veel Nederlanders en Belgen die hier wonen, kozen bij aankomst zonder er goed over na te denken voor een vast contract (precio fijo) bij een van de grote maatschappijen zoals Iberdrola, Endesa of Naturgy. Dat voelt vertrouwd, want in Nederland en België ben je dat ook gewend. Het probleem is dat die vaste contracten in Spanje vaak duurder uitpakken dan het PVPC-tarief, zeker in de rustigere maanden.
De energieprijzen zelf worden in Spanje sterk beïnvloed door het Europese gasnetwerk en, specifiek voor het Iberisch schiereiland, door een uitzonderingsregel die bekendstaat als de "excepción ibérica". Die regel, afgesproken met de Europese Commissie, zorgt ervoor dat de Spaanse en Portugese elektriciteitsprijs deels wordt losgekoppeld van de Europese gasprijs. Het is de reden waarom je in Spanje soms een heel ander prijsverloop ziet dan in de rest van Europa.
Dat betekent niet dat je rekening voorspelbaar is. Droogte speelt bijvoorbeeld een grote rol: een groot deel van de Spaanse stroom komt uit waterkracht, en als de stuwmeren leeglopen door droge zomers, moet er meer bijgeschakeld worden met gas. Dat werkt meteen door in de prijs die jij op je rekening ziet.
Wat je zelf kunt controleren
Het eerste wat je kunt doen is simpelweg kijken welk type contract je hebt. Dat staat op je rekening, meestal bovenaan of bij "tipo de tarifa". Staat er PVPC, dan betaal je het variabele tarief. Staat er een vast bedrag per kWh genoemd in je contract, dan zit je aan een vaste prijs vast, vaak voor een jaar of langer.
Voor huishoudens met een laag of gemiddeld verbruik is het PVPC-tarief in veel maanden voordeliger, zeker buiten de pieken in de winter en zomer. Je kunt je verbruik checken via de app van je netbeheerder (niet je leverancier, dat is een ander bedrijf in Spanje) om te zien op welke uren je het meeste stroom gebruikt. Was je bijvoorbeeld 's avonds tussen 19.00 en 22.00 uur, dan betaal je vaak de hoogste prijs van de dag. Verplaats je de wasmachine naar de vroege ochtend of het weekend, dan kan dat schelen in je maandelijkse kosten.
Een tweede punt om te checken: de potencia contratada, het vermogen dat je hebt gecontracteerd. Veel mensen betalen voor meer vermogen dan ze nodig hebben, en dat vaste deel van de rekening betaal je sowieso, ook als je geen stroom gebruikt. Je kunt dit laten aanpassen door je leverancier; controleer bij je leverancier of en tegen welke kosten dat mogelijk is.
Vergelijken tussen maatschappijen loont ook. Spanje heeft, in tegenstelling tot wat veel mensen denken, geen staatsmonopolie op energie. Je kunt vrij wisselen tussen leveranciers zonder dat de leidingen of meters veranderen. Vergelijkingssites zoals Selectra of Tarifasgasluz geven een redelijk beeld, al is het slim om de kleine lettertjes zelf nog eens na te lezen, want sommige "goedkope" aanbiedingen hebben verborgen vaste kosten.
Zonnepanelen en compensatie
Steeds meer expats in Spanje overwegen zonnepanelen, logisch met al die zon. Spanje heeft een compensatieregeling (compensación de excedentes) waarbij je de stroom die je teruglevert mag verrekenen met wat je verbruikt, maar het is geen volledige terugleversubsidie zoals je die misschien kent uit Nederland. De vergoeding per teruggeleverd kWh ligt meestal flink lager dan wat je zelf betaalt voor stroom van het net. Reken dus niet blind op een snelle terugverdientijd zonder dit goed door te rekenen, het hangt sterk af van je regio en je leverancier.
Als je het niet meer kunt overzien
Heb je een huis in Spanje, dan is het slim om je energiecontract gewoon eens per jaar tegen het licht te houden, zeker als je niet het hele jaar in Spanje woont en je verbruikspatroon dus anders is dan bij een vaste bewoner. Twijfel je over welk type contract het beste bij jouw situatie past, of loop je tegen een geschil met je energieleverancier aan, dan kan een gestor je helpen om de juiste papieren en contracten te doorgronden.
Wie net een huis koopt of overweegt te verbouwen met het oog op energiebesparing, zoals isolatie of zonnepanelen, doet er goed aan dit al in een vroeg stadium mee te nemen in overleg met een aannemer, want de regels rond vergunningen en subsidies verschillen per gemeente en regio.
De energiemarkt in Spanje blijft onvoorspelbaar zolang droogte, internationale gasprijzen en de Europese regelgeving blijven schuiven. Wat je zelf in de hand hebt, is het type contract, het moment waarop je stroom verbruikt en hoeveel vermogen je daadwerkelijk nodig hebt. Dat kan al snel schelen in de jaarlijkse kosten, al verschilt het precieze bedrag sterk per huishouden.
Headerfoto: Alex Quezada via Pexels | Foto: Magda Ehlers via Pexels