Je opent je elektrarekening en schrikt. Het bedrag is hoger dan vorige maand, terwijl je het gevoel hebt dat je niet meer hebt gebruikt. Herkenbaar? Dan ben je niet de enige.
Spanje heeft een van de complexere systemen voor energieprijzen in Europa. Die prijs staat niet vast, maar beweegt mee met de Europese groothandelsmarkt. Dat systeem heet PVPC (Precio Voluntario para el Pequeño Consumidor) en is bedoeld voor kleinverbruikers. In de praktijk betekent het dat jouw rekening per uur kan verschillen, afhankelijk van wat stroom op dat moment kost op de markt.
Hoe de Spaanse energieprijs in elkaar zit
Veel bewoners in Spanje zitten op het PVPC-tarief zonder dat ze het weten. Dat tarief is goedkoper in daluren, duurder op piekmomenten. Grofweg geldt: in de ochtend en vroege avond is stroom het duurst, 's nachts en in het weekend het goedkoopst.
De tarieven worden gepubliceerd door Red Eléctrica de España (REE) en zijn te bekijken via de website van ESIOS (esios.ree.es). Dat klinkt technisch, maar het komt neer op één praktisch gegeven: als je kunt kiezen wanneer je de vaatwasser of wasmachine aanzet, scheelt dat op jaarbasis een merkbaar bedrag.
Naast het PVPC-tarief bestaat er ook een vast contracttarief bij commerciële leveranciers als Endesa, Iberdrola of Naturgy. Bij een vast tarief weet je wat je betaalt, ongeacht wat de markt doet. Of dat voordeliger is, hangt af van je verbruikspatroon en van de marktsituatie op het moment dat je tekent.
Wat de rekening verder duurder maakt
De kale stroomprijs is maar een deel van je rekening. Wat veel mensen niet weten: een groot deel van wat je betaalt heeft niets te maken met wat je verbruikt. Denk aan:
- De potencia, oftewel het aansluitvermogen dat je hebt gecontracteerd. Dit betaal je altijd, ook als je niets verbruikt. - Belastingen: het IVA (btw) op energie staat momenteel op 10%, na een tijdelijke verlaging die eerder gold tijdens de energiecrisis. De Spaanse overheid heeft de verlaging meerdere keren verlengd, maar controleer altijd je actuele rekening. - De impuesto eléctrico, een specifieke elektrabelasting die bovenop het tarief komt.
Het aansluitvermogen (potencia) is iets wat je kunt aanpassen. Veel huishoudens betalen voor meer vermogen dan ze nodig hebben. Je kunt dit via je leverancier laten verlagen, wat meteen bespaart op het vaste deel van je rekening. Ga niet te laag zitten, want een te lage potencia zorgt voor uitval als je meerdere apparaten tegelijk gebruikt. Een gestor of energieadviseur kan je helpen de juiste instelling te bepalen.
Vergelijken loont, maar het is bewerkelijk
In Spanje kun je vrij kiezen bij welke leverancier je zit. Via de vergelijkingssite van de overheid (comparador.cnmc.es) kun je aanbiedingen naast elkaar leggen op basis van jouw verbruik. De site is in het Spaans, maar met de basistermen kom je een eind. Je hebt je laatste rekening nodig voor de verbruiksgegevens.
Wat je terugziet op die site zijn aanbiedingen van de vrije markt én het PVPC-tarief van de gereguleerde markt. Overstappen is administratief vrij eenvoudig: je nieuwe leverancier regelt de opzegging bij de oude. Je hoeft niet bang te zijn dat je tijdelijk zonder stroom zit.
Zonnepanelen: zinvol, maar niet voor iedereen
Een groeiend aantal bewoners in Spanje kiest voor zonnepanelen. De zon is er de meeste maanden genoeg aanwezig, en de terugverdientijd in Spanje is relatief kort in vergelijking met Nederland of België.
Toch is het niet voor iedereen een simpele keuze. Woon je in een appartement, dan heb je toestemming nodig van de comunidad de propietarios, de vergadering van eigenaren in je gebouw. In sommige gemeenschappen zijn er al collectieve installaties, in andere is dat een langlopend besluitvormingsproces.
Een eigen woning met een geschikt dak en voldoende gebruik overdag is de meest logische kandidaat. De investeringskosten liggen ruw geschat tussen de 4.000 en 8.000 euro voor een gemiddeld huishouden, afhankelijk van het vermogen en de installateur. Sommige regio's bieden subsidies, maar die regelingen veranderen regelmatig. Laat je informeren door een lokale aannemer die gespecialiseerd is in zonnepanelen voor een realistisch beeld van de opbrengst en subsidies in jouw provincie.
Teruglevering aan het net is in Spanje mogelijk via het zogenaamde autoconsumo met compensatieregeling. Je verkoopt je overschot niet echt, maar verrekent het met wat je afneemt. Hoeveel je terugkrijgt per teruggeleverde kWh verschilt per leverancier en contract.
Praktische stappen die je nu al kunt zetten
Zonder grote investeringen kun je al invloed uitoefenen op je rekening:
- Controleer je potencia op je rekening. Staat er meer vermogen dan je dagelijks nodig hebt, dan loont het om dit te laten verlagen. - Als je op PVPC zit: gebruik zware apparaten buiten piekmomenten. Dat zijn doorgaans 10.00-14.00 en 18.00-22.00 uur op werkdagen. - Vergelijk je huidige contract via comparador.cnmc.es. Doe dat eens per jaar, niet alleen als je rekening stijgt. - Vraag een overzicht van je verbruik op via je leverancier of via de distributienetbeheerder in jouw regio. Dat geeft je een beter beeld van wanneer en hoeveel je precies gebruikt.
Een slimme meter (contador inteligente) is in Spanje verplicht gesteld voor nieuwe aansluitingen en is inmiddels bijna overal aanwezig. Via de app of webomgeving van je netbeheerder kun je je verbruik per uur inzien. Dat is het startpunt van elke besparing.
Heb je het gevoel dat je de weg kwijtraakt in de verschillende contracten, belastingen en subsidies? Een gestor die bekend is met de Spaanse energiemarkt kan je helpen de juiste keuzes te maken voor jouw specifieke situatie.
Headerfoto: Riki Risnandar via Pexels | Foto: Tenerife Photos and Images via Pexels