Twee zussen krijgen allebei de Spaanse nationaliteit via hun opa, die ooit naar Cuba emigreerde. Toch mag de een straks niet meer stemmen en de ander wel. Dat is geen fout in het systeem, dat is precies wat het Supremo nu heeft bepaald. En het legt een rare knoop bloot in hoe Spanje nationaliteit, inschrijving en rechten aan elkaar koppelt.
De zaak draait om de zogeheten ley de nietos, de wet die kleinkinderen van Spanjaarden die emigreerden (bijvoorbeeld tijdens de Burgeroorlog of de dictatuur) het recht gaf om de Spaanse nationaliteit aan te vragen. Veel mensen wereldwijd hebben daarvan gebruikgemaakt. Maar hoe je stemrecht eraan vastzit, hangt af van waar je bent ingeschreven.
Wat is het verschil precies
Mabel en Lourdes zijn allebei Spaans geworden via hun opa. Lourdes woont in Sevilla en is daar ingeschreven in het gewone bevolkingsregister (het padrón). Zij houdt gewoon stemrecht. Mabel woont niet in Spanje en staat ingeschreven via het CERA, het register voor Spanjaarden die in het buitenland wonen (Censo de Españoles Residentes Ausentes). Door de uitspraak van het Supremo verliest zij juist daardoor haar stemrecht.
Het gevolg: twee mensen met exact dezelfde juridische basis voor hun nationaliteit, maar een compleet ander resultaat. Dat voelt oneerlijk voor de mensen die het treft, en het laat zien hoe gevoelig het onderwerp inschrijving in Spanje eigenlijk is.
Wist je dat
Minder dan 1 procent van de Spanjaarden die in het buitenland wonen en stemrecht hebben, maakt daar ook daadwerkelijk gebruik van. Toch leidt dit onderwerp tot felle discussie, omdat het raakt aan de vraag wie wel en niet volwaardig 'meetelt'.
Wat dit betekent als je zelf Spaanse roots hebt
Woon je in Nederland of België en overweeg je de Spaanse nationaliteit aan te vragen via een (over)grootouder, dan is dit wel iets om in de gaten te houden. Niet omdat de procedure zelf verandert, maar omdat het laat zien dat rechten die aan je nationaliteit vastzitten (zoals stemrecht) sterk afhangen van waar en hoe je precies geregistreerd staat.
Ben je zelf al Spanjaard via de ley de nietos en woon je in het buitenland, check dan bij het consulaat wat jouw inschrijving in het CERA betekent voor je rechten. De regels hierover zijn volop in beweging en kunnen per situatie verschillen. Twijfel je, neem dan contact op met het Spaanse consulaat in Den Haag of Brussel voor de actuele stand van zaken.
En als je al in Spanje woont
Voor wie al in Spanje woont met de Spaanse nationaliteit via familie, verandert er niets aan je stemrecht zolang je ingeschreven staat in het gewone bevolkingsregister van je gemeente, het padrón. Dat is precies waarom empadronamiento aanvragen zo'n belangrijke eerste stap is zodra je je ergens vestigt: het is de basis voor bijna alle rechten die je als inwoner hebt, inclusief in sommige gevallen stemrecht bij lokale verkiezingen voor EU-burgers.
Deze zaak gaat dus niet direct over Nederlanders of Belgen zonder Spaanse achtergrond. Maar het is een goed voorbeeld van hoe nauw inschrijving en rechten in Spanje met elkaar verweven zijn, en dat is iets wat elke buitenlander die hier woont uiteindelijk wel ergens tegenkomt.