Veel mensen denken dat je bij spoed in Spanje gewoon naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis rijdt en dat het daarna vanzelf goed komt, net als thuis. Dat klopt voor een deel. Maar wie geen idee heeft van het verschil tussen publiek en privé, of tussen centro de salud en urgencias, kan zomaar met een onverwachte rekening thuiskomen. En dat terwijl het eigenlijk best simpel te snappen is als je het een keer op een rijtje hebt.
Twee soorten spoed: je huisartsenpost of het ziekenhuis
In Spanje zit er een tussenstap tussen je huisarts en de spoedeisende hulp van een ziekenhuis. Bij kleinere kwalen die niet kunnen wachten tot de volgende ochtend, zoals koorts, een diepe snee of hevige buikpijn, ga je naar de urgencias van je centro de salud, het Spaanse gezondheidscentrum. Die heeft vaak avond- en nachtdienst, soms zelfs 24 uur per dag, afhankelijk van de regio.
Is het serieuzer, denk aan een gebroken bot, hartklachten, een hoge val of iets waarbij je echt niet kunt wachten, dan ga je naar de urgencias van het ziekenhuis, oftewel de spoedeisende hulp zoals wij die kennen. Bij levensgevaar bel je 112, het alarmnummer dat in heel Spanje werkt, ook voor Nederlanders en Belgen.
Het punt is: beide heten "urgencias" in het Spaans, en dat zorgt voor verwarring. Vraag bij twijfel altijd door of je bij het gezondheidscentrum of het ziekenhuis moet zijn, want de wachttijden en mogelijkheden verschillen enorm.
Wat kost het als je in het publieke systeem zit
Ben je ingeschreven bij de Seguridad Social, de Spaanse sociale zekerheid, en heb je een geldige zorgpas (tarjeta sanitaria), dan is een bezoek aan de spoedeisende hulp in het publieke systeem in principe gratis, net als de rest van de publieke zorg in Spanje. Dat geldt voor residenten die via werk, autonomo-bijdragen (let op: dit is niet hetzelfde als zzp-schap in Nederland, want als autonomo betaal je sowieso maandelijkse RETA-premies, ongeacht je omzet) of via een S1-formulier zijn aangesloten. Heb je als gepensioneerde een S1-formulier omdat je AOW of een uitkering uit Nederland ontvangt, dan heb je recht op dezelfde zorg als een Spaanse verzekerde, inclusief spoedeisende hulp.
Ben je toerist of nog niet ingeschreven, dan kun je met je Europese zorgverzekeringskaart (EHIC, in Nederland via je zorgverzekeraar aan te vragen) ook gebruikmaken van de publieke spoedeisende hulp. De kaart dekt medisch noodzakelijke zorg tijdens je verblijf, ook spoedeisende hulp. Let op: dit is niet hetzelfde als een reisverzekering en dekt bijvoorbeeld geen repatriëring.
Zonder zorgpas en zonder EHIC kan het ziekenhuis je wel degelijk een rekening sturen, ook in het publieke systeem. Dat bedrag kan flink oplopen, zeker bij onderzoeken, een opname of een ambulancerit. Daarom is het verstandig om bij een langer verblijf in Spanje je inschrijving bij de zorg goed te regelen. Hoe het Spaanse zorgsysteem precies in elkaar steekt als je er net woont, lees je hier nog eens rustig na.
En als je naar een privékliniek gaat
Veel Nederlanders en Belgen kiezen voor een privéverzekering, bijvoorbeeld omdat de wachttijden bij de publieke huisarts soms lang zijn of omdat ze liever in het Engels of Nederlands geholpen worden. Bij spoed via een privéverzekeraar betaal je meestal niets aan de balie, de kliniek factureert rechtstreeks aan je verzekeraar, mits je polis spoedeisende hulp dekt.
Heb je geen polis of val je buiten de dekking, dan betaal je gewoon uit eigen zak. Een bezoek aan de spoedeisende hulp van een privékliniek kan al snel een paar honderd euro kosten, zonder foto's of bloedonderzoek; controleer actuele tarieven bij de kliniek zelf. Met een röntgenfoto, een CT-scan of een nacht observatie loopt dat bedrag flink op, soms tot duizenden euro's. Dit is precies waarom een privézorgverzekering voor sommige mensen wel zinvol is en voor anderen niet, afhankelijk van je situatie en hoe je publieke dekking eruitziet.
De ambulance: ook niet altijd gratis
Een ambulance bellen via 112 is in een levensbedreigende situatie geen punt van twijfel, bel gewoon. Maar wie weet dat niet elke ambulancerit automatisch gratis is binnen het publieke systeem? Bij spoedgevallen die medisch noodzakelijk zijn, valt het vervoer doorgaans onder de publieke dekking als je verzekerd bent. Is het vervoer niet strikt noodzakelijk, bijvoorbeeld een rit die achteraf als niet-spoedeisend wordt beoordeeld, dan kun je alsnog een rekening krijgen. De exacte regels hierover verschillen per regio, dus check dit bij twijfel bij je eigen Conselleria de Salut of gelijkwaardige instantie in jouw regio.
Wat je vooraf kunt regelen
Zorg dat je zorgpas, je EHIC of je polisgegevens van je privéverzekering altijd binnen handbereik zijn, bijvoorbeeld een foto op je telefoon. Bij spoed wil je niet eerst in tassen gaan zoeken. Heb je nog geen Spaanse zorgpas en woon je hier al wel, dan is het slim om dat zo snel mogelijk te regelen, want zonder geldige inschrijving loop je het risico op onverwachte kosten bij precies het moment dat je ze het minst kunt gebruiken.
Twijfel je over je eigen situatie, bijvoorbeeld omdat je net verhuisd bent, gepensioneerd bent met een S1 of als zelfstandige werkt, dan is het de moeite waard om dit een keer goed uit te laten zoeken. Een gestor of belastingadviseur die bekend is met de Spaanse sociale zekerheid kan je precies vertellen wat in jouw geval wel en niet gedekt is. Kijk voor hulp bij dit soort zaken ook eens op de overzichtspagina van professionals die Nederlanders en Belgen in Spanje kunnen bijstaan.
Headerfoto: Alfredo Marco Pradil via Pexels | Foto: Mikhail Nilov via Pexels